II SAB/Wr 7/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Białek po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 26 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. M. na przewlekłość Wojewody D. w przedmiocie rozpoznania odwołania postanawia: odrzucić skargę.

A. M. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie rozpoznania odwołania od decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na przebudowę wewnętrznej instalacji gazowej z montażem kotła dwufunkcyjnego z zamkniętą komorą spalania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej odrzucenie wywodząc, że w toku postępowania odwoławczego nie wpłynęło ponaglenie na przewlekłość Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 25 lutego 2021 r. skarżąca została wezwana do usunięcia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania braków formalnych skargi przez wskazanie, czy przed wniesieniem skargi wniosła ponaglenie w trybie art. 37 k.p.a. i (przedłożenie kopii tegoż ponaglenia i dowodu jego nadania), oraz przez podanie swojego numeru PESEL. Zarządzenie doręczono skarżącej 18 marca 2021 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 45). W odpowiedzi nadesłanej w dniu 25 marca 2021 r., (zgodnie z pieczęcią widniejącą na kopercie, w której wysłane zostało pismo) skarżąca podała swój nr PESEL oraz wyjaśniła, że ponaglenie zawarte zostało w zdaniu o zacytowanej treści umieszczonym w piśmie skarżącej z dnia [...] października "2021" r. (powinno być "2020" r. – przyp. Sąd) skierowanym do Wojewody. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Według art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. W myśl § 2 cytowanego przepisu przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. W niniejszej sprawie szczególnego znaczenia nabiera nadto treść art. 53 § 2b, zgodnie z którym skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Instytucja ponaglenia uregulowana została w art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.). Zgodnie z § 1 przywołanego przepisu stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność) – pkt 1; postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość) – pkt 2. Ponaglenie zawiera uzasadnienie (§ 2) i wnosi się je do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie (§ 3 pkt 1) lub do organu prowadzącego postępowanie – jeżeli nie ma organu wyższego stopnia (§ 3 pkt 2). Na podstawie art./ 37 § 4 K.p.a., organ prowadzący postępowanie jest obowiązany przekazać ponaglenie organowi wyższego stopnia bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie siedmiu dni od dnia jego otrzymania. Organ przekazuje ponaglenie wraz z niezbędnymi odpisami akt sprawy. Odpisy mogą zostać sporządzone w formie dokumentu elektronicznego. Przekazując ponaglenie, organ jest obowiązany ustosunkować się do niego. Organ, o którym mowa w § 3, rozpatruje ponaglenie w terminie siedmiu dni od dnia jego otrzymania (§ 5). Z powyższego wynika, że złożenie ponaglenia stanowi warunek formalny wniesienia do sądu skargi na przewlekłość lub bezczynność organu, inicjuje samodzielnie postępowanie wpadkowe, które stosownie do art. 37 § 6 k.p.a. musi zakończyć się postanowieniem, stwierdzającym, czy organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, a jeżeli tak, to czy miało ono rażący charakter oraz wyznaczeniem terminu załatwienia sprawy. Istotne także jest, że spełnienie warunku wyczerpania środków zaskarżenia w warunkach art. 37 § 3 – 6 k.p.a. i art. 53 § 2b p.p.s.a. oznacza wyłącznie zainicjowanie procedury administracyjnej przez złożenie ponaglenia na bezczynność czy na przewlekłe prowadzenie postępowania bez obowiązku oczekiwania na zakończenie tej procedury przez właściwy organ. Podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 stycznia 2020 r. wskazując, iż "skoro zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu, to nie można przyjmować, że w rzeczywistości takiej skargi nie można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia, lecz dopiero po upływie terminu, w którym zgodnie z art. 37 § 3, § 4 i § 5 k.p.a., właściwy organ administracji byłby zobowiązany rozpatrzyć ponaglenie" (LEX nr 2945382). Taka wykładnia art. 53 § 2b p.p.s.a. jest stosowana w orzecznictwie