II SAB/Wr 51/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Anna Siedlecka Sędzia WSA Władysław Kulon po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 maja 2017r. sprawy ze skargi R.S. na bezczynność Wojewody D. w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość, która na podstawie decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej przeszła z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa oddala skargę w całości.

Decyzją z dnia [...] r. Wojewoda zezwolił na realizację inwestycji drogowej na podstawie specustawy drogowej, nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Decyzja stała się ostateczna z dniem 9 kwietnia 2014 r. W punkcie XI decyzji zaznaczono, że wysokość odszkodowania za nieruchomości ustalona zostanie odrębną decyzją. W dniu 2 lipca 2014 r. organ przesłał stronom zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania na rzecz skarżącego. Do zawiadomienia dołączył operat szacunkowy z dnia 30 kwietnia 2014 r. zlecony rzeczoznawcy przez organ w dniu 11 kwietnia 2014 r. W dniu 15.07.2014 r. skarżący złożył zastrzeżenia do wyceny nieruchomości. Organ przekazał je rzeczoznawcy w dniu 22.07.2014 r. Rzeczoznawca złożył kolejny operat szacunkowy z dnia 5 września 2014 r. oraz w dniu 9.09.2014 r. odniósł się pisemnie do uwag skarżącego. Organ przekazał te dokumenty skarżącemu w dniu 19.09.2014 r. i na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. wyznaczył termin załatwienia sprawy do dnia 31 października 2014 r. W dniu 26.09.2014 r. zgłosił się pełnomocnik zawodowy skarżącego i wniósł o niewydawanie decyzji przed odniesieniem się pełnomocnika do materiału sprawy. W dniu 1.10.2014 r. pełnomocnik wniósł zarzuty do operatu, zaś w dniu 2.10.2014 r. wniósł o wyznaczenie rozprawy administracyjnej. Organ przekazał rzeczoznawcy zarzuty w dniu 8.10.2014 r. W dniu 15.10.2014 r. pełnomocnik złożył wniosek dowodowy, w tym z dołączonego, opracowanego na własne zlecenie operatu szacunkowego innego rzeczoznawcy z dnia 7.10.2014 r. W dniu 23.10.2014 r. organ przekazał dokumenty i operat dołączone przez skarżącego do rzeczoznawcy organu. Pismem z dnia 19.10.2014 r. rzeczoznawca złożył wyjaśnienia dotyczące poprzednich zarzutów. Organ doręczył je pełnomocnikowi w dniu 7.11.2014 r. W dniu 18.11.2014 r. rzeczoznawca złożył dodatkowe wyjaśnienia. W dniu 26.11.2014 r. organ wyznaczył rozprawę na 19.01.2015 r. oraz wyznaczył termin załatwienia sprawy do dnia 28.02.2015 r. W dniu 15.12.2014 r. rzeczoznawca powiadomił organ o sporządzeniu nowego operatu szacunkowego. W dniu 17.12.2014 r. organ doręczył nowy operat pełnomocnikowi. W dniu 16.01.2015 r. organ odwołał rozprawę z uwagi na chorobę pracownika prowadzącego postępowanie. W dniu [...] r. organ wydał decyzję, bowiem pełnomocnik skarżącego nie wniósł zastrzeżeń do nowej wyceny oraz cofnął wniosek o przeprowadzenie rozprawy. Pełnomocnik skarżącego wniósł odwołanie od decyzji, które organ przekazał do Ministra w dniu 9.04.2015 r. Decyzją z dnia [...] r., która wpłynęła do organu w dniu 9.11.2016 r. Minister uchylił decyzję organu i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Według uzasadnienia decyzji odwoławczej rzeczoznawca odmówił potwierdzenia aktualności dotychczasowego operatu, o co Minister zwrócił się do rzeczoznawcy w dniu 27.10.2016 r. W dniu 2.12.2016 r. przesłano do stron zawiadomienie o wyznaczeniu terminu załatwienia sprawy do 31.01.2017 r., zaś w dniu 27.02.2017 r. o wyznaczeniu terminu do dnia 30.04.2017 r. W obu przypadkach organ tłumaczył niezałatwienie sprawy oczekiwaniem na zlecenie i uzyskanie operatu szacunkowego. Postanowieniem z dnia 3.04.2017 r. organ powołał nowego rzeczoznawcę majątkowego i zlecił mu opracowanie operatu w terminie 40 dni (zlecenie doręczono dnia 6.04.2017 r., czyli do dnia 16.05.2017 r.). W dniu 24.03.2017 r. skarżący złożył przez pocztę skargę na bezczynność organu, która wpłynęła do organu w dniu 29.03.2017 r. Zarzucił naruszenie art.12 § 1 w związku z art. 35 § 1 i 2 k.p.a. Z wniosków skargi wynika, że pełnomocnik nie był pewny, czy organ jest bezczynny, bowiem wniósł o dokonanie w tym zakresie oceny przez Sąd. Pełnomocnik nie był ponadto przekonany, czy ewentualna bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, bowiem tym bardziej w tym zakresie zdał się na ocenę Sądu. Wniósł jednak stanowczo o przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej w wysokości 5.000 zł. Wniósł w końcu o przyznanie kosztów postępowania, w tym kwoty 2.880 zł z tytułu kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu podkreślał znaczenie bezczynności organu w okresie po otrzymaniu decyzji odwoławczej. W szczególności organ do tej pory nie zlecił opracowania nowego operatu szacunkowego. Do skargi dołączył