III FSK 1336/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia NSA Anna Dalkowska (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Mirella Łent, po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 lipca 2022 r. sygn. akt I SA/Łd 675/21 w sprawie ze skargi J. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 3 sierpnia 2021 r. nr SKO.418.30.2021 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjną.

1. Wyrok sądu pierwszej instancji. 1.1. Wyrokiem z dnia 20 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 675/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę J. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 3 sierpnia 2021 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. 1.2. Postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta L. z dnia 10 czerwca 2021 r. w przedmiocie zarzutów skarżącego w sprawie egzekucji administracyjnej W uzasadnieniu powyższego postanowienia wyjaśniono, że postanowieniem z dnia 10 czerwca 2021 r. organ egzekucyjny - Prezydent Miasta L. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów podniesionych podaniem z dnia 7 maja 2021 r. (w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzanej na podstawie wymienionych tytułów wykonawczych). W ocenie organu egzekucyjnego zarzuty zostały wniesione z uchybieniem terminu. Na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Łodzi z dnia z dnia 3 sierpnia 2021 r. skarżący wniósł skargę (uzupełnioną późniejszym pismem doprecyzowującym z dnia 23 sierpnia 2021 r. oraz uzupełnieniem skargi z dnia 31 sierpnia 2021 r.) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wnosząc o stwierdzenie jego nieważności (lub ewentualnie jego uchylenie). Przeprowadzona przez Sąd pierwszej instancji kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że rozstrzygnięcie to nie narusza przepisów prawa, a zatem brak było podstaw do wyeliminowania go z obrotu prawnego. W tych okolicznościach faktycznych i prawnych organ egzekucyjny zasadnie zaskarżonym postanowieniem odmówił stronie na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów, z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia, który to termin zgodnie z mającymi zastosowanie w niniejszej sprawie dotychczas obowiązującymi regulacjami ustawowymi, a mającymi zastosowanie do postępowań egzekucyjnych wszczętych przed wejściem w życie nowych regulacji ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z dniem 30 lipca 2020 r., wynosił 7 dni od doręczenia odpisu tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu świadczenia. Reasumując, w ustalonym stanie faktycznym zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie stwierdził bowiem naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, ani też naruszenia przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności. Z tych przyczyn faktycznych i prawnych Sąd pierwszej instancji, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") orzekł o oddaleniu skargi. 1.3. Wyrok wraz z uzasadnieniem, a także inne powoływane w dalszej części orzeczenia sądów administracyjnych, są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl). 2. Skarga kasacyjna. 2.1. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący. Wniesiono o stwierdzenie, na podstawie art. 183 § 2 pkt. 1 i 5 ustawy p.p.s.a., nieważności postępowania przed WSA w Łodzi, uchylenie, na podstawie art. 189 p.p.s.a., zaskarżonego wyroku WSA w Łodzi i odrzucenie skargi wniesionej do WSA w Łodzi, uwzględniając art. 3 § 2 pkt. 3 p.p.s.a. ze względu na brak postępowania egzekucyjnego, lub uchylenie na podstawie art 188 p.p.s.a. zaskarżonego wyroku WSA w Łodzi w całości i rozpoznanie skargi kasacyjnej gdyż istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. W tym przypadku wniesiono o stwierdzenie nieważności postanowienia SKO w Łodzi z dnia 3 sierpnia 2021 r. oraz o stwierdzenie nieistnienia postanowienia Prezydenta Miasta L. z dnia 9 czerwca 2021 r. jako wydanego w nieistniejącym postępowaniu egzekucyjnym. Zarzucono; 1. Naruszenie prawa procesowego poprzez zastosowanie art. 151 p.p.s.a., który nie ma zastosowania, a nie zastosowanie art. 58 § 1 pkt. 1 p.p.s.a. w związku z art. 3 § 2 pkt. 3 p.p.s.a który ma zastosowanie, 2. Naruszenie prawa procesowego poprzez zastosowanie art 151 p.p.s.a., który nie ma zastosowania a niezastosowanie art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a. w stosunku do postanowienia SKO w Łodzi z dnia 3 sierpnia 2021 r. 2.2. Nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3.1. Skarga kasacyjna podlegała oddaleniu. 3.2. Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r., poz. 1842 dalej: "ustawa COVID") oraz zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 11 kwietnia 2024 r. Wymienionym zarządzeniem strony zawiadomiono o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i poinformowano o możliwości uzupełnienia argumentacji w piśmie procesowym, z zachowaniem trybu określonego w art. 66 p.p.s.a. Zarządzenie zostało odebrane przez pełnomocnika skarżącego kasacyjnie w dniu 29 kwietnia 2024 r., natomiast przez organ w dniu 17 kwietnia 2024 r. Zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 1 i 3 ustawy COVID w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany żądaniem strony o przeprowadzenie rozprawy. 