II SAB/Wa 863/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Asesor WSA Karolina Kisielewicz (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi S. K. na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] listopada 2018 r. 1. stwierdza, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego S. K. z dnia [...] listopada 2018 r.; 2. stwierdza, że bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

S.K. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w rozpoznaniu jego wniosku z dnia [...] listopada 2018 r. Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że S.K. w piśmie dnia [...] listopada 2018 r.. zwrócił się do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o wydanie decyzji o o wydanie decyzji na podstawie art. 8a ustawy z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej, Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2018 r., poz. 132 ze zm.). Wniosek S.K. wpłynął do organu w dniu 9 listopada 2018 r. W dniu 20 listopada 2018 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zwrócił się do Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA o udzielenie informacji, czy S.K. ma ustalone prawo do emerytury renty lub renty rodzinnej) i czy otrzymuje świadczenie oraz jakie okresy pracy i służby i w jakich formacjach stanowiły podstawę ustalenia tego świadczenia. W tym samym dniu organ, działając na podstawie art. 36 k.p.a., zawiadomił skarżącego o tym, że sprawa nie zostanie załatwiona w terminie przewidzianym w art. 35 § 3 k.p.a. oraz o przyczynach zwłoki w załatwieniu wniosku (konieczności dokonania wszechstronnego i wnikliwego zbadania sprawy) i o nowym terminie załatwienia sprawy (do 31 maja 2019 r.). Z akt sprawy wynika, że w dniu 5 grudnia 2018 r. do organu wpłynęła odpowiedź Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA na pismo z dnia 20 listopada 2018 r. W dniu 14 grudnia 2018 r. organ zwrócił się do Komendanta Głównego Policji oraz do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o przekazanie informacji dotyczących przebiegu służby skarżącego. Komendant Główny Policji udzielił odpowiedzi na pismo organu w piśmie z dnia 24 kwietnia 2019 r., natomiast Prezes Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w piśmie z 6 maja 2019 r., które wpłynęło do organu prowadzącego postępowanie w dniu 13 maja 2019 r. W tych okolicznościach faktycznych i prawnych Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w piśmie z dnia 12 czerwca 2019 r. zawiadomił skarżącego o zebraniu materiału dowodowego oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, zgłaszania uwag i wniosków (art. 10 § 1 i art. 81 k.p.a.), po uzgodnieniu odpowiedniego terminu, w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma. Minister poinformował jednocześnie skarżącego, że "mając na uwadze czas, jaki pozostał do zakończenia postępowania administracyjnego, a który jest niewystarczający, aby dokonać wszelkich niezbędnych czynności w sprawie, a w szczególności zaznajomienia (...)", przedłuża termin załatwienia sprawy do dnia 15 września 2019 r. S.K. w dniu 16 sierpnia 2019 r. wniósł do organu prowadzącego postępowanie ponaglenie, w dniu 1 sierpnia 2019 r. zapoznał się z aktami sprawy, nie składając w wyznaczonym, siedmiodniowym terminie żądnych wniosków dowodowych. W dniu 14 listopada 2019 r. S.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] listopada 2018 r., domagając się zobowiązania organu do wydania w wyznaczonym terminie decyzji administracyjnej oraz zasądzenia kosztów postępowania. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. W dniu [...] listopada 2019 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał decyzję o odmowie wyłączenia w stosunku do skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Bezczynność organu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) ma miejsce wówczas, gdy organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych. Innymi słowy, z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy organ w ustawowym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie lub postępowanie takie wprawdzie prowadził, ale nie zakończył go - mimo istnienia ustawowego obowiązku - wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, nie podjął też stosownej czynności. Skarga na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Należy podkreślić, że Sąd ocenia zasadność skargi na bezczynność na dzień jej wniesienia (w rozpatrywanym przypadku 14 listopada 2019 r.). Wynika z tego, że stan bezczynności organu jest kategorią "obiektywną", dla oceny zachowania organu (stwierdzenia bezczynności organu) istotny jest jedynie upływ czasu między datą wszczęcia postępowania a datą wniesienia skargi. W konsekwencji wydanie decyzji przez organ po wniesieniu skargi na bezczynność, a przed dniem orzekania, nie prowadzi do bezprzedmiotowości postępowania sądowego, a Sąd zgodnie z art. 149 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uwzględniając skargę na bezczynność stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Z niekwestionowanych okoliczności faktycznych sprawy wynika, że w dniu wniesienia przez skarżącego S.K. o wydanie decyzji o wyłączeniu stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, wpłynął do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w dniu 9 listopada 2018 r. Zatem, stosownie do art. 35 § 1 k.p.a. organ powinien go załatwić w ciągu dwóch miesięcy (art. 35 § 3 k.p.a.), a więc do dnia 9 stycznia 2019 r., ewentualnie w wyznaczonym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. "dodatkowym" miesięcznym terminie. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji rozpoznał ten wniosek w dniu [...] listopada 2019 r., a więc nieco po upływie roku od dnia jego otrzymania i po pięciu miesiącach od dnia złożenia przez skarżącego ponaglenia w tej sprawie. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się więc bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia [...] listopada 2018 r., niemniej ta bezczynność ustała wraz z wydaniem decyzji w dniu [...] listopada 2019 r. Zdaniem Sądu, bezczynność organu w postępowaniu była nie tylko niewątpliwa, ale miała charakter rażący. W doktrynie i w orzecznictwie przyjmuje się, że przy ocenie charakteru bezczynności (przewlekłości) kluczowa jest długość okresu tej opieszałości organu (zob. W. Chróścielewski, glosa do wyroku NSA z 24 kwietnia 2015 r., I FSK 1881/14, Orzecznictwo Sądów Polskich z 2015, nr 12, poz. 116). Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego pojęcia, "rażące" to "ponad miarę", "niewątpliwe", "wyraźne", "oczywiste". Sąd zauważa przy tym, że stwierdzona bezczynność postępowania wynika z postawy (zaniechań) organu. Należy odnotować, że organ w dniu 13 maja 2019 r. dysponował całym materiałem dowodowym, niemniej o jego zebraniu zawiadomił skarżącego dopiero w dniu 12 czerwca 2019 r. i jednocześnie, wskazując na możliwość zapoznania się strony z tym materiałem (po wcześniejszym zawiadomieniu organu w terminie 7 dni), zawiadomił S.K. o nowym terminie załatwienia sprawy (15 września 2019 r.). Co więcej, organ po zawiadomieniu skarżącego o zebraniu całego materiału dowodowego (art. 10 § 1 k.p.a.) i po zapoznaniu się przez niego z aktami sprawy (1 sierpnia 2019 r.), potrzebował niespełna trzech miesięcy na wydanie decyzji. Takiej zwłoki, opieszałego działania organu w załatwieniu wniosku z dnia [...] listopada 2018 r. nie usprawiedliwiają braki kadrowe oraz duży wpływ spraw do organu, wymagających ich załatwienia w drodze decyzji administracyjnej. Okoliczności te wiążą się z niedochowaniem przez organ należytej staranności w zabezpieczeniu dostatecznej obsady kadrowej, zapewniającej terminowe załatwianie spraw administracyjnych i odpowiedniego zorganizowania postępowania administracyjnej, obejmującego również egzekwowanie od pracowników obowiązków w takim okresie, aby wydanie decyzji kończącej postępowanie prowadzone przez organ nastąpiło w rozsądnym terminie (por. wyrok WSA w Warszawie z 14 października 2019 r. sygn. akt II SAB/Wa 466/19 i powołane tam orzecznictwo). Biorąc to wszystko pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeł jak w sentencji.