II SAB/Wa 152/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. S. na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] października 2019 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy postanawia 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącej B. S. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi.

W dniu [...] marca 2018 r. do Biura Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych (dalej: "GIODO") wpłynęła skarga B. S. (dalej: "skarżąca") na przetwarzanie jej danych osobowych przez adwokat I. Z. prowadzącą Kancelarię Adwokacką w W.. Zdaniem skarżącej, ww. adwokat udostępniła jej dane osobowe nieupoważnionym osobom, naruszając tajemnicę adwokacką. Skarżąca zakwestionowała legalność tych działań i zażądała od GIODO spowodowania usunięcia jej danych osobowych z Kancelarii. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego wszczętego ww. wnioskiem, następca GIODO - Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej: "Prezes UODO", "organ") wydał [...] września 2019 r. decyzję nr [...] odmawiającą uwzględnienia wniosku (zawartego w skardze), wskazując jako podstawę prawną art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: "k.p.a."), art. 160 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1000 ze zm.) w związku z art. 6 ust. 1 lit. f rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych - Dz. Urz. UE L 119 z 4 maja 2016 r. , str. 1 oraz Dz. Urz. L 127 z 23 maja 2018 r., str. 2.). Powyższe rozstrzygnięcie zostało doręczone skarżącej [...] października 2019 r. Następnie w dniu [...] października 2019 r. skarżąca nadała wniosek (opatrzony datą [...] października 2019 r.) o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem ww. decyzji, stosując się do zawartego w niej pouczenia. W toku postępowania odwoławczego zainicjowanego ww. wnioskiem skarżąca złożyła do organu dwa pisma: z [...] listopada 2019 r. zatytułowane [...] oraz z [...] lutego 2020 r. W pierwszym z ww. pism skarżąca domagała się uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej, zarzucając organowi błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Natomiast pismo skarżącej z [...] lutego 2020 r. zostało sporządzone w odpowiedzi na pismo Prezesa UODO z [...] stycznia 2020 r., w którym poinformowano skarżącą o zgromadzeniu materiału wystarczającego do wydania administracyjnej oraz pouczono o treści art. 10 § 1 i art. 73 § 1 k.p.a. Skarżąca w piśmie z [...] lutego 2020 r. przedstawiła swoje stanowisko w sprawie, formułując szereg zarzutów pod adresem adwokat I. Z., a także wytykając organowi m.in. brak bezstronności oraz niezgromadzenie w sprawie "żadnych dowodów", a przede wszystkim nieprzesłuchanie skarżącej oraz świadków. Skarżąca podtrzymała przy tym twierdzenia i żądania zawarte w uprzedniej korespondencji z [...] listopada 2019 r. W piśmie z [...] lutego 2020 r. adwokat I. Z. wskazała, że Prezes UODO poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne i wniosła o utrzymanie w mocy decyzji wydanej w pierwszej instancji. W dniu [...] lutego 2020 r. (data stempla pocztowego) skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie obszerne pismo zatytułowane [...], które – według jego treści – zostało zakwalifikowane jako skarga na bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku skarżącej z [...] października 2019 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę Prezes UODO wniósł o jej odrzucenie, podnosząc, że po złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca nie wystąpiła do organu z ponagleniem, stosownie do art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. Tym samym skarżąca przed wniesieniem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi na bezczynność Prezesa UODO, nie wyczerpała trybu określonego w ww. przepisie, co czyni przedmiotową skargę niedopuszczalną. Organ dodał, że treść pism skarżącej z [...] listopada 2019 r. oraz z [...] lutego 2020 r. nie wskazuje, aby stanowiły one ponaglenie związane z bezczynnością organu w ramach prowadzonego postępowania odwoławczego. Taki charakter nosi pismo skarżącej z [...] sierpnia 2019 r., lecz zostało ono wniesione w toku postępowania pierwszoinstancyjnego zakończonego ww. decyzją z [...] września 2019 r., Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, Prezes UODO wydał decyzję drugoinstancyjną w dniu [...] marca 2020 r. nr [...] utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie wydane w pierwszej instancji. Sądowi z urzędu wiadomo jest, iż decyzja ta stała się przedmiotem skargi skarżącej, zarejestrowanej pod sygn. akt [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie doszedł do przekonania, że skarga na bezczynność skarżącej podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Zgodnie z art. 52 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W myśl art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Z kolei według art. 52 § 2 p.p.s.a., przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Z powyższych