II SAB/Rz 215/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi N. S. na bezczynność Komendanta Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej w Przemyślu w przedmiocie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej - oddala skargę -

Przedmiotem skargi jest bezczynność Komendanta Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej w Przemyślu (dalej: Organ, Komendant lub Komendant BiOSG) polegająca na odmowie wykonania - na podstawie art. 33b ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2025 r., poz. 223 ze zm.; dalej: ustawa bądź u.u.c.o.) – czynności materialno - technicznej przyjęcia i rejestracji wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. Czynność podjęto w następującym stanie faktycznym i prawny sprawy. Obywatel [...] N. S. (dalej: Skarżący), w grupie pięciu innych obywateli [...], korzystając z drabiny przekroczył płot wzniesiony na granicy państwowej pomiędzy Republiką Białorusi a Rzeczpospolitą Polską. Po przekroczeniu granicy udał się w kierunku zachodnim, gdzie 4 maja 2025 r., na terenie Niemiec został skontrolowany a następnie zawrócony na stronę polską. 5 maja 2025r. funkcjonariusze SG w [...] skontrolowali Skarżącego, który nie posiadał przy sobie dokumentów tożsamości ani dokumentów uprawniających do wjazdu i pobytu na terytorium RP. W związku z tym - na podstawie art. 394 ust. 1 w związku z art. 302 ust. 1 pkt 1 i 10 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2025 r. poz. 1079 ze zm.) – Skarżącego zatrzymano, wszczęto wobec niego postępowanie w sprawie zobowiązania cudzoziemca do powrotu na podstawie art. 310 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, a Sąd Rejonowy w [...] orzekł o umieszczeniu Skarżącego w Strzeżonym Ośrodku dla Cudzoziemców (postanowienie z 7 maja 2025 r. sygn. akt [...] oraz postanowienie Sadu Rejonowego w [...] z 29 lipca 2025r. o przedłużeniu pobytu do 1 listopada 2025r. a następnie do 30 stycznia 2026r. – postanowienie z 28 października 2025 r. [...]). Decyzją z 4 czerwca 2025 r. Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] zobowiązał Skarżącego do powrotu. Skarżący, przebywając w Strzeżonym Ośrodku dla Cudzoziemców,10 lipca 2025 r. złożył pismo do Komendanta BiOSG świadczące o woli ubiegania się o ochronę międzynarodową na terytorium RP, a 27 sierpnia 2025 r. ponowił żądanie niezwłocznego przyjęcia i rejestracji wniosku o udzielenie tej ochrony, a także złożył skargę do Komendanta Głównego Straży Granicznej w trybie art. 227 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm. dalej: K.p.a.) W odpowiedzi z 18 września 2025r. Komendant poinformował, że z uwagi na nielegalne przekroczenie granicy, w okresie obowiązywania czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium RP - na podstawie art. 33 b ust. 1 w zw. z art. 33 a ust. 1 u.u.c.o. - nie przyjęto wniosku Skarżącego o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium RP. 8 października 2025 r. Skarżący wniósł do WSA w Rzeszowie skargę na bezczynność Komendanta BiOSG, polegającą na braku dokonania czynności materialno-technicznej tj. na nieprzyjęcie wniosku o ochronę międzynarodową, wnosząc o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności oraz że bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, jako naruszająca: - art. 28 ust. 5 u.u.c.o., w zw. z art. 6 Dyrektywy PE i Rady 2013/32/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej (dalej: dyrektywy proceduralnej), poprzez nieprzyjęcie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, oraz niezarejestrowanie deklaracji złożenia wniosku, pomimo upływu terminów na dokonanie tychże czynności; - art. 33b u.u.c.o., w zw. z § 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2025 r. w sprawie przedłużenia czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na przyjęciu, że możliwe jest nieprzyjęcie wniosku Skarżącego o udzielenie ochrony międzynarodowej w czasie trwania czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na odcinku granicy między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Białorusi, podczas gdy na terenie Strzeżonego Ośrodka dla Cudzoziemców w [...] nie przebiega odcinek granicy między RP a Białorusią, zatem organ nie mógł uchylić się z obowiązku przyjęcia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na tejże podstawie; - art. 28 ust. zw. z art. 89 ust. 5 u.u.c.o., w zw. z art. 40 Konstytucji RP, w zw. z art. 4, 18 i 19 Karty Praw Podstawowych, w zw. z art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, poprzez