III FPS 1/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku F. [...] z siedzibą we W. w przedmiocie dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi kasacyjnej C. [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 2 lipca 2019 r., sygn. akt I SA/Lu 158/19 w sprawie ze skargi C. [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie z dnia 28 grudnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2010 r. postanawia: odmówić dopuszczenia F. [...] z siedzibą we W. do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania.

Wnioskiem z 22 lipca 2021 r. skierowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego F. [...] z siedzibą we W. (dalej: Fundacja) jako organizacja społeczna na podstawie art. 9 w zw. z art. 33 § 2 w zw. z art. 25 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.) zwróciła się o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi kasacyjnej C.[...] sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: skarżąca, strona) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 2 lipca 2019 r., sygn. akt I SA/Lu 158/19, w sprawie ze skargi C. Polska sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie z 28 grudnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2010 r. W uzasadnieniu wniosku Fundacja wskazała, że sprawa dotyczy jej statutowej działalności, albowiem celem jest m. in. wspieranie działań na rzecz sprawiedliwości stanowienia i stosowania prawa podatkowego, rozwijanie w tym obszarze współpracy między stronami oraz zainteresowanymi. W ocenie Fundacji jej udział w toczącym się postępowaniu ma na celu przyczynienie się do respektowania wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość stosowania prawa, zaufanie do organów podatkowych, równość traktowania podmiotów znajdujących się w podobnej sytuacji czy realizacja zobowiązań podatkowych. Pismem z 11 sierpnia 2021 r. Fundacja doprecyzowała, że wnosi wyłącznie o dopuszczenie do postępowania w zakresie wydania uchwały w sprawie III FPS 1/21. Pismem z 17 sierpnia 2021 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o niedopuszczenie Fundacji do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. W uzasadnieniu stanowiska pełnomocnik zakwestionował wykazanie przez Fundację zarówno przesłanki działania w zakresie jej statutowej działalności i realizacji celów, jak również realizacji interesu społecznego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 33 § 2 P.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4 P.p.s.a., w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej działalności statutowej. Artykuł 25 § 4 P.p.s.a. przyznaje zdolność sądową organizacjom społecznym, choćby nie posiadały osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. W świetle art. 33 § 2 p.p.s.a. każdy cel działania określony w statucie nadanym czy przyjętym zgodnie z obowiązującym prawem może uzasadniać wystąpienie z żądaniem dopuszczenia do postępowania sądowego, jeżeli przedmiot postępowania wkracza w zakres działań organizacji społecznej, niezależnie od przyczyny takiego stanu rzeczy, tj. ze względu na czynności postępowania czy też ze względu na jego wynik. Celem wymienionym w statucie (regulaminie) organizacji, uzasadniającym jej dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym, może być nie tylko obrona indywidualnych interesów i praw swoich członków, ale także tytułem przykładu propagowanie określonej działalności czy pewnych idei, ochrona wartości materialnych i niematerialnych, zapobieganie niekorzystnym zjawiskom społecznym lub ekonomicznym (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 maja 2018 r., sygn. akt II OZ 440/18, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2021 r., sygn. akt III FSK 3266/21). Fundacje, stosownie do art. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (Dz. U. z 2020 r. poz. 2167, dalej: u.f.), mogą być ustanowione dla realizacji zgodnych z podstawowymi interesami Rzeczypospolitej Polskiej celów społecznie lub gospodarczo użytecznych, w szczególności ochrony zdrowia, rozwoju gospodarki i nauki, oświaty i wychowania, kultury i sztuki, opieki i pomocy społecznej, ochrony środowiska czy opieki nad zabytkami. Cele te określa ustalony przez fundatora statut (art. 5 ust. 1 u.f.). W statucie Fundacji zostało przewidziane, że jej celem jest wspieranie działań na rzecz sprawiedliwego stanowienia i stosowania prawa podatkowego, rozwijanie w tym obszarze współpracy między stronami oraz zainteresowanymi, tj. w szczególności podatnikami, organami administracji rządowej oraz samorządowej, organizacjami przedsiębiorców ośrodkami naukowymi i dydaktycznymi (§ 5 statutu). Tymczasem w myśl § 6 statutu sposobem realizacji wskazanego celu Fundacji jest m. in. wspieranie podatników dotkniętych niejasnością obowiązujących przepisów i ich stosowaniem, a ponadto występowanie w sprawach podatników w charakterze uczestnika postępowania na podstawie art. 33 § 2 w związku z art. 25 § 4 P.p.s.a. W tym kontekście cel działania każdej organizacji społecznej wnioskującej o dopuszczenie do udziału w sprawie winien być poddany ocenie przez pryzmat skonkretyzowanych w statucie sposobów jego realizacji, zaś dopiero wypadkowa obu tych elementów może stanowić podstawę ustalenia, czy w realiach konkretnej sprawy danemu podmiotowi winno się przyznać prawo udziału w postępowaniu na mocy powołanych na wstępie przepisów. Powyższe nabiera szczególnego znaczenia w kontekście okoliczności negatywnego stanowiska skarżącej w przedmiocie dopuszczenia Fundacji do udziału w toczącym się postępowaniu. Jakkolwiek przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wymagają uzyskania zgody stron na dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu sądowym, ilekroć cele statutowe organizacji oraz sposób ich realizacji oscylują wokół zagadnienia zagwarantowania lepszej ochrony praw stron oraz ich wsparcia w toku postępowania - w rozpoznawanej sprawie wyrażone w § 6 lit. b statutu Fundacji "wspieranie stron dotkniętych niejasnością obowiązujących przepisów i ich stosowaniem (...)" - wyrażony przez stronę, zwłaszcza będącą podatnikiem, sprzeciw odnoszący się do wniosku organizacji, stanowi relewantną okoliczność stojącą na przeszkodzie dopuszczenia takiego podmiotu do udziału w niniejszym postępowaniu. Pełnomocnik skarżącej w piśmie z 17 sierpnia 2021 r. wprost wskazał, że jedyną stroną w rozpoznawanej sprawie, która mogłaby zostać dotknięta niejasnością obowiązujących przepisów i jej stosowaniem, jest spółka, która nie wyraża zgody na udział Fundacji zwłaszcza wobec faktu braku wykazania, w jaki konkretny sposób podmiot ten mógłby bronić w toku postępowania jej interesów. Zdaniem pełnomocnika nie ma możliwości wsparcia spółki, co oznacza, że Fundacja nie dysponuje sposobem realizacji swoich celów statutowych na gruncie rozpoznawanej sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skoro Fundacja wnosząca o dopuszczenie do udziału w niniejszym postępowaniu ma działać na poczet strony postępowania niegodzącej się na jej wstąpienie do sprawy, już z tej przyczyny pozytywne rozpoznanie wniosku w omawianym zakresie byłoby niezasadne, a co najmniej niecelowe. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 33 § 2 w zw. z art. 193 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.