sądów administracyjnych, które przyjmują w oparciu o powołany przepis, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść nawet tego samego dnia, w którym zostało wniesione ponaglenie do właściwego organu (vide: wyrok z 11 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 1314/19, wyrok z 4 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 2558/19 i wyrok z 29 października 2019 r., sygn. akt II OSK 2012/19, opublikowane w bazie CBOIS). Odnosząc powyższe do okoliczności istniejących w rozpoznawanej sprawie należy wskazać, że w ocenie Sądu, skarżąca nie dopełniła niezbędnego dla skutecznego wniesienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę warunku w formie uprzedniego wniesienia ponaglenia na przewlekłość postępowania odwoławczego. Niewątpliwie bowiem ponaglenie jest pismem, które – stosowanie do art. 63 k.p.a. – powinno spełniać wymogi pisma w postępowaniu administracyjnym. Ponadto, winno zawierać uzasadnienie i powinno być skierowane do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie (art. 37 § 3 pkt 1) lub do organu prowadzącego postępowanie – jeżeli nie ma organu wyższego stopnia (art. 37 § 3 pkt 2). W kontekście przywołanych przepisów nie można więc zgodzić się z twierdzeniem skarżącej, że ponaglenie zawarte zostało w jej piśmie z dnia [...] października 2020 r. W ocenie Sądu pismo to nie wypełnia bowiem znamion ponaglenia, o którym stanowi art. 37 k.p.a. Z jego treści jasno wynika, że w całości stanowi ono odpowiedź strony na wezwanie organu z dnia [...] września 2020 r. o uzupełnienie odwołania przez przedstawienie wyjaśnienie co do charakteru podjętej przez skarżącą czynności odwoławczej (w imieniu własnym czy wspólnoty mieszkaniowej) oraz co do wykazania interesu prawnego we wniesieniu odwołania. Co prawda, w końcowej części tego pisma skarżąca stwierdza, że "...informowanie pismem z dnia [...] września 2020 r. o zamiarze wydania decyzji administracyjnej w trybie art. 36 § 2 KPA jest nieporozumieniem. Termin dwumiesięczny wynikający z art. 35-37 KPA minął już dwa miesiące temu.", jednakże przywołany fragment nie może być uznany za ponaglenie. Sprowadza się on bowiem do ogólnego stwierdzenia, że nieuzasadnione jest informowanie przez organ o niedochowaniu terminu wydania decyzji i przedłużenia jego terminu (na zasadzie art. 36 § 2 k.p.a.) skoro termin ustawowy – "wynikający z art. 35-37 k.p.a." już minął. Z przywołanego fragmentu – jak też z treści całego pisma – nie wynika natomiast wola skarżącej do zaskarżenia braku działania organu – przewlekłości (czy też bezczynności) do odpowiedniego organu. Wbrew ocenie skarżącej samo tylko lakoniczne stwierdzenie faktu uchybienia terminu i ogólne przywołanie przepisów art. 35-37 k.p.a. w treści pisma procesowego odnoszącego się do innych kwestii, bez jednoczesnego wyrażenia przez nią woli zaskarżenia faktu naruszenia przez organ terminów załatwienia sprawy, nie daje podstaw do uznania tego stwierdzenia za "formę" ponaglenia. W tym kontekście zauważyć należy, że ponaglenie jest pismem, które – stosownie do art. 63 k.p.a. – powinno spełniać wymogi pisma w postępowaniu administracyjnym, a także zawierać elementy określone w art. 37 § 3 pkt 1 i pkt 2 k.p.a. Wskazany przez skarżącą fragment pisma, pomimo stwierdzenia uchybienia terminu przez organ, nie wyraża jednak woli zainicjowania odrębnego postępowania wpadkowego i skorzystania ze środka zaskarżenie zwalczającego przewlekłość. W ocenie Sądu nie wypełnia on znamion pojęcia ponaglenia, o którym mowa w art. 37 k.p.a., które powinno być także pismem spełniającym określone wymogi (np. uzasadnienie) i kierowanym do odpowiedniego organu (wyższego stopnia). Takich elementów z treści pisma z dnia [...] października 2020 r. nie da się wywieść. Mając zatem na uwadze, że złożenie ponaglenia wywiera skutek wyczerpania środków zaskarżenia i umożliwia stronie skuteczne wniesienie skargi na przewlekłość, wobec nie wskazania przez skarżącą, że takie ponaglenie w formie wyżej opisanej złożyła, skarga w niniejszej sprawie jest obarczona brakiem, uniemożliwiającym nadanie jej dalszego biegu. W takim stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny działając zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.