II SAB/Sz 184/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Dziel (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym w dniu 2 lutego 2022 r. sprawy ze skargi P. K. na bezczynność W. i K. S. z ograniczoną odpowiedzialnością w R. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że W. i K. S. z ograniczoną odpowiedzialnością w R. dopuściła się bezczynności oraz, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, II. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] grudnia 2020 r. o udzielenie informacji publicznej, III. zasądza od W. i K. S. z ograniczoną odpowiedzialnością w R. na rzecz skarżącego P. K. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

P. K. (dalej: "skarżący"), reprezentowany prze radcę prawnego złożył do tutejszego Sądu skargę na bezczynność W. sp. z o.o. z siedzibą w R. (dalej: "organ", "Spółka") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, wnosząc o: zobowiązanie organu do udostępnienia informacji publicznej zgodnie z wnioskiem z dnia [...] grudnia 2020r. w terminie 14 dni; rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym; zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowo administracyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego i zwrotu opłaty od skargi oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa; W uzasadnieniu skarżący wskazał, że wiadomością e-mail z dnia 23 grudnia 2020 r. wniósł o udzielenie przez organ informacji o tym czy w związku z nadejściem Świąt Bożego Narodzenia osoby niższego personelu takie jak sprzątacze czy konserwatorzy zatrudnieni w jednostce otrzymały na jakiejkolwiek podstawie dodatki do wynagrodzenia, a jeśli tak to ile osób i w jakiej wysokości każda z nich. Wiadomość e-mail pomimo upływu czasu nie doczekała się odpowiedzi ze strony zobowiązanego podmiotu. Organ w odpowiedzi na skargę podniósł, że w dniu [...] maja 2021 r. przekazana została skarżącemu informacja, o którą się ubiegał. Wskazał również, że brak odpowiedzi na wniosek skarżącego, skierowany do spółki drogą e-mailową w dniu [...] grudnia 2020 r., spowodowany był "hurtowym" usuwaniem wiadomości otrzymywanych na skrzynkę pocztową w przedświątecznym okresie, które miały głównie charakter reklam i życzeń świątecznych. Wśród tych widomości znalazło się najprawdopodobniej pytanie, na które spółka nie udzieliła odpowiedzi, co wynikało z ludzkiego błędu. Do odpowiedzi na skargę organ załączył zrzut ekranu skrzynki pocztowej z wysłaną wiadomością e-mail do skarżącego w dniu [...] maja 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprawa niniejsza rozpoznana została w trybie uproszonym na posiedzeniu niejawnym podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a." Zgodnie z treścią tego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie, zaś kontrola tej działalności, zgodnie z § 2 pkt 8 tego artykułu, obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak, w sytuacji gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Wyjaśnić należy, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w sytuacji, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie i mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył postępowania wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Podkreślenia wymaga, że celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. Przy badaniu zasadności takiej skargi Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Skarga na bezczynność czy przewlekłość organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienie sprawy. W analizowanej sprawie skarżący domagał się udostępnienia informacji w trybie ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176, z późn. zm.), dalej: "u.d.i.p.". Ustawa ta reguluje zarówno zakres podmiotowy, przedmiotowy stosowania ustawy oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej, przewidując różne sposoby udostępniania informacji publicznych. Jednym z nich, zgodnie z art. 10 u.d.i.p., jest udostępnianie informacji publicznej na wniosek. Niesporne jest, że adresat wniosku – W. sp. z o.o. jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego. Wodociągi sp. z o.o. jest osobą prawną, ustanowioną przez jednostkę samorządu terytorialnego, która gospodaruje mieniem publicznym - mieniem komunalnym. Przedmiot działalności Spółki obejmuje pobór, uzdatnianie i dostarczanie wody oraz odprowadzanie i oczyszczanie ścieków tj. mieści się w zakresie zadań własnych gminy wymienionych w ustawie o samorządzie gminnym. Nie jest również kwestionowane, że informacje o udostępnienie których wnioskował skarżący stanowią informację publiczną w rozumieniu przepisów u.d.i.p. Stosownie bowiem do art. 1 ust. 1 i u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. Informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Informacja publiczna dotyczy sfery faktów. Jest nią treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej, treść wystąpień i ocen przez nie dokonywanych niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą (zob. np.: wyrok NSA z 28 lutego 2013 r., I OSK 2904/12). Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że organ powinien był załatwić przedmiotowy wniosek w trybie przewidzianym przepisami u.d.i.p. Udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 31 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. oraz następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób w formie określonych we wniosku ( u.d.i.p.). Jeśli informacja publiczna, której domaga się zainteresowany podmiot, została upubliczniona organ do którego skierowano odpowiedni wniosek winien jedynie odesłać wnioskodawcę do publikatora. Jeżeli zaś informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia, wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.). Zgodnie natomiast z art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w następuje w drodze decyzji administracyjnej. Organ może też poprzestać na pisemnym zawiadomieniu wnioskodawcy, gdy nie jest podmiotem zobowiązanym w świetle art. 4 u.d.i.p., gdy żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, gdy nie dysponuje on przedmiotową informacją albo wnioskowane dane są dostępne w publikatorze oraz gdy w zakresie żądanej informacji publicznej przepisy prawa wprowadzają odrębny tryb dostępu (por. wyroki NSA z 27 stycznia 2016 r., I OSK 127/15 i z 18 stycznia 2017 r., I OSK 1789/16). W kontekście powyższego przyjąć należy, że w niniejszej sprawie miała miejsce bezczynność organu w rozpatrzeniu wniosku skarżącego z dnia [...] grudnia 2020 r. (data w e-mail-u skarżącego), o czym Sąd orzekł w pkt I wyroku. Terminy udostępnienia informacji publicznej zostały bowiem przez organ bezsprzecznie przekroczone, jednak Sąd dał wiarę wyjaśnieniom Spółki, że działanie to nie było zamierzone i wynikało z tego, że wniosek trafił do SPAMu w związku z czym nie został odczytany i usunięty wraz z innymi niepożądanymi treściami. Sąd uwzględnił okoliczność, że w przypadku wysyłania wniosku drogą elektroniczną, może zajść opisana przez Spółkę sytuacja, gdyż jest powszechnie wiadome, iż skrzynki poczty elektronicznej instytucji publicznych często obciążone są dużym wpływem nie tylko oficjalnej korespondencji, ale i też tzw. spamu (tj. korespondencji zawierającej reklamy i innego rodzaju nieoficjalne i niepożądane treści), zatytułowanego m.in. także jako, "wniosek", "prośba", "ogłoszenie", itp., którego ilość utrudnia odbiór, wyszukanie, oficjalnej korespondencji. Ma to miejsce zwłaszcza w okresie okołoświątecznym. Jest także powszechną praktyką usuwanie ze skrzynki tego typu wiadomości. Jak wynika z odpowiedzi na skargę, do nieudostępnienia skarżącemu żądanej informacji publicznej doszło wyłącznie w wyniku omyłki przy obsłudze korespondencji. Niezwłocznie po otrzymaniu przez Spółkę skargi (w dniu [...] maja 2021 r.) odpowiedź na wniosek została skarżącemu przekazana (wysłana na podany adres e-mail w dniu [...] maja 2021 r.). Nie można więc zarzucić, że Spółka celowo uchylała się od udzielenia informacji publicznej. W ocenie Sądu zatem bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym Sąd orzekł również w pkt I wyroku. Zaznaczyć należy, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Z rażącym charakterem bezczynności mamy więc do czynienia, gdy okres zaniechania jest długotrwały, zaniechanie jest celowe lub zamierzone przez organ, ewentualnie wynika z innych niepodlegających akceptacji przyczyn. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi przypadek oczywistego lekceważenia wniosku skarżącego i braku woli załatwienia sprawy, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa, oznaczającego wadliwość kwalifikowaną, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Powyższe oznacza także, że jakkolwiek na dzień wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności, ale już w dniu wyrokowania przez Sąd, tj. w dniu [...] lutego 2022 r., bezczynny nie był, bowiem udostępnił żądaną informację. Przypomnieć należy, że istotą skargi na bezczynność jest zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Brak było zatem podstaw, by zgodnie z treścią art. 149 § 1 p.p.s.a. zobowiązywać organ do udostępnienia żądanej przez skarżącego informacji publicznej. Sąd, działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a., umorzył zatem postępowanie sądowe w części dotyczącej zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącego, czemu dał wyraz w pkt II sentencji wyroku. O kosztach postępowania rozstrzygnięto w pkt III wyroku, na podstawie art. 200 i art. 206 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. Nr z 2018 r. poz. 265) z uwzględnieniem uiszczonych przez skarżącego wpisu w kwocie [...]zł oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie [...]zł oraz wynagrodzenia pełnomocnika w kwocie [...]zł.