odpis zażalenia na przewlekłe prowadzenie postępowania z dnia 16.02.2017 r. Wniosek o przyznanie sześciokrotności stawki minimalnej (§ 14 pkt 1 podpkt 1 lit. c w związku z § 15 ust.3 pkt 3 rozporządzenia MS z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych Dz. U. z 2015 r., poz.1804) pełnomocnik uzasadnił niezbędnym nakładem pracy, w szczególności czasem poświęconym na przygotowanie skargi oraz przyczynieniem się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia skargi. Według dołączonego zażalenia na bezczynność skarżący zwrócił uwagę na niepowołanie rzeczoznawcy po dniu 18.11.2016 r. oraz bezskuteczny wpływ dodatkowego terminu w dniu 31.01.2017 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Niewątpliwie do załatwienia sprawy niezbędne jest zlecenie opracowania nowego operatu szacunkowego. Jednak dokonanie zlecenia napotkało przeszkody niezależne od organu. Mianowicie organ otrzymał w dniu 7.11.2016 r. od Ministerstwa pismo z dnia 31.10.2016 r. zmieniające dotychczasową procedurę powoływania biegłych rzeczoznawców z zakresu szacowania nieruchomości. Nakazano zrezygnowanie ze stosowania Prawa zamówień publicznych i powoływanie biegłych jedynie na podstawie postanowienia organu w oparciu o k.p.a. Pismo i dołączone do niego wyjaśnienia Ministra Infrastruktury i Budownictwa oraz Departamentu Prawnego Urzędu Zamówień Publicznych nie określały jednak dokładnie nowego sposobu uzyskiwania operatów szacunkowych. Dlatego organ wystąpił w dniu 11 stycznia 2017 r. do właściwego Ministra o dodatkowe wyjaśnienia. Organ uzyskał je w dniu 13.03.2017r. Na tej podstawie organ wydał w dniu 31.03.2017 r. Zarządzenie nr 93 w sprawie powołania komisji do spraw biegłych rzeczoznawców majątkowych oraz Zarządzenie nr 94 w sprawie wpisu rzeczoznawców majątkowych na listę biegłych i powoływania biegłych w postępowaniach administracyjnych. Dlatego dopiero w dniu 3.04.2017 r. zlecono opracowanie operatu szacunkowego w nin. sprawie. Organ podkreślił, że przedłużanie się postępowania wywołane zostało długotrwałym postępowaniem odwoławczym oraz niezależną od organu przyczyną uchylenia decyzji z dnia [...] r. Nawet w przypadku uwzględnienia skargi nie byłyby więc uzasadnione wnioski o zasądzenie sumy pieniężnej (zob. wyrok II GSK 1695/16) i przyznanie zwrotu wygórowanych kosztów zastępstwa prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Termin załatwienia nin. sprawy wyznacza art. 12 ust. 4g specustawy drogowej (Dz. U. z 2015 r., poz. 2031) jako przepis szczególny w rozumieniu art. 35 § 4 k.p.a. i wynosi on 60 dni od dnia nadania z.r.i.d. rygoru natychmiastowej wykonalności. Zgodnie z art. 35 § 5 k.p.a. do terminu tego nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności oraz okresów opóźnień spowodowanych z przyczyn niezależnych od organu. Z kolei wskazanie przez organ nowego terminu załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.) automatycznie wyklucza stan bezczynności organu. W zakresie bezczynności organu skarga była więc oczywiście bezzasadna, gdyż w dniu jej wniesienia nie upłynął jeszcze termin załatwienia sprawy. Podlegało zatem jedynie badaniu z urzędu przez Sąd, czy organ prowadził postępowanie przewlekle. Z tego względu Sąd przedstawił na wstępie przebieg postępowania do chwili wydania decyzji, o ile nawet skarżący uznał ocenę czynności organu w tym okresie za nieistotną dla rozstrzygnięcia. Według typowych określeń przewlekłość organu następuje, gdy postępowanie prowadzone jest dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (por. niestosowany w nin. sprawie art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. w nowym brzmieniu według Dz. U. z 2017 r., poz. 935). Organowi można wówczas postawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania, aby zakończyło się ono w najwcześniej możliwym procesowo terminie lub zarzut dokonywania czynności niemających dla wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Będą to więc czynności pozorne bądź podejmowane nieregularnie, w dużym, niczym nieuzasadnionym odstępie czasu (tak w wyroku I OSK 1168/15, por. wyroki II SAB/Wr 24/15, 50/15, I OSK 1621/12). Jak wynika z dokładnego opisu czynności organu podjętych przed wydaniem decyzji, zarzutów takich nie można mu było skutecznie przedstawić. W powołanych wyrokach podkreśla się, że procedura wyłaniana rzeczoznawcy w drodze przetargu należy do czynności lub przyczyn wymienionych w art. 35 § 5 k.p.a. W ocenie Sądu analogicznie należy potraktować okres dokonywania czynności ustalających nową procedurę powoływania biegłych. Także i w tym przypadku organ działał sprawnie, terminowo podejmując czynności zmierzające do zakończenia postępowania. Z tych względów oraz na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.