III FSK 1217/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku Burmistrza Miasta Zakopane o wyłączenie sędziego NSA P.B. w sprawie ze skargi kasacyjnej Burmistrza Miasta Zakopane od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 86/23, w sprawie ze skargi B. A. na uchwałę Rady Miasta Zakopane z dnia 26 listopada 2015 r., nr XV/245/2015, w przedmiocie skargi na uchwałę rady miasta w sprawie opłaty miejscowej postanawia oddalić wniosek.

1. Wyrokiem z 6.04.2023 r. o sygn. I SA/Kr 86/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie – po rozpoznaniu sprawy ze skargi B. A. na uchwałę Rady Miasta Zakopane z dnia 26 listopada 2015 r., nr XV/245/2015, w przedmiocie skargi na uchwałę rady miasta w sprawie opłaty miejscowej – I. stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości; II. zasądził od Rady Miasta Zakopane na rzecz skarżącego kwotę 797 zł tytułem zwrotu kosztów postepowania. Jako podstawę prawną powołano art. 147 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) oraz art. 91 ust. 1 ustawy z 8.03.1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2022 r. poz. 559), a także art. 200 w związku z art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. 2. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku skierowaną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Burmistrz Miasta Zakopane, reprezentowany przez pełnomocników – adwokata i radcę prawnego. 3. Zarządzeniem z 25.02.2025 r. Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczył skład orzekający do rozpoznania sprawy na rozprawie, w dniu 01.04.2025 r. w osobach przewodniczącego sędziego NSA D.G. oraz sędziów: NSA A. D. (sprawozdawca) i P. B. 4. W piśmie z 10.03.2025 r., uzupełnionym pismem z 07.03.2024 r., Burmistrz wniósł o wyłączenie sędziego NSA P. B. od orzekania w sprawie na podstawie art. 19 p.p.s.a. W uzasadnieniu podano, że u podstaw złożenia wniosku stoi wyłącznie troska i dbałość skarżącego jako organu samorządowego o stabilność orzeczniczą i wykonalność wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, jaki zapadnie w sprawie. Skoro sędzia NSA P.B. został powołany na stanowisko sędziego NSA na podstawie uchwały Krajowej Rady Sądownictwa, co do której niektóre organy państwowe kwestionują jej uprawnienia, a co za tym idzie orzeczenia wydawane w składzie wynikającym z powołania Sędziego, Burmistrz Miasta Zakopane z ostrożności procesowej wniósł o poddanie kontroli sądowej skład sądu. 5. W wyniku losowania 10.03.2025 r. został ustalony skład orzekający do rozpoznania ww. wniosku o wyłączenie sędziego w osobach przewodniczącego sędziego NSA K. W. sprawozdawcy sędziego J. B. oraz sędzi NSA J.S. 6. W rozpatrywanej sprawie sędzia, którego dotyczył wniosek, złożył oświadczenie z 12.03.2025 r., w którym stwierdził, że w jego ocenie nie zachodzi okoliczności określona w art. 18 i 19 p.p.s.a. Powołał się na uchwałę składu siedmiu sędziów z 3 kwietnia 2023 r. , sygn. akt I FPS 3/22 i wyjaśnił, że uwzględniając sposób rozumienia art. 19 p.p.s.a., sformułowane we wniosku pełnomocnika organu Rady Miasta Zakopane o wyłączenie z orzekania okoliczności dotyczące powołania ,,na stanowisko Sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie uchwały Krajowej Rady Sądowniczej - co do której niektóre organy państwowe kwestionują jego uprawnienia - a co za tym idzie orzeczenia wydawane w składzie wynikającym z powołania Sędziego’’, nie wchodzą w zakres wskazanego art. 19 p.p.s.a. 7. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 7.1. W postępowaniu sądowoadministracyjnym przyczyny wyłączenia sędziego z mocy samej ustawy zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 § 1 p.p.s.a. Ustawa ta określa ponadto tzw. względne przesłanki wyłączenia. Zgodnie z art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w artykule poprzedzającym, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Użyte w powołanym przepisie określenie "uzasadniona wątpliwość" oznacza, że chodzi tu o wątpliwość co do bezstronności sędziego, uzasadnioną obiektywnymi powodami. Należy przez to rozumieć przyczyny pozostające w związku przyczynowym między ich wystąpieniem a powstaniem oceny, że prawdopodobnym pozostaje, iż w konkretnych okolicznościach sprawy sędzia może okazać się nieobiektywnym. Samo subiektywne przekonanie strony co do stronniczości sędziego nie stanowi jednak wystarczającej przesłanki do uwzględnienia żądania. Wątpliwość w tym zakresie musi być obiektywna, a nie wyłącznie oparta na subiektywnym odczuciu zainteresowanego. Wymaga zaakcentowania, że wspomniana wątpliwość musi w danej sprawie faktycznie wystąpić, tzn. nie może mieć jedynie charakteru potencjalnego. Przyjmuje się, że strona, domagając się wyłączenia sędziego od udziału w jej sprawie, winna wskazać rozsądny, zobiektywizowany powód, zdatny wzbudzić realne - również dla obiektywnego obserwatora - wątpliwości co do bezstronności danego sędziego. Jednocześnie zwraca się uwagę, że instytucja wyłączenia sędziego jest istotną gwarancją procesową mającą zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli wcześniej określonych związków z rozpoznawaną sprawą. Winna zapewniać obiektywizm sądu, nie może natomiast służyć do odsuwania od prowadzenia postępowania sędziów, których strona w sposób subiektywny uznaje za nieodpowiednich z punktu widzenia swoich interesów. W konsekwencji, instytucja wyłączenia sędziego nie może służyć umożliwianiu stronie wybierania składów sędziowskich według jej subiektywnego odczucia. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego, przy czym stosownie do art. 20 p.p.s.a., to na stronie składającej wniosek spoczywa ciężar wskazania i uprawdopodobnienia przyczyny wyłączenia. Żądanie wyłączenia sędziego nie ma charakteru automatycznego i stanowi instytucję o charakterze wyjątkowym, zaś wnioskodawca winien przedstawić konkretne okoliczności przemawiające za wyłączeniem sędziego i motywy ewentualnego stronniczego działania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazane we wniosku Burmistrza o wyłączenie sędziego okoliczności nie mogły być wystarczające dla jego uwzględnienia, ponieważ żądanie nie zawiera argumentacji, która podważałaby wiarygodność złożonego przez sędziego oświadczenia. W uchwale składu siedmiu sędziów NSA z 3.04.2023 r., I FPS 3/22, sformułowana została teza, że zakres przedmiotowy art. 19 p.p.s.a. nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, o których mowa w art. 5a p.u.s.a. Wniosek Burmistrza o wyłączenie sędziego, ze względu na jego treść i wskazane w nim przesłanki wyłączenia, mógłby być traktowany jako wniosek o zbadanie spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności w trybie art. 5a p.u.s.a, jednakże profesjonalny pełnomocnik Burmistrza wyraźnie jako podstawę prawną wniosku w piśmie z 6.12.2024 r. wskazał art. 19 p.p.s.a. 7.2. W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie występują przesłanki do wyłączenia sędziego NSA P. B. od orzekania w niniejszej sprawie ani z mocy ustawy ( art. 18 p.p.s.a.), ani na wniosek sędziego (art. 19 p.p.s.a.), toteż orzekł, jak w sentencji, za podstawę przyjmując art. 22 § 1 w związku z art. 193 p.p.s.a.