II SAB/Wa 738/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sędzia WSA Tomasz Szmydt, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi J. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1535/19 1. stwierdza, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1535/19, 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

Pismem z dnia [...] października 2020 r. J. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, za pośrednictwem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, skargę na przewlekłe prowadzenie przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji postępowania po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1535/19. Skarżący wnosząc skargę za pośrednictwem organu wniósł jednocześnie ponaglenie w sprawie wydania decyzji. Zarzucił przy tym naruszenie art. 35 k.p.a. Podniósł, że zgodnie z przepisami k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Wskazał, że organ prowadzący postępowanie dysponuje niezbędnymi dokumentami. Podniósł, że od otrzymania uzasadnienia od wspomnianego wyroku minęło osiem miesięcy, co ewidentnie świadczy o celowym wydłużaniu postępowania administracyjnego na szkodę skarżącego, a tym samym o opieszałości organu. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. Wskazał, że skarga nie powinna zasługiwać na uwzględnienie. Organ wskazał, że J. S. wnioskiem z dnia [...] maja 2017 r. wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (ówcześnie obowiązujący Dz. U. z 2016 r. poz. 708, z późn. zm.). Po rozpatrzeniu wniosku J. S. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał w dniu [...] maja 2019 r. decyzję nr [...] odmawiającą wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ww. ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. W wyniku wniesionej przez J.S.skargi na powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 stycznia 2020 r. (omyłkowo wskazano 3 marca 2020 r.), sygn. akt II SA/Wa 1535/19, uchylił zaskarżoną decyzję. Minister wskazał, że prawomocny wyrok wraz z aktami sprawy wpłynął do organu w dniu [...] lipca 2020 r. Pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r. organ ponownie zwrócił się do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o przesłanie kopii kompletnych akt osobowych dotyczących przebiegu służby J. S. Przedmiotowe akta do organu wpłynęły w dniu [...] września 2020 r. Organ przytoczył poglądy prezentowane w orzeczeniach sądowoadministracyjnych w przedmiocie przewlekłego prowadzenia postępowania i bezczynności w postępowaniu administracyjnym. Organ podniósł m.in., że wydłużenie terminu załatwienia niniejszej sprawy jest uzasadnione, a organ potrzebuje realnego w okolicznościach sprawy - czasu do przeanalizowania stanu prawnego i faktycznego sprawy oraz wydania i uzasadnienia rozstrzygnięcia w sprawie. Właściwy czas na wydanie i uzasadnienie rozstrzygnięcia w sprawie jest bardzo istotny ze względu na materię, którą obejmuje ustawa, a mianowicie dotyczącą wysokości zaopatrzenia emerytalnego/rentowego/ rentowego rodzinnego funkcjonariuszy i ich rodzin. Organ zaznaczył też, że wpłynęła znaczna ilość spraw (na dzień sporządzenia odpowiedzi na skargę, tj. [...] listopada 2020 r., około 4 900 spraw) wniesionych na podstawie przywołanego wyżej art. 8a ustawy. Skarżący w piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2021 r. podtrzymał skargę. Wskazał, że Minister przez wiele miesięcy nie jest w stanie wydać decyzji. Skarżący zaznaczył, że organ był w posiadaniu kompletnych akt osobowych, które stanowiły podstawę już wcześniej wydanej decyzji. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji pismem z dnia [...] kwietnia 2021 r. poinformował, że rozpatrzył wniosek strony wydając decyzję w dniu [...] stycznia 2021 r. nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga na przewlekłe prowadzenie przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji postępowania administracyjnego po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1535/19 jest dopuszczalna i zasadna. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Pojęcie przewlekłego prowadzenia postępowania obejmuje takie działanie organu, które nacechowane jest opieszałością i nieskutecznością. Ma ono miejsce w sytuacji, gdy formalnie organowi nie można postawić zarzutu niepodejmowania czynności w sprawie, jednakże nieefektywne wykonywanie tych czynności prowadzi w konsekwencji do braku możliwości realizacji przez stronę jej praw. Instytucja skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej, tak jak skarga na bezczynność organu, ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Kontrola Sądu zmierza zatem do ustalenia, czy istotnie organ administracji publicznej postępowanie w sprawie prowadzi przewlekle, a zatem dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy i bezpodstawnie nie kończy go wydaniem rozstrzygnięcia. W doktrynie przyjmuje się, że o przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić, gdy organ administracji w jego toku podejmuje czynności zbędne lub też powstrzymuje się od podjęcia czynności niezbędnych do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, co prowadzi do nieracjonalnego przedłużenia terminu jej załatwienia (J.P.Tarno "Bezczynność organu a przewlekłe prowadzenie postępowania, Casus 2013 r., str. 11). Prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1535/19 wraz z aktami sprawy doręczony został Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji w dniu [...] lipca 2020 r. Wyrokiem tym Sąd, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. S., uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2019 r. sygn. akt [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów. Zgodnie z art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Stosownie zaś do art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Z akt sprawy, jak również z odpowiedzi na skargę wynika, że organ dopiero po ponad dwóch tygodniach od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, wystosował do IPN pismo z prośbą o nadesłanie kompletnych akt osobowych, wskazując, że są niezbędne w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Z akt administracyjnych i odpowiedzi na skargę nie wynika, aby istniały przeszkody do niezwłocznego podjęcia przez organ czynności, po tym, gdy wpłynął już prawomocny wyrok wraz z aktami administracyjnymi. Jednocześnie zauważyć należy, że akta z IPN (pismo IPN z dnia [...] sierpnia 2020 r.) wpłynęły do organu w dniu [...] września 2020 r. Tym samym nie było przeszkód, aby organ – po prawomocnym wyroku Sądu – rozpatrzył sprawę wnioskodawcy w terminie miesiąca od dnia [...] września 2020 r., gdy dysponował już pełnym materiałem dowodowym. Pozostały materiał dowodowy, którym organ dysponował już wcześniej był mu bowiem znany. W ocenie Sądu organ w sprawie tej dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1535/19. Termin określony w przepisie art. 35 § 3 k.p.a. nie został dotrzymany. Jest bezsporne, że postępowanie z wniosku strony, po wyroku Sądu, nie zostało przez organ zakończone w tym czasie w wymaganej przez przepisy prawa formie. Wniosek strony rozpatrzony został dopiero w dniu [...] stycznia 2021 r. (decyzja nr [...]), a zatem po ponad czterech miesiącach od wpływu do organu dodatkowych akt z IPN i ponad sześciu miesiącach od wpływu do organu prawomocnego wyroku Sądu wraz z aktami administracyjnymi. Postępowanie administracyjne po wyroku Sądu organ prowadził zatem dłużej niż było to niezbędne do załatwienia sprawy skarżącego. Jednocześnie z akt sprawy nie wynikają żadne przeszkody, które usprawiedliwiałyby brak czynności organu przez tak długi okres. Ilość spraw, które wpłynęły do organu nie usprawiedliwia przewlekłego prowadzenia postępowania do wydaniu przez Sąd wyroku w sprawie skarżącego. Konieczność analizy sprawy, na co organ także powołał się w odpowiedzi na skargę, jest normalną czynnością dokonywaną przed podjęciem rozstrzygnięcia, nie stanowi zatem zdarzenia mogącego wpłynąć na czas trwania postępowania. Materiał dowodowy w znacznej części znany był już nadto organowi. Jednocześnie Sąd stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ po wyroku Sądu z dnia 27 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1535/19 miało, z przyczyn wskazanych już wyżej, charakter rażącego naruszenia prawa. W sprawie tej organ naruszył w sposób rażący przepis art. 35 § 3 k.p.a., jak również przepis art. 8 k.p.a., art. 12 § 1 k.p.a. i art. 36 k.p.a. Obowiązek działania w sprawie wnikliwie i szybko (art. 12 k.p.a.) oznacza konieczność poszanowania praw strony do rozpatrzenia sprawy bez zbędnej zwłoki, czego w tej sprawie organ nie dopełnił. Z akt sprawy nie wynika, aby opieszałość w podjęciu rozstrzygnięcia i zakończeniu postępowania, po wyroku Sądu, była usprawiedliwiona. Wobec wydania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzji z dnia [...] stycznia 2021 r., Sąd nie miał podstaw do zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku. Z tego względu Sąd stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku Sądu, które to przewlekłe prowadzenie postępowania miało charakter rażącego naruszenia prawa. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w punkcie 1 i 2 wyroku.