II SAB/Wr 992/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Asesor WSA Malwina Jaworska-Wołyniak (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 listopada 2025 r. sprawy ze skargi G. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie W. w przedmiocie robót budowlanych polegających na wykonaniu instalacji c.o. wraz z budową kotła na opał stały postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić skarżącemu wpis w kwocie 100 (słownie: sto) złotych.

G. S. (dalej: skarżący) złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie wałbrzyskim (dalej: PINB) w sprawie robót budowlanych polegających na wykonaniu instalacji c.o. wraz z budową kotła na opał stały. W odpowiedzi na skargę, PINB wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie wywodząc, że skarżącemu nie służy przymiot strony we wszczętym z urzędu przez ten organ postępowaniu w sprawie wykonanych robót budowlanych polegających na wykonaniu instalacji c.o. wraz z zabudową kotła c.o. na opał stały w piwnicy obsługującej lokal mieszkalny przy ul. [...] w J., w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach, o czym skarżący był wielokrotnie informowany. Nadto, PINB wskazał, że w postępowaniu naprawczym, prowadzonym w trybie art. 50 i 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j.: Dz.U. z 2025 r. poz. 418, dalej: p.b.) dotyczącym robót budowlanych wykonanych przez właściciela lokalu należącego do wspólnoty mieszkaniowej, jeśli przedmiotem robót był lokal inwestora i części budynku należącego do nieruchomości wspólnej, przymiotu strony nie mają właściciele innych lokali znajdujących się w tym samym budynku. Przymiot strony takiego postępowania posiada, obok inwestora, wspólnota mieszkaniowa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2014 r. II OSK 2483/12). Stąd skarżący, jako współwłaściciel lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] w J., nie posiada swojego własnego interesu prawnego, odrębnego od interesów wspólnoty mieszkaniowej, uprawniającego go do występowania w charakterze strony przedmiotowego postępowania administracyjnego obok wspólnoty mieszkaniowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Celem wniesienia skargi na przewlekłość postępowania jest przede wszystkim uzyskanie przez stronę postępowania administracyjnego orzeczenia sądu zobowiązującego organ do wydania w określonym terminie aktu kończącego to postępowanie (art. 149 § 1 p.p.s.a.). Nadto, postępowanie sądowoadministracyjne oparte jest na zasadzie skargowości, a więc może być prowadzone tylko na podstawie skargi wniesionej przez legitymowany do tego podmiot. Krąg podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi został określony w p.p.s.a. Zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (art. 50 § 2 p.p.s.a.). Tym samym legitymacja do złożenia skargi oparta została – co do zasady - o kryterium interesu prawnego, co oznacza, że skargę może wnieść podmiot, który wykaże związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego lub procesowego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej, ewentualnie bezczynnością lub przewlekłością postępowania administracyjnego, w ramach którego domaga się ochrony tego interesu. Przy czym stwierdzić należy, że interes prawny, jako legitymacja do wniesienia skargi, pozostaje w ścisłym związku z pojęciem strony postępowania, którego dotyczy skarga. Nadto, zważywszy na obowiązek wyczerpania środków zaskarżenia, trzeba także zauważyć, że skuteczne wywiedzenia skargi na przewlekłość organu, wymaga uprzedniego wystąpienia z ponagleniem. Zgodnie zaś z art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Z treści tegoż przepisu również zatem wynika, że prawo do wniesienia ponaglenia przysługuje stronie postępowania administracyjnego (uczestnikowi na prawach strony), a jego złożenie przez podmiot, który nie jest stroną postępowania pozostaje bezskuteczne. W wyroku z dnia 27 maja 2020 r., I OSK 2835/19 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż o tym, że skargę na przewlekłość postępowania czy też bezczynność organu, może złożyć tylko strona, świadczy treść art. 37 k.p.a., statuującego prawo wniesienia ponaglenia przez stronę w przypadku przewlekłości lub bezczynności. W przepisie tym jest wyraźnie wskazane, że prawo wniesienia ponaglenia służy stronie. Tym bardziej więc prawo wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego będące ewentualnym skutkiem wniesienia ponaglenia, przysługuje wyłącznie stronie postępowania. Podmiot nie będący stroną w sprawie nie może skarżyć przewlekłości postępowania czy też bezczynności organu. Nieracjonalne byłoby bowiem uznanie, że skarżący, który nie był stroną postępowania administracyjnego może domagać się poprzez skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zobowiązania organu do załatwienia sprawy w postepowaniu, w którym nie może brać udziału (por. postanowienie NSA z dnia 14 stycznia 2020 r., II OSK 3848/19, CBOSA). Z taką zaś sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, w realiach której skarżący nie został uznany za stronę postępowania, którego przewlekłe prowadzenie zarzuca PINB. Z przedłożonych akt wynika bowiem, że PINB wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wykonanych robót budowlanych polegających na wykonaniu instalacji c.o. wraz z zabudową kotła c.o. na opał stały w piwnicy obsługującej lokal mieszkalny przy ul. [...] w J. w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach. Skarżący nie został uznany w tym postępowaniu za stronę postępowania, gdyż ten przymiot został przyznany inwestorowi i współwłaścicielowi lokalu nr [...], którym ma służyć sporna instalacja oraz Wspólnocie Mieszkaniowej budynku przy ul. [...] w J. Skoro zatem Skarżący nie jest stroną niniejszego postępowania, to w rezultacie nie legitymuje się również interesem prawnym uprawniającym do wystąpienia ze skargą na przewlekłość. Oczywisty brak legitymacji skargowej po stronie skarżącego skutkuje odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. jako niedopuszczalnej z przyczyn podmiotowych. Mając na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w pkt. I sentencji, a o zwrocie uiszczonego wpisu orzekł zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.