brak rejestracji wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej w terminie przewidzianym przez przepisy ustawowe, co skutkowało brakiem zawieszenia postępowania o zobowiązaniu Skarżącego do powrotu i wydaniem w tym postępowaniu decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, co naraża Skarżącego na wydalenie do państwa, gdzie grożą mu tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie, oraz orzeczenie kary śmierci, podczas gdy organ powinien był niezwłocznie jego wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej przyjąć, a w rezultacie doprowadzić do zawieszenia wspomnianego postępowania, - art. 28 ust. zw. z art. 89 ust. 5 u.u.c.o., w zw. z art. 8 Dyrektywy PE i Rady 2013/33/EU z dnia 26 czerwca 2013 w sprawie ustanowienia norm dotyczących przyjmowania wnioskodawców ubiegających się o ochronę międzynarodową (dalej: dyrektywy recepcyjnej), w zw. z art. 41 Konstytucji RP, w zw. z art. 6 Karty Praw Podstawowych, w zw. z art. 6 EKPCz, poprzez nieprzyjęcie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej w terminie przewidzianym przez przepisy ustawowe, co skutkuje uniemożliwieniem rozpoczęcia biegu terminu maksymalnego okresu pobytu wnioskodawcy o ochronę międzynarodową w ośrodku strzeżonym, a w konsekwencji bezzasadnym przedłużeniem pobytu cudzoziemca w detencji; Z tych względów Skarżący wniósł o stwierdzenie bezczynności organu z rażącym naruszeniem prawa, a także zobowiązania organu do przyjęcia i zarejestrowania wniosku Skarżącego o udzielenie ochrony międzynarodowej, a także wstrzymanie wykonania decyzji o zobowiązaniu Skarżącego do powrotu. W uzasadnieniu przytoczono stan faktyczny sprawy, wskazując że Skarżący wielokrotnie deklarował wolę ubiegania się o udzielenie ochrony międzynarodowej w Polsce. W tym celu złożył też wniosek do Komendanta BiOSG o niezwłoczne przyjęcie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej oraz dokonanie czynności przewidzianych w art. 30 u.u.c.o. Komendant jednak odmówił przyjęcia wniosku, powołując się na art. 33a i 33b ww. ustawy wobec czego do chwili wniesienia skargi wniosek Skarżącego nie został zarejestrowany, a wymagane czynności nie zostały wykonane. Zdaniem Skarżącego doszło do bezczynności Komendanta o charakterze oczywistym, ponieważ rejestracja wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej oraz czynności z art. 30 ustawy mają charakter materialno-techniczny i powinny zostać dokonane niezwłocznie, najpóźniej w terminie określonym w art. 28 ust. 5 u.u.c.o. oraz art. 6 dyrektywy proceduralnej (3 dni robocze, wyjątkowo 10 dni w przypadku masowego napływu cudzoziemców). Terminy te nie mają charakteru instrukcyjnego, a ich przekroczenie stanowi bezczynność organu w rozumieniu przepisów o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komendant nie tylko nie dokonał wymaganych czynności w terminie, ale również nie zawiadomił Skarżącego o przyczynach zwłoki ani nie wyznaczył nowego terminu, co narusza art. 36 K.p.a. Co więcej, organ wprost oświadczył, że wniosku nie przyjmie, co dodatkowo potwierdza stan bezczynności. Skarżący podniósł również, że powołanie się przez organ na art. 33a i 33b u.u.c.o. było niezasadne, ponieważ czasowe ograniczenie prawa do złożenia wniosku dotyczy wyłącznie odcinka granicy państwowej z Republiką Białorusi objętego rozporządzeniem Rady Ministrów, podczas gdy wniosek został złożony w strzeżonym ośrodku położonym daleko od tej granicy. Przepisy te odnoszą się do kontroli granicy, a nie do cudzoziemców przebywających już na terytorium Polski. Ponadto Polska, jako pierwsze państwo członkowskie UE, na którego terytorium Skarżący wkroczył, jest zobowiązana do rozpatrzenia jego wniosku o ochronę międzynarodową. W ocenie Skarżącego bezczynność organu ma charakter rażącego naruszenia prawa, gdyż przekroczenie terminu jest znaczne a organ otwarcie przyznał, że nie wykona obowiązku, przy czym brak działania jest pozbawiony racjonalnego uzasadnienia. Bezczynność ta wywołuje poważne negatywne skutki dla Skarżącego: uniemożliwia zawieszenie postępowania powrotowego i naraża go na wydalenie do [...] z naruszeniem zasady non-refoulement, a także prowadzi do arbitralnego wydłużenia detencji administracyjnej, ponieważ brak formalnego złożenia wniosku powoduje stosowanie dłuższych terminów pozbawienia wolności. Stan ten narusza prawo do wolności osobistej oraz zakaz tortur i nieludzkiego traktowania. Komendant BiOSG w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że obywatel [...] przebywa