II SAB/Wa 83/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), , , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 maja 2020 r. sprawy ze skargi D. K. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w P. w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] grudnia 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę

Wnioskiem z [...] grudnia 2019 r. D. K. (dalej: "skarżący") wystąpił do Prezesa Sądu Rejonowego w P. (dalej: "Prezes SR", "organ") o udostępnienie "informacji publicznej dotyczącej udostępnienia wycinkowej informacji z opinii biegłych z zakresu autonapraw w zakresie przyjętych kosztów robocizny", a mianowicie: 1. informacji na piśmie z wykazem opinii wykonanych na zlecenie Sądu Rejonowego w P. z zakresu techniki samochodowej, w których występowała kwestia wyceny szkód częściowych likwidowanych metodą kosztorysową, a w szczególności napraw blacharsko-lakierniczych aut osobowych w okresie od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. oraz od 1 stycznia 2019 r. do 1 listopada 2019 r. Informacja, którą skarżący był zainteresowany, dotyczyła szkód komunikacyjnych likwidowanych z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej sprawcy, gdzie stroną pozwaną jest zakład ubezpieczeń; 2. informacji na piśmie w postaci wykazu przyjętej stawki roboczogodziny dla poszczególnych specjalności (mechanik, blacharz, lakiernik) w każdej z opinii wykonanych na zlecenie Sądu przez biegłego w przedmiotowym okresie; 3. informacji na piśmie w postaci wykazu stawek roboczogodziny, które zostały zaproponowane przez pozwane towarzystwa ubezpieczeniowe dla poszczególnych specjalności (mechanik, blacharz, lakiernik) dla każdej z opinii wykonanych w przedmiotowym okresie; 4. w przypadku zakwalifikowania przez Sąd informacji w pkt 1-3 jako informacji przetworzonej w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1429 ze zm.; dalej: "u.d.i.p."), skarżący ograniczył swój wniosek do udostępnienia mu wykazu sygnatur spraw, w których występowała opinia biegłego wykonana na zlecenie Sądu Rejonowego w P. z zakresu techniki samochodowej, obejmująca kwestię wyceny metodą kosztorysową napraw blacharsko-lakierniczych aut osobowych w okresie od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. oraz od 1 stycznia 2019 r. do 1 listopada 2019 r., a także do umożliwienia mu samodzielnego wynotowania potrzebnych danych z opinii biegłych dołączonych do akt konkretnej sprawy. In fine wniosku skarżący wskazał, że interesująca go informacja dotyczy szkód komunikacyjnych likwidowanych z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej sprawcy, gdzie stroną pozwaną jest zakład ubezpieczeń. W odpowiedzi na powyższy wniosek Prezes SR pismem z [...] grudnia 2019 r. nr [...] poinformował skarżącego, że opinia biegłego sporządzona w postępowaniu cywilnym nie jest dokumentem urzędowym, ponieważ nie odpowiada definicji ustawowej zawartej w art. 6 ust. 2 u.d.i.p. Skoro wnioskowana informacja nie podlega udostępnieniu w trybie i na zasadach określonych w u.d.i.p. (gdyż nie posiada przymiotu informacji publicznej), to nie może dojść ani do jej udostępnienia, a więc do dokonania czynności materialno-technicznej, ani też do odmowy jej udostępnienia, czyli wydania decyzji administracyjnej. W związku z powyższym organ, do którego skierowano wniosek o udostępnienie informacji publicznej, winien jedynie pisemnie poinformować wnioskodawcę, że sprawa nie dotyczy informacji publicznej. Pismem z 29 stycznia 2020 r. skarżący wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa SR w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] grudnia 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej. Zarzucił organowi: 1. obrazę przepisów prawa materialnego - art. 10 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP poprzez nieuzasadnione ograniczenie prawa do informacji gromadzonej przez władze państwowe, 2. obrazę przepisów prawa materialnego - art. 1 ust. 1 u.d.i.p. