III FSK 1045/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Dominik Gajewski (sprawozdawca), Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Protokolant Karolina Niemiec, po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej E. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lutego 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 2492/23 w sprawie ze skargi E. L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 27 marca 2023 r., nr 1401-IEE2.7192.38.2023.7.MOR w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz E. L. kwotę 440 (słownie: czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 7 lutego 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 2492/23 oddalił skargę E. L. (dalej: skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: DIAS, organ) z 27 marca 2023 r., w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Skargę kasacyjną wniósł pełnomocnik skarżącej na podstawie art. 173 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259, dalej: p.p.s.a.), zaskarżając powyższy wyrok w całości, zarzucając: 1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 145 § 2 p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie, pomimo naruszenia przez organy podatkowe przepisów prawa procesowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: art. 7, 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. 2023 poz. 2505 ze zm., dalej "u.p.e.a.") polegające na zaakceptowaniu przez Sąd I instancji działania organów polegającego na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do uznania wniesionych przez Zobowiązaną zarzutów za niezasadne i utrzymania w mocy zaskarżonego postanowienia. 2) zgodnie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z przepisami prawa materialnego: - art. 33§1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym uznaniu, iż w niniejszej sprawie prowadzenie postępowania egzekucyjnego jest dopuszczalne, pomimo upływu terminu przedawnienia zobowiązania; - art. 33 § 1 pkt 6 w zw. z art. 29 u.p.e.a. poprzez uznanie, iż w niniejszej sprawie prowadzenie postępowania egzekucyjnego jest dopuszczalne w przypadku gdy brak jest podstawy prawnej do takiego działania organu; - art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a., poprzez nieprawidłowe określenie podstawy prawnej obowiązku, bowiem decyzja będąca podstawą prowadzenia egzekucji została uchylona w całości, co powoduje, iż brak jest podstaw do prowadzenia postępowania egzekucyjnego; - art. 33 § 1 pkt 6 w zw. z art. 6 § 1 u.p.e.a., poprzez podjęcie postępowania egzekucyjnego i zastosowanie środków egzekucyjnym, pomimo niedopuszczalności egzekucji, bowiem zobowiązanie wynikające z decyzji nie było wymagalne, zatem brak było podstaw do stwierdzenia uchylania się zobowiązanej od wykonania obowiązku. Na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 p.p.s.a., wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i na zasadzie art. 188 p.p.s.a. rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Stosownie do art. 176 § 2 p.p.s.a. wniesiono o rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz o zasądzenie od Strony przeciwnej na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik organu wniósł na podstawie art. 184 p.p.s.a. o oddalenie skargi kasacyjnej skarżącego, na podstawie art. 204 pkt 1 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. o zasądzenie na rzecz Organu od Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, określone w § 2 powołanego przepisu, co pozwoliło na rozpoznanie sprawy w zakresie wyznaczonym zarzutami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna została zatem zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio p.p.s.a.). Skarga kasacyjna została uwzględniona z innych powodów. Istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym z majątku Skarżącej dotyczącym zaległości z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów z innych źródeł za 2013 r. Kluczowym zarzutem sformułowanym w skardze kasacyjnej jest zarzut przedawnienia oparty na art. 33 § 1 pkt. 1 u.p.e.a. dotyczący przedawnienia egzekwowanego obowiązku i związanego z tym instrumentalnego zastosowania art. 70 § 6 pkt. 1 O.p. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozstrzygając niniejszą sprawę i oddalając skargę powołał się w uzasadnieniu (s.13) na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2021 r. (sygn. akt III SA/Wa) 545/20), który rozstrzygnął już zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego Skarżącej z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. i zbadał tą sprawę, jak również zarzut instrumentalnego wykorzystania instytucji postępowania karnoskarbowego, stwierdzając, że "(...) doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawniania przedmiotowego zobowiązania podatkowego. Powyższe w świetle brzmienia art. 153 p.p.s.a., ale również art. 33 § 1 pkt. 1 u.p.e.a. i art. 34 § 1a u.p.e.a. implikuje stwierdzenie, że zarzut przedawnienia obowiązku zgłoszony przez Stronę w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym, podlegał wcześniejszej ocenie tutejszego sądu. Prawidłowe jest zatem stwierdzenie organu zgodnie z którym tożsamość zarzutu rozpatrzonego w postępowaniu sądowym z zarzutem podnoszonym przez Stronę w postępowaniu egzekucyjnym miało skutek w postaci niedopuszczalności podnoszonego zarzutu przedawnienia (...)." Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że rozstrzygnięcie niniejszego zarzutu na podstawie zaprezentowanego uzasadnienia było przedwczesne. Po pierwsze Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił faktu, że wyrok na który się powołał nie był prawomocny. Po drugie, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2021 r. (sygn. akt III SA/Wa 545/20) został uchylony i przekazany do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 1 sierpnia 2024 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. akt II FSK 1319/21). Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 grudnia 2024 r. (sygn. akt III SA/Wa 2446/24) uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie. W związku z tym uzasadnienie dotyczące nieuwzględnienia zarzutu dotyczącego art. 33 § 1 u.p.e.a. w zakresie przedawnienia egzekwowanego obowiązku i związanego z tym instrumentalnego zastosowania art. 70 § 6 pkt. 1 O.p. stało się nieaktualne. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Sąd ponownie rozstrzygając sprawę weźmie pod uwagę powyższe rozważania. Natomiast rozstrzyganie pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej na tym etapie sprawy jest przedwczesne. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego postanowiono w oparciu o podstawę prawną zawartą w art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. SNSA Dominik Gajewski SNSA Sławomir Presnarowicz SNSA Jolanta Sokołowska