przepisów wynika, że warunkiem formalnym wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność lub przewlekłość organu administracji publicznej jest złożenie ponaglenia w trybie art. 37 k.p.a. Istotny jest sam fakt dopełnienia takiej czynności przez stronę, bowiem wniesienie ponaglenia wywiera skutek wyczerpania przez stronę przysługujących jej środków zaskarżenia (vide art. 52 § 1 p.p.s.a.). Wprawdzie ponaglenie nie jest stricte środkiem zaskarżenia (takim jak zażalenie, odwołanie czy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy), ponieważ nie uruchamia trybu instancyjnego, jednak warunkuje wszczęcie incydentalnego (wpadkowego) postępowania w przedmiocie stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości. Innymi słowy, ponaglenie umożliwia skuteczne wniesienie skargi na bezczynność lub przewlekłość organu niepodejmującego w ustawowym terminie aktów wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 - 3 p.p.s.a. Niezależnie od sposobu załatwienia przez organ ponaglenia, przez sam fakt wniesienia tego podania (żądania) otwiera się stronie droga do podniesienia przed sądem administracyjnym bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ. W myśl art. 37 § 1 k.p.a., stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Ponaglenie zawiera uzasadnienie (art. 37 § 2 k.p.a.). Ponaglenie wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie, a jeżeli nie ma organu wyższego stopnia - do organu prowadzącego postępowanie (art. 37 § 3 k.p.a.). Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po złożeniu ponaglenia do właściwego organu; nie jest wymagany upływ terminu potrzebny na zajęcie stanowiska lub podjęcie rozstrzygnięcia przez organ w przedmiocie ponaglenia (vide wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 października 2019 r., sygn. akt II OSK 2012/19 oraz z 21 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 2497/19 – orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Analizując dokumenty zgromadzone w aktach administracyjnych sprawy, tut. Sąd stwierdził, że należy podzielić stanowisko Prezesa UODO, wedle którego pism skarżącej z [...] listopada 2019 r. i z [...] lutego 2020 r., złożonych w toku postępowania drugoinstancyjnego, nie można uznać za ponaglenie. Treść obu tych pism, a przede wszystkim zawarte w nich zarzuty formułowane względem pierwszoinstancyjnej decyzji organu wskazują, iż przedmiotowe pisma stanowią uzupełnienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W tym miejscu podkreślić należy, że ponaglenie jest podaniem (żądaniem), do którego stosuje się m.in. art. 63 k.p.a. Powinno ono zawierać żądanie stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości, ewentualnie także żądanie stwierdzenia, że bezczynność lub przewlekłość miały miejsce z naruszeniem prawa. Ponadto, jak już wzmiankowano, ponaglenie musi być uzasadnione, czyli należy w nim przedstawić przebieg postępowania administracyjnego oraz argumentację (tj. okoliczności, twierdzenia i oceny) dotyczącą tego, że organ administracji był bezczynny, tj. nie załatwił sprawy w przewidzianym przez prawo terminie, albo że postępowanie było prowadzone przewlekle, tj. mógł załatwić sprawę przed upływem terminu. Jeżeli strona zarzuca organowi, iż jego bezczynność lub przewlekłość miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, to również powinna uzasadnić ten zarzut. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, Sąd – po wnikliwej lekturze pism skarżącej złożonych w toku postępowania odwoławczego, doszedł do wniosku, że nie posiadają one wymaganych przepisami elementów ponaglenia. Raz jeszcze zaakcentować trzeba, iż ponaglenie nie stanowi typowego środka zaskarżenia. Nie jest ono bowiem kierowane przeciwko konkretnemu aktowi administracyjnemu czy czynności procesowej. Celem ponaglenia jest spowodowanie wypełnienia przez organ obowiązku urzędowego polegającego na przeprowadzeniu czynności postępowania i ich zakończeniu wydaniem decyzji albo rozstrzygającej o istocie sprawy, albo kończącej sprawę w danej instancji. Zatem nie dotyczy ono samego przedmiotu postępowania administracyjnego - w przeciwieństwie do pism skarżącej z [...] listopada 2019 r. i [...] lutego 2020 r., które wyraźnie odnoszą się do decyzji Prezesa UODO z [...] września 2019 r. W konsekwencji należy uznać, że skarżąca nie wystąpiła do organu z wymaganym przepisami ponagleniem. Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Według art. 58 § 3 zdanie pierwsze p.p.s.a. sąd odrzuca skargę postanowieniem. Bezsprzecznie warunkiem dopuszczalności skargi na bezczynność organu jest wniesienie ponaglenia, które – w rozumieniu art. 52 § 2 p.p.s.a. – spełnia kryterium "wyczerpania środków zaskarżenia", gdyż jest równoznaczne ze środkiem zaskarżenia. Mając na uwadze brak ponaglenia poprzedzającego wniesienie przez skarżącą skargi na bezczynność w rozpoznawanej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 53 § 2b p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.