w Strzeżonym Ośrodku dla Cudzoziemców w [...] na podstawie wymienionych wyżej postanowień sądów, a jego pobyt na terytorium RP ma charakter nielegalny, gdyż nie posiada wymaganych dokumentów pobytowych ani środków finansowych. Odwołał się do poczynionych w toku postępowania ustaleń, co do tego, że cudzoziemiec przekroczył granicę polsko-białoruską nielegalnie, a następnie został zatrzymany po zawróceniu z terytorium Niemiec, dokąd wcześniej się przemieścił. Celem jego podróży były państwa Europy Zachodniej. Potwierdził, że Skarżący złożył pismo zawierające deklarację ubiegania się o ochronę międzynarodową, lecz wniosek ten nie został przyjęty z uwagi przekroczenie granicy w warunkach instrumentalizacji migracji na tym odcinku granicy oraz w okresie obowiązywania czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, wprowadzonego na podstawie art. 33a–33c u.u.c.o. oraz kolejnych rozporządzeń Rady Ministrów z 2025 r. Podkreślił, że dokonano sprawdzeń w bazach danych oraz analiz akt cudzoziemca, które potwierdziły tzw. "ślad białoruski", a także ustalono, że cudzoziemiec nie należy do kategorii osób wymagających szczególnego traktowania, o których mowa w art. 33b ust. 2 u.u.c.o. Odmowę przyjęcia wniosku odnotowano w systemie Straży Granicznej. Zdaniem organu w sprawie nie doszło do bezczynności, ponieważ cudzoziemiec został skutecznie poinformowany o sposobie załatwienia sprawy oraz o przyczynach odmowy przyjęcia wniosku. Brak możliwości przyjęcia wniosku wynika bezpośrednio z obowiązujących przepisów prawa, a sytuacja cudzoziemca jest konsekwencją nielegalnego przekroczenia granicy w okresie obowiązywania ograniczeń ustawowych. W ocenie organu, czynność odmowy przyjęcia wniosku nie musi nastąpić fizycznie na granicy państwowej, lecz może być dokonana także w głębi kraju, jeżeli organ dysponuje materiałem dowodowym potwierdzającym przekroczenie granicy w warunkach instrumentalizacji, a wykładnia celowościowa przepisów art. 33a–33c u.u.c.o. prowadzi do wniosku, że ograniczenie prawa do złożenia wniosku ma charakter generalny wobec cudzoziemców objętych tymi regulacjami, z wyjątkiem osób należących do ustawowo określonych grup wrażliwych. Organ wskazał ponadto, że cudzoziemiec posiada prawomocną decyzję zobowiązującą do powrotu z 4 czerwca 2025r., a w ośrodku ma zapewniony dostęp do pomocy prawnej organizacji pozarządowych. Podkreślono, że działania Straży Granicznej są realizowane z poszanowaniem prawa krajowego i międzynarodowego, w tym zasady non-refoulement, a czasowe ograniczenie prawa do złożenia wniosku zostało wprowadzone w celu ochrony bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego. W konsekwencji organ uznał zarzuty skargi za niezasadne i wniósł o jej oddalenie. Postanowieniem z 27 stycznia 2026 r. sygn. akt II SAB/Rz 215/25 WSA w Rzeszowie odmówił wstrzymania wykonania decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z 4 czerwca 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola, o której mowa powyżej, obejmuje orzekanie w sprawie skarg na decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym, a także z mocy art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej: P.p.s.a.) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a także stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 1-4. Skarga w przedmiotowej sprawie dotyczy bezczynności organów Straży Granicznej w zakresie przyjęcia i zarejestrowania wniosku cudzoziemca o udzielenie ochrony międzynarodowej, w nakazanym ustawą terminie, która to czynność jest czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, określoną w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Tym samym właściwość sądu administracyjnego do rozpoznania przedmiotowej skargi tj. skargi na bezczynność organu w zakresie wykonania czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. wynika wprost z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. (por. post. NSA z 2 lipca 2025 r. II OSK 1178/25). W kwestii dopuszczalności skargi wniesionej w przedmiotowej sprawie, należy dodatkowo podkreślić, że w ocenie Sądu skarga ta spełnia wymogi formalne do jej skutecznego wniesienia i rozpoznania. Wniesienie skargi poprzedzone zostało pismem, w treści którego Skarżący domagał się od organu niezwłocznego wykonania czynności zarejestrowania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, które to pismo Sąd potraktował jako ponaglenie, którego wniesienie warunkuje rozpoznanie skargi na bezczynność organu. Przechodząc do kwestii