II SAB/Rz 63/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2018 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi K. K. na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie braku odpowiedzi na pismo - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy.

Postanowieniem z dnia 10 lipca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę K. K. na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie braku odpowiedzi na pismo. Po otrzymaniu odpisu powyższego orzeczenia K. K. wniosła o ustanowienie adwokata. Wskazała, że nie pracuje i nie osiąga żadnego dochodu, dlatego nie ma możliwości pokrycia kosztów wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika. Jako majątek skarżąca wskazała nieużytek rolny o pow. 57 ar, nie przynoszący żadnego dochodu. Natomiast jako stałe zobowiązania podała: "wynajem" – 500 zł, "pozostałe wydatki na życie" – 500 zł. Ze względu na bardzo lakoniczną treść powyższego wniosku, wezwano składającą go do jego uzupełnienia w zakresie wskazania i udokumentowania źródła utrzymania, podania tytułu prawnego do zajmowanego lokalu, przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych, kart kredytowych, lokat z ostatnich trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku, rachunków za media, przedstawienie informacji o posiadanych środkach transportu, wyszczególnienia i udokumentowania posiadanych zobowiązań oraz wierzytelności, wyjaśnienia, czy uzyskuje pomoc materialną od instytucji, przedstawienia dokumentów obrazujących trudną sytuację materialną i zdrowotną. W wyznaczonym terminie K. K. podała, że nie dysponuje potwierdzeniem źródeł utrzymania, bowiem takowych nie posiada. Najmuje pokój z dostępem do kuchni i łazienki. Nie posiada wyciągów z rachunków bankowych, kart kredytowych i lokat, rachunków za media. Nie ma żadnych środków transportu oraz nie dysponuje żadnymi środkami pomocy. Skarżąca zaznaczyła, że ważne informacje zostały już przez nią podane na formularzu wniosku. Podkreśliła, że nie stać jej na opłacenie adwokata, dlatego też zwraca się o jego ustanowienie z urzędu. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Żądanie K. K. nie mogło zostać uwzględnione. Wymieniona nie wyjaśniła bowiem podstawowej dla rozpoznania jej wniosku kwestii źródeł utrzymania własnego i mieszkania, w którym najmuje jeden pokój. Na urzędowym formularzu wniosku skarżąca nie wskazała jakiegokolwiek dochodu. Jako stałe wydatki podała zaś kwotę 1000 zł, na którą składają się wydatek z tytułu najmu oraz na wyżywienie. Wskazała jeszcze, że posiada nieruchomość (nieużytek) o pow. 57 ar, która nie przynosi jednak żadnego dochodu. W związku z faktem braku jasności co do tego, skąd strona czerpie środki na życie, referendarz sądowy wezwał ją do wyjaśnienia powyższego. W odpowiedzi skarżąca podała, że nie posiada źródeł utrzymania, a w związku z tym nie dysponuje dokumentami w tym przedmiocie. Wskazała, że nie dysponuje także żadnymi środkami pomocy i że "ważne informacje zostały podane na formularzu". Nadal nie wiadomo więc skąd wnioskodawczyni czerpie środki na zaspokojenie podstawowych choćby potrzeb życiowych podanych we wniosku (wyżywienie i najem pokoju). Brak zaś wiedzy w tym zakresie uniemożliwia pozytywne ustosunkowanie się do jej żądania. Skoro bowiem rozpoznający wniosek nie ma wiedzy odnośnie do źródeł utrzymania strony, to niemożliwym jest dokonanie przez niego oceny, czy ma ona faktyczną możliwość poniesienia kosztów wynagrodzenia dla pełnomocnika. Niewystarczające jest zaś w tym zakresie samo oświadczenie skarżącej, że trudna sytuacja finansowa nie pozwala jej na opłacenie adwokata. Prawo pomocy stanowi wyjątek od przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018r. poz. 1302), zwanej dalej "P.p.s.a." zasady, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem zasadniczo to zadaniem strony jest sfinansowanie swojego udziału w danym postępowaniu sądowym z własnych środków. Dopiero wówczas, gdy z obiektywnych względów jest to niemożliwe, może ona uzyskać wsparcie w ramach wskazanej instytucji prawa pomocy. Warunkiem powyższego jest jednak udowodnienie, że spełnia przesłankę jego przyznania. Stanowi o tym wprost brzmienie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., który zobowiązuje wnioskodawcę do wykazania, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem sposób rozpoznania wniosku strony w dużej mierze uzależniony jest od niej samej, a więc od tego, co wykaże w odniesieniu do okoliczności istotnych z punktu widzenia podanej wyżej przesłanki częściowego prawa pomocy. Brak natomiast wyjaśnienia przez wnioskodawcę wszystkich ważnych w tym przedmiocie kwestii, w tym w ramach procedury wyjaśniającej podjętej w oparciu o art. 255 P.p.s.a. (wezwanie o dodatkowe dane i dodatkowe dokumenty), musi skutkować odmownym załatwieniem jego wniosku. Z uwagi bowiem na wyjątkowość instytucji prawa pomocy, okoliczności jej przyznania muszą być jasne. Wszelkie zaś wątpliwości winny zostać przez stronę wyjaśnione, a jej milczenie wobec istotnych w sprawie kwestii musi wywołać skutek w postaci odmowy przyznania prawa pomocy. Biorąc więc pod uwagę, że K. K. nie przedstawiła w sposób należyty swojej sytuacji materialnej, brak było podstaw do ustanowienia na jej rzecz adwokata,. Nie jest bowiem jasne, czy rzeczywiście nie posiada ona środków na pokrycie związanego z tym wydatku. O powyższym orzeczono na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.