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi, iż każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie, 3. obrazę przepisów prawa materialnego - art. 13 ust. 1 u.d.i.p. poprzez nieudostępnienie informacji publicznej bądź niewydanie decyzji w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku, 4. obrazę art. 107 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2020 r.; poz. 256 ze zm.; dalej: "k.p.a.") poprzez brak pouczenia strony o środkach odwoławczych. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o zobowiązanie Prezesa SR do załatwienia jego wniosku z [...] grudnia 2019 r. w terminie 14 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że nie żąda dostępu do akt sprawy (zbioru akt), a konkretnej informacji publicznej, tj. kosztorysu będącego elementem każdej opinii biegłego znajdującej się w aktach spraw we wzmiankowanym okresie. Art. 6 ust. 2 u.d.i.p. jest skarżącemu znany i nie podziela on definicji "dokumentu urzędowego" zaprezentowanej przez organ. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, skarżący stwierdził, że zarówno opinie biegłych sporządzone na piśmie, jak i opinie ustne utrwalone w protokole rozprawy sądowej z uwagi na to, że służą sądowi, a więc organowi władzy publicznej do realizacji powierzonych mu prawem zadań, stanowią informację o sprawach publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 9 października 2012 r., sygn. akt II SAB/Lu 77/12; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 listopada 2010 r., sygn. akt II SAB/Wa 236/10; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego; dalej: "NSA" z 8 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 285/11; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 19 września 2014 r., sygn. akt II SAB/Łd 106/14 – orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Bez znaczenia jest przy tym okoliczność, iż dokumenty stanowiące utrwalone opinie biegłych nie pochodzą od organów władzy publicznej i nie stanowią dokumentu urzędowego. Dokument zawierający informację publiczną jest bowiem pojęciem znacznie szerszym niż pojęcie dokumentu urzędowego (vide wyrok NSA z 17 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 490/11). Podobnie nie ma znaczenia okoliczność, że opinia biegłego nie stanowi załatwienia sprawy publicznej. Żadne źródło dowodowe nie zastępuje orzeczenia sądu rozstrzygającego sprawę cywilną. Jeśli jednak opinia biegłego ułatwia sądowi załatwienie takiej sprawy i sąd korzysta z niej dla wykonania swego publicznego zadania, to taka opinia spełnia kryteria nośnika informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. W ocenie skarżącego, wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej objęta była informacja prosta, tj. wykaz sygnatur spraw, w których występowały ww. opinie biegłych. Złożył więc wniosek, który powinien rozpocząć postępowanie według u.d.i.p. Natomiast organ poinformował go, że w sprawie obowiązuje inny tryb udzielania informacji niż ten, w którym strona się zwróciła. Nadto, zdaniem skarżącego, pismo organu informujące stronę o negatywnym rozpatrzeniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej jest aktem administracyjnym, adresowanym do zewnętrznego podmiotu w zakresie jego praw i obowiązków. Przedmiotowe pismo wskazuje podstawę prawną, zawiera oznaczenie organu, oznaczenie adresata, krótkie uzasadnienie oraz podpis piastuna organu. Zabrakło w nim pouczenia, co mogło uniemożliwić skarżącemu korzystanie z prawa do terminowego złożenia skargi na rozstrzygniecie organu do sądu administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Prezes SR wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie jej oddalenie, a także zasądzenie od skarżącego na rzecz Sądu Rejonowego w P. kosztów postępowania według norm przypisanych. Podkreślił, że w ustawowym 14-dniowym terminie odpowiedział skarżącemu na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, a swoje stanowisko oparł na orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 29 czerwca 2016 r., sygn. akt IV SAB/Gl 92/16, w którym wskazano, iż opinia biegłego sporządzona w postępowaniu cywilnym nie jest dokumentem urzędowym, nie odpowiada bowiem definicji ustawowej zawartej w art. 6 ust. 2 u.d.i.p. Dodatkowo organ wyjaśnił, że od 1 stycznia 2018 r. do 1 listopada 2019 r. w I Wydziale Cywilnym tut. Sądu zarejestrowano 123 sprawy dotyczące sporów na tle ubezpieczeń społecznych OC posiadaczy pojazdów mechanicznych z tytułu wypadków komunikacyjnych. Ponadto w ww. okresie I Wydział Cywilny tut. Sądu odnotował w kontrolce [...] 