bezczynności należy podkreślić, że dla stwierdzenia bezczynności organu administracji konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: istnienia ustawowego obowiązku podjęcia określonego działania przez konkretny organ oraz brak podjęcia tego działania w terminach określonych przepisami postępowania. W konsekwencji, zakres sądowej kontroli w sprawie ze skargi na bezczynność sprowadza się do ustalenia, czy organ był zobowiązany do wydania aktu lub podjęcia czynności oraz czy w zakreślonym terminie, dokonał powyższych działań (P. Daniel, Skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania – zakres kontroli, Kontrola państwowa 2013, Nr 3, s. 94). Oceniając zakres obowiązków Organu w przedmiotowej sprawie, Sąd uznał, że Komendant nie pozostaje w zarzucanej mu bezczynności. Zarzucona w przedmiotowej sprawie bezczynność organów Straży Granicznej dotyczy braku przyjęcia i zarejestrowania wniosku Skarżącego o udzielenie ochrony międzynarodowej, po tym jak zamanifestował wolę złożenia takiego wniosku. Organ nie dokonał rejestracji przedmiotowego wniosku, powołując się na przepis art. 33c u.u.c.o. stanowiący, że w okresie obowiązywania czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na odcinku granicy, na którym jest ono stosowane, nie stosuje się przepisu art. 28 u.u.c.o., który zobowiązuje organ do przyjęcia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej w konkretnych terminach. Powołane przepisy wprowadzone zostały do ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na mocy ustawy z 21 lutego 2025r. – o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2025 r. poz. 389 – dalej: ustawa zmieniająca), która weszła w życie 27 marca 2025r. Mocą ustawy zmieniającej wprowadzono do ustawy pojęcie instrumentalizacji, a także możliwość czasowego ograniczenia prawa cudzoziemca do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, w sytuacji gdy ma miejsce instrumentalizacja migracji, a działania podejmowane w jej ramach stanowią poważne i rzeczywiste zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa lub społeczeństwa oraz wprowadzenie tego ograniczenia jest niezbędne dla wyeliminowania tego zagrożenia, gdyż inne środki nie są wystarczające (przepis art. 2 pkt 6 oraz art. 33a ust 1 pkt 1-3 u.u.c.o.) Korzystając z delegacji ustawowej zawartej w przepisie art. 33 a ust. 5 i 6 u.u.c.o. Rada Ministrów wprowadziła czasowe ograniczenie prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na granicy państwowej z Republiką Białorusi, które obowiązywało w momencie, kiedy Skarżący przekraczał tą granicę – Rozporządzenie Rady Ministrów z 27 marca 2025 r. w sprawie czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej (Dz. U. z 2025r. poz. 390). Z przedłożonych wraz ze skargą akt postępowania wynika, że Skarżący pochodzący z [...] , zdecydował się skorzystać z możliwości przedostania się na teren Rzeczpospolitej Polskiej jaką daje Republika Białorusi. W tym celu, około 3 miesięcy wcześniej wyjechał do [...] , a następnie do [...], wszystkie granice przekraczając nielegalnie przy pomocy przemytników. Po nawiązaniu kontaktu z przemytnikiem, przejechał na Białoruś a następnie z terenu Białorusi, w grupie z innymi obcokrajowcami, przy udziale opłaconego z góry przemytnika, przedostał się na teren Rzeczpospolitej Polskiej przechodząc przez płot wzniesiony na tej granicy (k. 22 akt adm.) Ustalenia faktyczne poczynione w sprawie nie nasuwają zatem wątpliwości, co do tego, na jakim odcinku Skarżący przekroczył granicę Polską. Opisana przez Skarżącego wersja zdarzeń, na którą powołują się organy w przedmiotowej sprawie jest konkretna, spójna i logiczna, a nadto wskazuje na szczegóły dotyczące miejsca przekroczenia granicy RP, wobec doprecyzowania których, w sprawie nie ma wątpliwości, co do tego na którym odcinku granicy przekroczenie owo nastąpiło. Wobec powyższego Sąd uznał, że Skarżący przekraczając granicę polsko -białoruską, w ramach instrumentalizacji stosowanej przez republikę Białorusi, w okresie obowiązującego czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, z uwagi na treść przepisów art. 33c w zw. z art. 28 u.u.c.o. nie mógł domagać się od organów Straży Granicznej, zarejestrowana wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, gdyż prawo to - na tym odcinku granicy - zostało czasowo ograniczone. W ocenie Sądu, Komendant SG, odmawiając przyjęcia od Skarżącego wniosku o ochronę międzynarodową, nie uchybił ani przepisom ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, ani