III FSK 1102/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Rudowski po rozpoznaniu w dniu 4 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej H. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 marca 2023 r. sygn. akt I SA/Wr 89/22 w zakresie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi H. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 6 grudnia 2021 r. nr 0201-IEW2.4123.13.2021.PH w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości spółki w podatku od towarów i usług za m-ce XII/2015 r., I, II, i III /2016 r. wraz z odsetkami za zwłokę postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. NSA/post.1 - postanowienie "ogólne"

1. Wyrokiem z 28 marca 2023 r., I SA/Wr 89/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę H. P. (dalej: "skarżąca", "strona") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z 6 grudnia 2021 r. w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości spółki w podatku od towarów i usług za m-ce XII/2015 r., I, II, i III /2016 r. wraz z odsetkami za zwłokę. 2. Od tego wyroku, 28 czerwca 2023 r. skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła skargę kasacyjną, w której na podstawie art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Pełnomocnik skarżącej uzasadniając wskazany wcześniej wniosek wskazał, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody po stronie skarżącej. Ponadto zobowiązanie podatkowe wynikające z zaskarżonej decyzji opiewa na znaczną kwotę pieniężną. Prowadzenie egzekucji w tym zakresie - z uwagi na nieposiadanie przez skarżącą środków pozwalających na jednorazowe zaspokojenie zobowiązania - będzie wiązało się z zajęciem wszystkich składników majątkowych pozbawiając stronę jakichkolwiek środków utrzymania. Skarżąca nie posiada majątku, który mógłby chociaż w minimalnej części sprostać zobowiązaniom podatkowym. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego artykułu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienia NSA: z dnia 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10; z dnia 26 września 2013 r., II FZ 718/13, publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej: "CBOSA"). W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę w art. 61 § 3 p.p.s.a. nieostre pojęcia – "znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki" - wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie przedstawionych okolicznościach, zobrazowanych przez zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. Taka konkretyzacja jest obowiązkiem wnioskodawcy (por. postanowienia NSA: z dnia 4 lipca 2012 r., II FZ 456/12; z dnia 26 lutego 2015 r., II FZ 2137/14; z dnia 14 kwietnia 2015 r., II FZ 207/15; z dnia 22 lipca 2015 r., II FZ 497/15, CBOSA). Samo powołanie się przez wnioskodawcę na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku w oparciu o konkretne okoliczności faktyczne i prawne. Obowiązkiem sądu jest ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, jak również znajdujących się w aktach sprawy. W sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd. W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie wykazała, aby wykonanie zaskarżonej decyzji mogło sprowadzić niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Poza ogólnym twierdzeniami, w skardze kasacyjnej nie zawarto żadnej konkretnej argumentacji mającej na celu uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonalności decyzji. Nie opisano w nim sytuacji życiowej i majątkowej strony. Ocena w tym zakresie nie była więc możliwa ze względu na brak stosownych informacji przekazanych przez skarżącą. Orzecznictwo sądów administracyjnych wielokrotnie natomiast wskazywało na to, że obowiązki te spoczywają po stronie wnioskodawcy, a sąd administracyjny nie wzywa w takiej sytuacji o przedstawienie dokumentacji. Ponadto wymaga wskazania, że sama wysokość zobowiązania podatkowego ciążąca na wnioskodawcy nie może zostać uznana za warunkującą wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jeśli wnioskodawca nie wykaże związku pomiędzy uszczupleniem jego majątku a niebezpieczeństwem wystąpienia przesłanki znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W odniesieniu zaś do twierdzenia strony, że ewentualne prowadzenie egzekucji pozbawi skarżącą jakichkolwiek środków utrzymania, należy wskazać, że prowadzenie egzekucji administracyjnej zastało unormowane w treści przepisów ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.; dalej zwana: "u.p.e.a."). Zgodnie z art. 7 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki przewidziane w ustawie, natomiast stosownie do § 2 ww. przepisu, organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe. Wskazać zatem należy, że jeżeli dochodzona jest należność pieniężna, to organ egzekucyjny w pierwszej kolejności stosuje środek egzekucji z pieniędzy, dopiero w dalszej kolejności zajmuje wynagrodzenie, rachunek bankowy czy sięga po inne środki przymusu. Zaznaczyć także należy, iż w u.p.e.a. wprowadzone zostały ograniczenia w prowadzeniu egzekucji, które gwarantują, według ustawodawcy, zachowanie zobowiązanemu i jego rodzinie warunków wystarczających do humanitarnej egzystencji – choć niewątpliwie w gorszych standardach niż przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Pogorszenie jednak warunków egzystencji wnioskodawcy nie stanowi jeszcze powodu, aby wstrzymywać wykonanie ostatecznej decyzji administracyjnej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 24 października 2005r., II GZ 111/05; z 28 września 2011 r., I FZ 219/11; publik. CBOSA). Ze względu na powyższe, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.