II SAB/Wa 617/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Asesor WSA Karolina Kisielewicz (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 marca 2021 r. sprawy ze skargi K.K. na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] maja 2019 r. 1. stwierdza, że Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku K.K. z dnia [...] maja 2019 r., 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. oddala skargę w pozostałym zakresie.

K.K. w dniu [...] maja 2019 r. zwróciła się do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych ze skargą na niezgodne z prawem przetwarzanie przez Dyrektora Szkoły Podstawowej w [...] jej danych osobowych oraz danych osobowych jej małoletniego wnuka O.H. Skarga wpłynęła do organu w dniu 30 maja 2019 r. W dniu 22 czerwca 2019 r. Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych, działając na podstawie art. 63 § 2 k.p.a., wezwał skarżącą do sprecyzowania żądania, w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem pozostawienia podania bez rozpoznania. Organ zobowiązał K.K. do sprecyzowania, jakim podmiotom zarzuca niezgodne z prawem przetwarzanie danych osobowych, wyjaśnienia, jakie dane osobowe chodzi, przedłożenia dokumentu potwierdzającego uprawnienie do reprezentowania wnuka. W piśmie z 8 lipca 2019 r., które wpłynęło do organu w dniu 11 lipca 2019 r., skarżąca udzieliła odpowiedzi na powyższe wezwanie. Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych w piśmie z 29 sierpnia 2019 r. ponownie zwrócił się do K.K. o uzupełnienie braku formalnego podania i wyjaśnienia, czy składa skargę również w imieniu wnuka. W przypadku odpowiedzi twierdzącej, zobowiązał skarżącą do przedłożenia dokumentu potwierdzającego jej umocowanie do reprezentowania O.H. Skarżąca udzieliła odpowiedzi na powyższe wezwanie w piśmie z 9 września 2019 r., które wpłynęło do organu w dniu 12 września 2019 r. Następnie, w piśmie z 3 marca 2020 r. złożyła ponaglenie do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, domagając się niezwłocznego załatwienia jej sprawy. Z akt sprawy wynika, że Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych w dniu 9 czerwca 2020 r. zwrócił się do Dyrektora Szkoły Podstawowej w [...] oraz Wójta Gminy [...] o złożenie wyjaśnień w tej sprawie. Odpowiedź Dyrektora Szkoły Podstawowej w [...] wpłynęła do w dniu 23 czerwca 2020 r., natomiast Wójta Gminy [...] w dniu 26 czerwca 2020 r. W dniach 15 lipca oraz 4 sierpnia 2020 r. organ skierował do ww. podmiotów kolejne pisma, domagając się dodatkowych wyjaśnień. W dniu 23 września 2020 r. organ ponownie zwrócił się do dyrektora szkoły podstawowej o złożenie wyjaśnień i te wyjaśnienia otrzymał w dniu 8 października 2020 r. W pismach z 22 października 2020 r. Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych zawiadomił strony postępowania o zebraniu całego materiału dowodowego oraz o prawie zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji i zgłaszania uwag i wniosków, natomiast w dniu [...] grudnia 2020 r. wydał decyzję (nr [...]) w niniejszej sprawie. K.K. w skardze z 16 września 2020 r. na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w rozpoznaniu jej skargi z [...] maja 2019 r. na niezgodne z prawem przetwarzanie danych osobowych, powołała się na art. 149 § 1, § 1a i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) i wniosła o zobowiązanie organu do wydania decyzji kończącej postępowanie, stwierdzenie rażącej bezczynności w tej sprawie oraz przyznanie jej sumy pieniężnej w wysokości połowy dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła m. in., że organ administracji publicznej zobowiązany jest załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki oraz że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. K.K. stwierdziła, że Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych "w zasadzie bez żadnego powodu" nie rozpoznał jej skargi przez okres 1 roku i 3 miesięcy, a o podejmowanych czynnościach została poinformowana dopiero po upływie roku od wniesienia skargi wszczynającej postępowanie, co jej zdaniem może oznaczać, że przez ten czas nie podejmował żadnych czynności w sprawie. Zdaniem skarżącej, organ celowo unika rozpatrzenia jej skargi, narażając na stres, który wymaga "odpowiedniej rekompensaty". W związku z tym oraz z uwagi na potrzebę zmobilizowania organu do wydania decyzji, uzasadnione jest przyznanie jej sumy pieniężnej. Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga, co do zasady, jest uzasadniona. Przystępując do merytorycznego rozpoznania sprawy należy wyjaśnić, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy organ ten nie załatwił sprawy w terminie jednego miesiąca (sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania) lub gdy nie rozpoznał odwołania w ciągu miesiąca od dnia jego otrzymania lub w terminach wskazanych w przepisach szczególnych. Z tego wynika, że dla oceny zachowania organu (stwierdzenia bezczynności organu) istotny jest jedyne upływ czasu między datą wszczęcia postępowania (wniesienia odwołania) a chwilą orzekania przez Sąd w sprawie ze skargi na bezczynność. Okoliczności, które spowodowały bezczynność organu mają natomiast znaczenie dla oceny sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była rażąca w rozumieniu art. 149 § 1 a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki, przy czym - w myśl § 3 tego przepisu - załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postepowania. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1000 ze zm.; zwana dalej: "u.o.d.o."), w postępowaniach prowadzonych przez Prezesa UODO, stosuje się przepisy k.p.a. w sprawach nieuregulowanych w u.o.d.o. Natomiast według art. 78 ust. 2 rozporządzenia 2016/679, termin rozpatrzenia skargi dotyczącej ochrony danych osobowych, wynosi trzy miesiące. Z niespornych okoliczności faktycznych sprawy wynika, że w chwili złożenia przez skarżącą skargi na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w sprawie z jej skargi z [...] maja 2019 r. na niezgodne z prawem przetwarzanie danych osobowych (co miało miejsce w dniu 16 września 2020 r.), organ nie zakończył postępowania zainicjowanego tą skargą, mimo upływu przewidzianego prawem terminu, co uzasadnia, w ocenie Sądu, stwierdzenie bezczynności Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w niniejszej sprawie. Stosownie do art. 149 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 (...), zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności (pkt 1), zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; (pkt 2), stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a powołanej ustawy). Zdaniem Sądu, bezczynność organu w rozpatrzeniu skargi K.K. nie była rażąca. Dla stwierdzenia rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminów załatwienia sprawy. To "przekroczenie" musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia, niemożliwe do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa i wywoływać dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Opóźnienie wydania rozstrzygnięcia, aczkolwiek naganne, nie jest zachowaniem godzącym w ład demokratycznego państwa prawa, zwłaszcza że opóźnienie to było spowodowane koniecznością kilkukrotnej korespondencji z podmiotami, którym skarżąca zarzuciła niezgodne z prawem przetwarzanie danych osobowych. Nie można tracić z pola widzenia, że zwłoka w rozpatrzeniu sprawy wynikała z okoliczności częściowo niezależnych od organu, związanych bez wątpienia ze światowym stanem pandemii Covid - 19 i związanymi z nią problemami kadrowymi. Trudno też przypisać organowi "złą wolę", gdyż podejmował czynności w sprawie, a sposób sformowania żądań przez skarżącą wymagał weryfikacji, doprecyzowania, co z oczywistych względów miało wpływ na długość postępowania. Wbrew zapatrywaniu skarżącej, nie ma podstaw do przyjęcia, że czynnikiem rzutującym na tempo procedowania była chęć uniknięcia załatwienia sprawy. W odniesieniu do jej twierdzenia zawartego w skardze, należy zauważyć, że z akt postępowania nie wynika, aby organ podjął pierwszą czynność procesową w sprawie dopiero po złożeniu przez nią (w dniu 3 marca 2020 r.) ponaglenia. W pismach 22 czerwca 2019 r. i następnie z 29 sierpnia 2019 r. organ zwracał się do strony o uzupełnienie braków formalnych skargi, następnie informował K.K. o podjętych w sprawie czynnościach (pisma z 9 czerwca, 15 lipca, 4 sierpnia, 23 września, 22 października 2020 r.). Sąd na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. oddalił wniosek skarżącej o przyznanie sumy pieniężnej. Zgodnie z tym przepisem, przyznanie kwoty pieniężnej ma charakter fakultatywny. Zdaniem sądu, w opisanych okolicznościach sprawy, zbędne jest dyscyplinowanie organu w ten sposób. Przyznanie sumy pieniężnej powinno być uzależnione od czasu trwania postępowania, rodzaju sprawy i jej znaczenia dla strony ale również ewentualnego zachowania skarżącego jeżeli przyczynił się on do wydłużenia postępowania (wyroki NSA z 28 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1969/19 i z 27 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 2324/19). Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 i § 1a p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, ponieważ w tej sprawie skarżąca nie miała obowiązku uiszczania kosztów sądowych (art. 239 § 1 pkt 1 lit. d ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 powołanej ustawy.