też zarzuconym w treści skargi oraz kolejnych pismach procesowych przepisom Konstytucji RP, Konwencji dotyczącej statusu uchodźców, podpisanej w Genewie w dniu 28 lipca 1951 r. (Dz.U. z 1991 r. nr 119, poz. 515; dalej: "Konwencja genewska"), Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3,4, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz.U. 1993 nr 61 poz. 284, dalej: "EKPC"), a mimo uchybienia niektórym przepisom Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (dalej: "KPP UE") oraz Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej (wersja przekształcona) (Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 180, str. 60, dalej: "Dyrektywa proceduralna") nie istnieją podstawy do odmowy zastosowania przepisów prawa krajowego. Odnosząc się do argumentów skargi, jakoby ujęcie Skarżącego w głębi kraju i wyrażenie woli złożenia wniosku o ochronę międzynarodową w ośrodku podlegającym Komendantowi Straży Granicznej w Bieszczadach, a zatem poza odcinkiem granicy, na którym obowiązuje czasowe ograniczenie prawa do złożenia przedmiotowego wniosku, skutkowało brakiem możliwości zastosowania tej regulacji w stosunku do Skarżącego – Sąd w składzie orzekającym stwierdza, iż jest to argumentacja błędna. Z argumentów skargi dotyczących zakresu pojęcia "odcinek granicy", na którym zawieszone zostało prawo do uzyskania ochrony międzynarodowej można wywieść, że ścisła wykładnia tego pojęcia zawartego m.in. w art. 33b ust 1 u.u.c.o. powinna prowadzić do tego, że nielegalne wdarcie się na teren RP oraz skuteczne przeniknięcie w głąb kraju, winno być premiowane możliwością złożenia wniosku o ochronę międzynarodową, mimo iż złożenie takiego wniosku na samej granicy nie jest możliwe, z uwagi na obowiązujące na tym odcinku czasowe ograniczenie. Sąd sprzeciwia się takiej wykładni przepisów w myśl aktualnej rzymskiej zasady nemo potest commodum capere de iniuria sua propria (nikt nie może czerpać korzyści z bezprawia, jakie sam popełnił). Tym samym Skarżący, który po przekroczeniu granicy RP na odcinku z Białorusią zwrócił się do Komendanta BiOSG o udzielenie ochrony międzynarodowej, nie może powoływać się inny stan prawny, aniżeli zaistniały na odcinku granicy, który przekroczył. Skarżący, który nielegalnie oraz w ramach instrumentalizacji migracji przez państwo trzecie, przekroczył granicę polsko- białoruską nie będzie zatem w stanie – na skutek dalszej ucieczki w głąb kraju - rozszerzyć przysługującego mu zakresu praw tj. nie będzie w stanie skorzystać z większego zakresu ochrony prawnej, aniżeli przysługujący mu w momencie przekraczania tego odcinka granicy. Tym samym pojęcie "odcinka granicy", o którym mowa w art. 33b ust 1 u.u.c.o. należy odnieść do odcinka granicy, na którym nastąpiło przekroczenie granicy RP, gdyż to ten czyn determinuje reżim prawny stosowany wobec cudzoziemca przekraczającego granicę. Odnosząc się do zarzutów skargi należy podkreślić, że odwoływanie się do ogólnych terminów przewidzianych na rejestrację wniosku o ochronę międzynawową – wobec istnienia regulacji o charakterze szczególnym – powoduje bezzasadność zarzutów skargi w tym zakresie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że przepisy ustawy, wprowadzone w odpowiedzi na zjawisko instrumentalizacji migracji, mają w przedmiotowej sprawie zastosowanie. Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 6a u.u.c.o. instrumentalizacja przewidziana została jako działalność państwa trzeciego, zmierzająca do umożliwienia przekroczenia przez cudzoziemców, wbrew przepisom prawa, granicy zewnętrznej UE, w szczególności z użyciem przemocy wobec funkcjonariuszy służb państwowych oraz Żołnierzy Sił Zbrojnych RP lub w połączeniu z niszczeniem infrastruktury granicznej – które to działania mogą skutkować destabilizacją sytuacji wewnętrznej na terytorium RP. Działania Skarżącego wpisują się w działania państwa trzeciego stosującego instrumentalizację migracji, a zatem przepisy ustawy nowelizującej mają zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Nie bez znaczenia jest bowiem fakt, że Skarżący zdecydował się skorzystać z oferty państwa trzeciego stosującego instrumentalizację migracji i przekroczyć granicę RP właśnie na odcinku z Białorusią tj. państwem stosującym instrumentalizację. Działanie Skarżącego, wpisujące się w spektrum działań państwa trzeciego stosującego instrumentalizację, wymaga ze strony RP podjęcia obrony własnych interesów, czego przejawem jest czasowe zawieszenie prawa do uzyskania ochrony