189 przypadków przesłania akt do biegłego sądowego z zakresu techniki samochodowej. Są to zarówno akta, w których znajdują się opinie pisemne bądź ustne, jak i akta zwrócone do Sądu bez sporządzonej opinii. Urządzenia biurowe prowadzone w systemie informatycznym nie pozwalają na wyodrębnienie sygnatur spraw zawierających opinię biegłego sądowego z zakresu techniki samochodowej, w której występowała kwestia wyceny metodą kosztorysową, a w szczególności napraw blacharskolakierniczych aut osobowych. Poczynienie takich ustaleń możliwe jest wyłącznie na podstawie szczegółowej analizy wszystkich akt spraw sądowych zarejestrowanych w przedmiotowym urządzeniu ewidencyjnym. Według Prezesa SR, żądana informacja nie mieści się w ustawowym pojęciu informacji publicznej, co czyni przedmiotową skargę niedopuszczalną. Nie można domagać się udostępnienia informacji, która nie ma charakteru informacji publicznej lub powinna zostać udostępniona w innym trybie. Poinformowanie skarżącego, że treść wniosku nie dotyczy sprawy z zakresu podlegającej udostępnieniu w trybie przewidzianym w u.d.i.p. nie stanowi czynności materialno-technicznej, gdyż nie przybiera formy decyzji administracyjnej, a w związku z tym nie ma zastosowania art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a. odnośnie pouczenia o środkach zaskarżenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Bezczynność podmiotu obowiązanego do rozpoznania wniosku o udzielenie informacji publicznej (a do takich bez wątpienia należy Prezes SR) ma miejsce wówczas, gdy organ: - będąc w posiadaniu żądanej informacji, nie podejmuje stosownej czynności materialno-technicznej w postaci udzielenia informacji publicznej (art. 10 ust. 1 u.d.i.p.), - nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), ewentualnie - nie informuje wnioskodawcy, że w danej sprawie przysługuje inny tryb dostępu do wnioskowanej informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.), bądź, że wnioskowana informacja nie posiada waloru informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, żadna z ww. okoliczności nie zachodzi, zatem niemożliwe było przyjęcie, że Prezes SR pozostawał w bezczynności. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. i art. 61 Konstytucji RP informację publiczną stanowi każda wiadomość wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje, a także inne podmioty, które tę władzę realizują bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie tych kompetencji. Taki charakter ma również wiadomość niewytworzona przez podmioty publiczne, lecz odnosząca się do tych podmiotów (vide wyroki NSA: z 30 października 2002 r., sygn. akt II SA 1956/02 i z 7 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1774/10). Przedmiot informacji publicznej konkretyzuje art. 6 u.d.i.p., przy czym zawarte w nim wyliczenie nie tworzy zamkniętego katalogu źródeł i rodzajów informacji publicznej. Określa on przykładowo jakie informacje podlegają udostępnieniu w trybie tej ustawy. Opinia biegłego sądowego, która dotyczy konkretnych indywidualnych osób czy zdarzeń, wydana w danej sprawie sądowej, ma charakter procesowy i - co do zasady - nie funkcjonuje poza procesem sądowym, w którym ją wydano. Jest to jeden z dowodów – podobnie jak przesłuchanie stron, zeznania świadków czy oględziny - przeprowadzany na podstawie postanowienia, w którym sąd oznacza okoliczności podlegające weryfikacji. Dopiero na podstawie oceny przeprowadzonych w sprawie dowodów, w tym opinii biegłego, która podlega ocenie jak każdy inny dowód, sąd powszechny dokonuje ustaleń w zakresie faktów, mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie i wydaje orzeczenie. Opinia biegłego sądowego stanowi zatem dla sądu powszechnego dokument wewnętrzny, pomocniczy, który nie przesądza o rozstrzygnięciu. Opinia