II SAB/Wa 485/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Kube po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. W. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] sierpnia 2017 r. o przyznanie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego.

Pismem z [...] kwietnia 2019 r. A. W. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] sierpnia 2017 r. o przyznanie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Jednocześnie wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie pomocy prawnej z urzędu. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o odrzucenie skargi, wskazując, że skarżący nie złożył ponaglenia przed wniesieniem skargi na bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] sierpnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z 27 maja 2019 r. sygn. akt III SAB/Gd 39/19 przekazał przedmiotową sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, jako miejscowo właściwemu do jej rozpoznania. W wykonaniu zarządzenia z 8 lipca 2019 r. skarżący nadesłał formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, wnosząc o ustanowienie radcy prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.); zwanej dalej P.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. W myśl art. 52 § 2 P.p.s.a., przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Treść przepisu art. 53 § 2b P.p.s.a. stanowi, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Dodać należy, że w aktualnym stanie prawnym, zgodnie z art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096, z późn. zm.); zwanej dalej K.p.a., stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Stosownie do brzmienia art. 37 § 2 K.p.a., ponaglenie zawiera uzasadnienie. W myśl art. 37 § 3 K.p.a., ponaglenie wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. W przypadku skargi na bezczynność, takim środkiem zaskarżenia jest ponaglenie, o którym mowa w art. 37 § 2 K.p.a. Z treści cytowanych przepisów wynika zatem, że uprzednie wniesienie ponaglenia stanowi niezbędny warunek skutecznego złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność organu. Wobec powyższego, warunek skutecznego wniesienia skargi przez A. W. na bezczynność Prezesa ZUS nie został spełniony, bowiem skarżący nie wyczerpał trybu opisanego w art. 37 K.p.a. w związku z art. 53 § 2b P.p.s.a., skutkiem czego skarga w przedmiotowej sprawie okazała się niedopuszczalna. Następstwem niedopuszczalności skargi jest jej odrzucenie z racji niemożliwości przyjęcia skargi przez sąd do merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Dopiero bowiem wyczerpanie środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym może otworzyć skarżącemu drogę do skutecznego złożenia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu. Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 postanowienia. W tym stanie sprawy, brak było także podstaw do rozpatrzenia przez Sąd wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Zgodnie z art. 247 P.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi zatem o sytuację, w której obowiązujące prawo wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego. Oznacza, to że zastosowanie powołanego przepisu jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na uwzględnienie skargi. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 P.p.s.a. (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, str. 573, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lipca 2014 r. II OZ 700/14; LEX nr 1495334). W niniejszej sprawie oczywista bezzasadność skargi wynikała z jej niedopuszczalności. W konsekwencji, na podstawie art. 247 P.p.s.a., Sąd odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, jak orzekł w punkcie 2 postanowienia.