międzynarodowej. Omawiane przepisy mają zatem zastosowanie do Skarżącego. W przedmiotowej sprawie poza sporem jest, że Skarżący nie jest osobą wymagającą zaliczenia go do grupy szczególnie wrażliwej tj. do osób, które z uwagi na cechy szczególne stypizowane w art. 33 b ust. 2 pkt 3 u.u.c.o. nie podlegają opisanemu wyżej czasowemu ograniczeniu możliwości złożenia wniosku o ochronę międzynarodową. W kwestii zgodności przepisów ustawy z przepisami wyszczególnionych w treści skargi aktów prawa międzynarodowego, Sąd w składzie orzekającym podziela argumenty prezentowane z orzeczeniach WSA w Białymstoku z 7 i 23 października 2025 r. II SA/Bk 1221/25 i II SA/Bk 1284/25 oraz z 20 listopada 2025r. II SA/Bk 1285/25 – uznając je za własne. Odnosząc się zatem do podniesionych w treści skargi zarzutów, dotyczących sprzeczności przepisów ustawy nowelizującej z Konstytucją RP należy podkreślić, że w sprawie niewątpliwie mamy do czynienia z konfliktem wartości konstytucyjnych tj. z jednej strony podmiotowego prawa cudzoziemca do ubiegania się o ochronę międzynarodową (art. 56 ust.1 i 2 Konstytucji RP) a z drugiej strony bezpieczeństwa państwa, porządku publicznego oraz nienaruszalności terytorium RP ( art. 126 ust2., art. 146 ust. 4 pkt 7 i 8 , art. 31 ust 3 , art. 120 ust 1 Konstytucji RP), którą to wartość należy wiązać z kategorią interesu publicznego. Ważąc zatem pomiędzy interesem publicznym a interesem indywidualnym, w realiach faktycznych i prawnych przedmiotowej sprawy, należy nadać prymat ochronie takich wartości konstytucyjnych jak bezpieczeństwo państwa i jego obywateli. Akcentowanie tych właśnie wartości konstytucyjnych, wynika ze szczególnie trudnej sytuacji międzynarodowej na wschodniej granicy RP, wynikającej z działalności Republiki Białorusi – określanej powszechnie również jako wojna hybrydowa - która polega na instrumentalizacji migracji oraz celowym wykorzystywaniu prawa uchodźczego to destabilizowania sytuacji wewnętrznej w Polsce oraz na obszarze Unii Europejskiej. Dynamizm tej nadzwyczajnej sytuacji oraz postępująca intensyfikacja presji migracyjnej, implikuje obowiązek organów władzy państwowej do adekwatnego reagowania na to zewnętrzne zagrożenie, poprzez m.in. wyposażenie służb granicznych w odpowiednie instrumenty prawne. Podjęte działania ochronne nie zmierzają do kwestionowania prawa cudzoziemca do ubiegania się o ochronę międzynarodową wynikającą z art. 56 ust. 2 Konstytucji RP, Konwencji genewskiej, EKPC oraz prawa unijnego, ale urzeczywistniają konstytucyjny obowiązek ochrony bezpieczeństwa państwa oraz swoich granic oraz wyrażają brak akceptacji dla instrumentalnego wykorzystywania przez państwo trzecie prawa uchodźczego, do stwarzania realnego i długotrwałego stanu zagrożenia, w postaci masowego, nielegalnego przekraczanie granicy RP w zorganizowanych grupach cudzoziemców, w trakcie którego niszczona jest infrastruktura graniczna, używana jest przemoc wobec interweniujących funkcjonariuszy SG oraz żołnierzy WP. Odnosząc się do zarzutu, że art. 33a ust. 1 u.u.c.o. narusza konstytucyjną zasadę legalności, bowiem nie uregulowano w nim żadnych szczegółowych zasad ograniczenia konstytucyjnego prawa do ubiegania się o ochronę międzynarodową, Sąd stwierdza, że mimo iż z przepisu tego nie wynika jaki będzie dopuszczalny zasięg terytorialny wprowadzonego ograniczenia i rzeczywisty czas jego obowiązywania, to ustawa określa wszystkie istotne elementy dotyczące zasad i trybu ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej – w ustawie określono w jakiej sytuacji to prawo może być ograniczone, określono maksymalny czas tego ograniczenia, kiedy może być przedłużony i w jaki sposób, kiedy ograniczenie może być zniesione, a także wskazano wyjątki od tego ograniczenia – a rozporządzenie, mające charakter wykonawczy i stanowiące instrument szybszej reakcję na dynamiczną sytuację na granicy aniżeli tryb ustawowy – jest dopuszczalną formą uściślenia i uszczegółowienia tej regulacji ustawowej. Mając na uwadze potrzebę zachowania zasady proporcjonalności tj. odpowiedniości reakcji w stosunku do wyznaczonego celu, konieczności wynikającej z zastosowania najmniej dolegliwego środka, a także uznania zastosowanego środka za będący w racjonalnych proporcjach do społecznej wagi celu – Sąd uznał, że art. 33a oraz art. 33b u.u.c.o. mieszczą się w tak zakreślonych kryteriach. Wprowadzone nowelizacją ograniczenia oceniono jako odpowiednie dla zapewnienia bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego oraz nienaruszalności granic RP, który to cel - uzasadniony istniejącą na granicy rzeczywistością - może być realizowany jedynie przy pomocy wprowadzonych regulacji prawnych. Ograniczenie prawa cudzoziemca do wnioskowania o ochronę międzynarodową, w ocenie Sądu, jest zatem ekwiwalentne i racjonalne wobec celu, któremu służy ten instrument prawny. Wpływ na powyższą ocenę miało zidentyfikowanie w ustawie nowelizującej tak zwanej grupy wrażliwej, w stosunku do których to cudzoziemców, z uwagi na ich osobiste cechy, potrzeba ochrony wartości publicznych nie może być ceniona wyżej, aniżeli pilna potrzeba ochrony wartości indywidualnych tej grupy cudzoziemców. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 40 i art. 41 Konstytucji RP, należy podkreślić, że zarzut ten dotyczy ewentualnej bezczynności organów administracji państwowej w zakresie wykonywania przez organ jego ustawowych obowiązków (przyjęcia i rejestracji wniosku). Nie dotyczy zaś wszelkich kwestii związanych z pobytem cudzoziemca na terytorium RP, ani innych decyzji wydanych w stosunku do cudzoziemca. Niezależnie od powyższego należy stwierdzić, że skierowanie Skarżącego do strzeżonego ośrodka dla cudzoziemców nie nastąpiło bez podstawy prawnej ale w wykonaniu obowiązujących przepisów ustawowych, uzupełniających regulacje konstytucyjne, a stan faktyczny sprawy nie wskazuje na to, aby Skarżący na terenie RP był poddanym poniżającemu traktowaniu. Tym samym zarzuty skargi, w kwestii naruszenia przepisów konstytucyjnych należy uznać za bezzasadne. W kwestii zarzutu naruszenia Konwencji Genewskiej i ustanowionej na jej mocy zasady non -refoulement (art. 33 ust. 1), Sąd w składzie orzekającym dostrzega potrzebę zwrócenia uwagi na treść przepisu art. 33 ust. 2 tej Konwencji , zgodnie z którym na dobrodziejstwo zasady non -refoulement nie może powoływać się uchodźca, co do którego istnieją podstawy, aby uznać go za groźnego dla bezpieczeństwa państwa, w którym się on znajduje oraz społeczeństwa tego państwa. Dostrzegając zatem – w ślad za argumentami płynącymi z wyżej wymienionych orzeczeń WSA w Białymstoku - niedostosowanie i nieadekwatność tworzonych ponad 70 lat temu a obowiązujących do dziś regulacji, do aktualnych wyzwań i zagrożeń, a także przychylając się do twierdzenia, że normy prawa międzynarodowego nie mogą bezwzględnie pozbawiać władzy ustawodawczej możliwości ustanawiania regulacji prawnych służących ochronie fundamentalnych i niezbywalnych wartości, składających się na istotę suwerenności, jakimi są bezpieczeństwo państwa oraz nienaruszalność jego granic, Sąd w składzie orzekającym zauważa potrzebę dynamicznej i celowościowej wykładni przepisu art. 33 ust. 2 Konwencji Genewskiej wobec jednostki, która świadomie i dobrowolnie staje się elementem instrumentalizacji tj. członkiem zorganizowanej zbiorowości, stosującej przemoc oraz rażąco i w złej wierze naruszającej zasady legalnego przekraczania granicy. W ocenie Sądu, w takiej sytuacji państwo przyjmujące ma prawo uznać, że istnieją podstawy do uznania cudzoziemca dla groźnego dla bezpieczeństwa prawa i zastosować klauzulę zawartą w art. 33 ust. 2 Konwencji Genewskiej. W ocenie Sądu, będąca przedmiotem zastrzeżeń Skarżącego, regulacja krajowa nie narusza także wskazanych w skardze przepisów art. 3 i 4 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, oraz respektuje dotychczasowy dorobek orzeczniczy Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Ochrona przed nieuprawnionym wydaleniem lub zawróceniem odczytuje się w ramach art. 3 EKPC, zaś zakaz zbiorowego wydalania wynika z art. 4 Protokołu nr 4. Jednakże w wyroku Wielkiej Izby z 13 lutego 2020 r. w sprawie N.D. i N.T. przeciwko Hiszpanii (wnioski nr 8675/15 i 8697/15) ETPC przyznał jednak pierwszeństwo ochronie granicy zewnętrznej UE i porządku prawnego, w sytuacji podejmowania przez cudzoziemców, nawet poszukujących ochrony międzynarodowej, prób nielegalnego, zbiorowego przekraczania granicy w wybranych przez siebie miejscach. ETPC wyjaśnił przesłanki uzasadniające odstępstwo od zakazu zbiorowego wydalania cudzoziemców. W efekcie tego orzeczenia wskazuje się literaturze przedmiotu na konieczność ustalenia możliwość rzeczywistego skorzystania przez cudzoziemca z legalnej procedury przekroczenia granicy, co w odniesieniu do sytuacji na granicy lądowej wiąże się z dostateczną liczbą przejść granicznych, na których możliwie jest ubieganie się o udzielenie ochrony międzynarodowej oraz ustalenia czy niekorzystanie przez cudzoziemca z dostępnych