3.3. Merytoryczne rozpatrzenie skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Podstawowym warunkiem dopuszczalności skargi jest to, aby sprawa podlegała właściwości sądu administracyjnego tj. mieściła się w ustawowym katalogu spraw poddanych kognicji sądów administracyjnych, określonym w art. 3 § 2 i § 3 p.p.s.a. O właściwości sądu administracyjnego przesądzają przepisy regulujące postępowanie sądowoadministracyjne obowiązujące w dniu rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej. Stwierdzenie, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego uniemożliwia jej merytoryczne rozpoznanie i powoduje konieczność odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast według art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. 3.4. W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 23 czerwca 2014 r. utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta L. i z dnia 6 lutego 2014 r. odmawiające J. W. (która razem z J. W. wezwali organ egzekucji do umorzenia postępowań egzekucyjnych jako zmierzających do egzekucji zobowiązań nieistniejących) umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących podatek od nieruchomości. Sąd pierwszej instancji w swoich rozważaniach zauważył, że przepisy ustawy egzekucyjnej nie regulują wprost sytuacji, gdy zarzuty zgłoszone zostaną przez zobowiązanego po upływie ustawowego terminu, albowiem w art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mowa jest jedynie o tym, że organ egzekucyjny "wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego", jednakże już zgodnie z zastosowanym przez organ egzekucyjny art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się na gruncie obu tych regulacji, że uchybienie terminowi do wniesienia zarzutów powoduje bezskuteczność dokonanej przez stronę czynności procesowej, co prowadzić może do zamknięcia drogi dalszego postępowania. W takiej sytuacji właściwa będzie podstawa z art. 61a § 1 k.p.a. o odmowie wszczęcia postępowania z innych uzasadnionych przyczyn, gdyż w ten sposób rozstrzygnięcie organu najpełniej wyraża konsekwencje w postaci bezskuteczności dokonanej przez stronę czynności procesowej. Ustalenie, że zarzuty zostały złożone po terminie do dokonania danej czynności nie jest przy tym zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika wprost z regulacji art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Zatem, gdy organ stwierdzi, że zarzuty zostały wniesione z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do ich merytorycznego rozpoznania i ma obowiązek odmówić ich merytorycznej oceny. Z tych też powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał zarzuty skargi za bezzasadne, które odnosiły się do kwestii braku merytorycznego rozpatrzenia przez organ kwestii nieistnienia egzekwowanego obowiązku - ewentualnie zarzut błędu co do osoby zobowiązanego i mającego z tego powodu mieć miejsce naruszenie wskazanych w skardze oraz jej przepisów prawa procesowego i materialnego. Sąd pierwszej instancji nie stwierdził bowiem naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, ani też naruszenia przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności. Z tych przyczyn faktycznych i prawnych Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi. 3.5. Mając powyższe na uwadze, słusznie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., albowiem nie zaistniały przesłanki z art. 58 § 1 pkt. 1 p.p.s.a. w związku z art. 3 § 2 pkt. 3 p.p.s.a. i skarga nie podlegała odrzuceniu. Skarga spełniała warunki formalne i podlegała merytorycznemu rozpoznaniu – co miało miejsce w niniejszej sprawie. Ze względu na fakt, że po dokonaniu analizy okoliczności wynikających z przedmiotowej sprawy, Sąd pierwszej instancji nie stwierdził naruszeń przepisów prawa materialnego i procesowego i prawidłowo oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. 3.6. Nie miał podstaw również zarzut naruszenia prawa procesowego poprzez zastosowanie art 151 p.p.s.a., który nie ma zastosowania a niezastosowanie art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a. Z powodu tego, że wymienione przepisy prawa, jako tzw. przepisy wynikowe, nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej (por. np. wyroki NSA z dnia: 20 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 425/18; 15 lutego 2108 r., sygn. akt II FSK 297/16; 8 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 2547/17). Przepisy te, jak jednoznacznie wynika to z ich treści, odnoszą się do kompetencji sądu administracyjnego realizowanej w rezultacie rozpoznania skargi wniesionej na zaskarżony akt. Oznacza to, że warunkiem ich zastosowania jest spełnienie hipotezy w postaci odpowiednio stwierdzenia albo niestwierdzenia przez sąd administracyjny naruszeń prawa. Naruszenie wymienionych przepisów jest zawsze następstwem naruszenia innych przepisów stanowiących wzorce kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu i nie może tym samym stanowić samoistnej podstawy skargi kasacyjnej. Brak zaś wskazania i wykazania tego rodzaju powiązań oznacza, że zarzut naruszenia przywołanych przepisów wynikowych nie może odnieść skutku oczekiwanego przez stronę skarżącego. 3.7. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 184 p.p.s.a. Mirella Łent Wojciech Stachurski Anna Dalkowska