może być zresztą uzupełniana lub może zostać powołany inny biegły z tej samej specjalności lub innej z nią powiązanej. Skarżący we wniosku z [...] grudnia 2019 r. domagał się udostępnienia fragmentów opinii biegłych z zakresu techniki samochodowej, wykonanych na zlecenie Sądu Rejonowego w P., w których występowała kwestia wyceny szkód częściowych likwidowanych metodą kosztorysową, a w szczególności napraw blacharsko-lakierniczych aut osobowych w okresie od 1 stycznia 2018 r. do 1 listopada 2019 r. w zakresie przyjętych kosztów robocizny. Żądanie udostępnienia opinii biegłych o określonej specjalizacji jest de facto żądaniem udostępnienia jednego spośród dowodów w konkretnych sprawach. Opinie biegłych, stanowiące część akt sądowych, z reguły nie są dokumentami dotyczącymi spraw publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Sama treść pisma procesowego, stanowiącego opinię biegłego, nie jest - co do zasady - dokumentem urzędowym, który podlega udostępnieniu zarówno w zakresie treści, jak i postaci - nośnika informacji. Zatem opinia biegłego nie jest z istoty swej informacją publiczną, choć może być nośnikiem takiej informacji. Nie ma żadnego automatyzmu w zakresie jej udostępnienia. W trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej mogłaby zostać udostępniona wyłącznie opinia biegłego w sprawie publicznej, dotycząca spraw publicznych. Natomiast opinie biegłych, których udostępnienia we fragmentach domaga się skarżący, zostały wydane w sprawach indywidualnych, niedotyczących osób pełniących funkcje publiczne, w sprawach niepozostających w jakimkolwiek związku z zadaniami publicznymi czy majątkiem publicznym. O zakwalifikowaniu określonej informacji jako podlegającej udostępnieniu w rozumieniu u.d.i.p. decyduje kryterium rzeczowe, tj. treść i charakter informacji. Istotne znaczenie ma więc nie to, czy dokument został sporządzony przez funkcjonariusza publicznego, lecz przede wszystkim to, czy zawiera on informację publiczną (vide wyrok NSA z 29 lutego 2012 r., sygn. akt I OSKK 2215/11). Skarżący de facto domaga się dostępu do akt spraw cywilnych prowadzonych w trybie postępowania procesowego (gdzie pozwanym jest zakład ubezpieczeń), w których Sąd postanowił o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego z zakresu techniki samochodowej (autonapraw). Skarżący jest bowiem zainteresowany kwestią wyceny szkód komunikacyjnych likwidowanych z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej sprawcy metodą kosztorysową, a w szczególności napraw blacharsko-lakierniczych aut osobowych w okresie od 1 stycznia 2018 r. do 1 listopada 2019 r. W tym miejscu podnieść należy, że przedmiotem informacji publicznej są zagadnienia, które mają znaczenie dla większej liczby osób czy grup obywateli lub też są ważne z punktu widzenia poprawności funkcjonowania organów państwa. Celem ustawy o dostępie do informacji publicznej nie jest zaspokajanie indywidualnych potrzeb w postaci uzyskiwania informacji dotyczących wprawdzie kwestii publicznych, lecz przeznaczonych dla celów handlowych, edukacyjnych, zawodowych bądź na potrzeby toczących się postępowań sądowych. Ustawa ta ma służyć uniwersalnemu dobru powszechnemu, a nie prywatnym interesom jednostki. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, nie sposób uznać za materię spraw publicznych kwestie sposobu (metod) wyceny szkód komunikacyjnych likwidowanych z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej sprawcy, w tym stawek roboczogodzin mechaników, blacharzy czy lakierników. Dlatego jako prawidłowe należy ocenić stanowisko Prezesa SR wyrażone w piśmie z [...] grudnia 2019 r., odmawiające przedmiotowi wniosku skarżącego waloru informacji publicznej. Odnosząc się do żądania zasądzenia na rzecz Sądu Rejonowego w P. kosztów postępowania według norm przypisanych, tut. Sąd wskazuje, że nie ma podstaw prawnych do zasądzenia na rzecz organu kosztów postępowania w przypadku oddalenia skargi. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) oddalił skargę. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym w oparciu o art. 119 pkt 4 ww. ustawy.