legalnych procedur jest obiektywnie uzasadnione okolicznościami, za które odpowiada państwo. Nie dochodzi bowiem do naruszenia zakazu zbiorowego wydalenia, jeżeli z terytorium państwa zostają usunięci cudzoziemcy, którzy z zaplanowanym z góry zamiarem, zbiorowo, nielegalnie przekraczają granicę w celu uniknięcia kontroli i zagrażają przez to bezpieczeństwu publicznemu, pomimo dostępności ustanowionych w tym celu przejść granicznych i prawnych procedur. Analogicznie jak w sprawie N.D. i N.T. przeciwko Hiszpanii podkreślić należy, że za ewentualne trudności w dotarciu do miejsc legalnego przekroczenia granicy nie odpowiada Polska, ale odpowiedzialne są władze Białorusi. Ponadto zaznaczyć trzeba, że poza drogowym przejściem granicznym istnieje możliwość wnioskowania o wizę lub o ochronę międzynarodową w polskich przedstawicielstwach dyplomatycznych i konsularnych w krajach pochodzenia lub tranzytu (por. pkt 212 wyroku). Cudzoziemcy jednak świadomie nie wybierają legalnych, dostępnych procedur, lecz poczynając od przylotu na Białoruś lub do Rosji decydują się na współpracę z państwem stosującym instrumentalizację, a częstokroć także z międzynarodowymi grupami przestępczymi, zajmującymi się przerzutem migrantów. Z akt sprawy nie wynika, aby Białoruś była dla Skarżącego krajem niebezpiecznym, gdzie jest narażony na presję czy przemoc ze strony służb białoruskich. Skarżący udał się do tego kraju w sposób świadomy i dobrowolny – nie deklarował zagrożenia na terytorium tego państwa. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 6 i 7 Dyrektywy proceduralnej, Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko zaprezentowane w w/w wyrokach WSA w Białymstoku, co do braku kompatybilności przepisów krajowych i unijnych, jak również, co do braku możliwości odmowy zastosowania przepisów ustawy krajowej, pomimo ich niezgodności z Dyrektywą. W ocenie Sądu w składzie orzekającym, doprowadziłoby to bowiem do naruszenia zasad ogólnych prawa UE. Słuszna jest bowiem argumentacja zawarta m. in. w w/w wyrokach, że w sytuacji gdy jednostka ubiegająca się o ochronę prawną powołuje się na własne naruszenie prawa - aktualizują się ogólne zasady europejskiej kultury prawnej, wynikające z wspólnej tradycji konstytucyjnej praw członkowskich, zgodnie z którymi niemożliwe i wysoce niepożądane jest czerpanie korzyści z własnego bezprawia. Słusznie zatem, w ocenie Sądu orzekającego, zasadę tą odnosi się do cudzoziemca, który wpisując się w bezprawne działania białoruskiego reżimu, nadużywa uprawnień wynikających z międzynarodowego i unijnego prawa uchodźczego i rażąco naruszając zasady przekraczania granicy, stara się wywieść z tej okoliczności korzystne dla siebie skutki prawne. Z powyższych względów Sąd uznał, że nie mógł odmówić zastosowania art. 33a oraz 33b u.u.c.o. pomimo ich niezgodności z Dyrektywą proceduralną gdyż zastosowanie ustawy krajowej było niezbędne dla realizacji wskazanych zasad ogólnych prawa UE. Niezależnie od powyższej argumentacji, Sąd stoi na stanowisku, że nowelizacja u.u.c.o. jest zgodna z prawem unijnym ze względu na zawartą w art. 72 TFUE klauzulą porządku publicznego i bezpieczeństwa wewnętrznego. Istnieje bowiem, uzasadniona konieczność zastosowania przewidzianego w tym przepisie odstępstwa, w celu wykonywania obowiązków dotyczących utrzymania porządku publicznego i ochrony bezpieczeństwa wewnętrznego (por. wyrok TSUE z 22 czerwca 2023 r., C-823/21, EU:C:2023:504, pkt 68). Nowelizacja u.u.c.o. pozostaje także zgodna z unijną zasadą proporcjonalności. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisu art. 18 Karty Praw Podstawowych UE należy podkreślić, że zawiera on zapis o gwarantowaniu prawa do azylu z poszanowaniem zasad Konwencji Genewskiej, Protokołu z 31 stycznia 1967 r. dotyczącego statusu uchodźców, Traktatu o Unii Europejskiej oraz Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Skoro zatem w przedmiotowej sprawie – jak wykazano powyżej - nie zostały naruszone powołane akty prawa międzynarodowego, to nie ma również podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 18 KPP. W pozostałej części Sąd podziela prezentowane w orzecznictwie poglądy o konieczności stosowania dynamicznej wykładni obowiązujących przepisów w odniesieniu do stanów faktycznych wpisujących się w zjawisko instrumentalizacji migracji. Reasumując, Sąd uznał że organ administracji publicznej nie pozostaje w bezczynności. W związku z powyższym, nie stwierdzając podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.