II SAB/Rz 211/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Mazur-Selwa AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 marca 2026 r. sprawy ze skargi R. T. na bezczynność Komendanta Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej w Przemyślu w przedmiocie przyjęcia i rejestracji wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej - oddala skargę -

II SAB/Rz 211/25 UZASADNIENIE RT (dalej: "Skarżący") złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na bezczynność Komendanta Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej w Przemyślu (dalej: "Komendant", "Organ") w przedmiocie przyjęcia i rejestracji wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. Skarżący wskazał, że bezczynność Organu trwa od czerwca 2025 r. Ponaglenie do zaskarżanego Organu ("wniosek o niezwłoczne przyjęcie wniosku i dokonanie czynności z art. 30") złożył 9 września 2025 r. i również tego dnia złożył skargę na podstawie art. 227 k.p.a. do Komendanta Głównego Straży Granicznej. W dniu 12 września 2025 r. otrzymał pismo, w którym Organ odmówił przyjęcia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, w oparciu o dyspozycję art. 33b ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. Wobec tych okoliczności Skarżący zarzucił: 1. Naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj. - art. 28 ust. 5 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2025 r., poz. 223 ze zm. - dalej: "ustawa") w zw. z art 6 Dyrektywy PE i Rady 2013/32/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej (dalej: "Dyrektywa 2013/32/UE") poprzez nieprzyjęcie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej oraz niezarejestrowanie deklaracji złożenia wniosku, pomimo upływu terminów na dokonanie tych czynności; - art. 33b ustawy w zw. z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2025 r. w sprawie przedłużenia czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej (Dz. U. z 2025 r., poz. 992 ze zm. - dalej: "rozporządzenie") poprzez jego błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że możliwe jest nieprzyjęcie wniosku skarżącego o udzielenie ochrony międzynarodowej w czasie trwania czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na odcinku granicy między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Białorusi, podczas gdy na terenie Strzeżonego Ośrodka dla Cudzoziemców nie przebiega odcinek granicy między RP a Białorusią, zatem organ nie mógł uchylić się z obowiązku przyjęcia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na tej podstawie; - art. 28 ust. zw. z art. 89 ust. 5 ustawy w zw. z art. 40 Konstytucji RP w zw. z art. 4, art. 18 i art. 19 Karty Praw Podstawowych w zw. z art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, poprzez brak rejestracji wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej w terminie przewidzianym przez przepisy, co skutkowało brakiem zawieszenia postępowania o zobowiązaniu skarżącego do powrotu i wydaniem w tym postępowaniu decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, co naraża skarżącego na wydalenie do państwa, gdzie grożą mu tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie oraz orzeczenie kary śmierci, podczas gdy organ powinien był niezwłocznie wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej przyjąć a w rezultacie doprowadzić do zawieszenia wspomnianego postępowania; - art. 28 ust. zw. z art. 89 ust. 5 ustawy w zw. z art. 8 Dyrektywy PE i Rady 2013/33/EU z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia norm dotyczących przyjmowania wnioskodawców ubiegających się o ochronę międzynarodową (dalej: "Dyrektywa 2013/33/EU") w zw. z art. 41 Konstytucji RP w zw. z art. 6 Karty Praw Podstawowych w zw. z art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, poprzez nieprzyjęcie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej w terminie przewidzianym przez przepisy ustawowe, co skutkuje uniemożliwieniem rozpoczęcia biegu terminu maksymalnego okresu pobytu wnioskodawcy o ochronę międzynarodową w ośrodku strzeżonym a w konsekwencji bezzasadnym przedłużeniem pobytu cudzoziemca w detencji. Wobec powyższych zarzutów Skarżący zwrócił się o stwierdzenie, że Organ dopuścił się bezczynności oraz, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o zobowiązanie Organu do przyjęcia i rejestracji wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej w terminie 3 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku. Ponadto zwrócił się o: - wstrzymanie wykonania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu o nr [...]; - zasądzenie od organu na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości połowy dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego; - zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Komendant Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej w Przemyślu wniósł o jej oddalenie. Organ wyjaśnił, że Skarżący - obywatel [...] przebywa w Strzeżonym Ośrodku dla Cudzoziemców (dalej: "SOC") w [...] na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] oraz postanowienia Sądu Rejonowego w [...]. Cudzoziemiec przebywa na terytoriom Rzeczypospolitej Polskiej nielegalnie. Nie posiada wymaganej wizy ani innego ważnego dokumentu uprawniającego do przekroczenia granicy państwowej, wjazdu oraz pobytu na terytorium RP. W toku postępowania sądowego ustalono, że cudzoziemiec przekroczył nielegalnie granice Polski z Białorusią. Jego celem, zgodnie z wyjaśnieniami, były państwa Europy Zachodniej. Cudzoziemiec został [...] czerwca 2025 r. zatrzymany w rejonie m. [...]. Nie posiadał zabezpieczenia pieniężnego, dokumentu podróży oraz adresu zamieszkania na terytorium RP. Skarżący podczas pobytu w SOC 27 czerwca 2025 r. złożył pismo do Komendanta w którym zwrócił się o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium RP. Organ wyjaśnił, że w związku z tym, że przekroczenie granicy nastąpiło w wyniku instrumentalizacji, tj. prowadzenie przez państwo graniczące z Rzecząpospolitą Polską lub inny podmiot działań zmierzających do umożliwienia przekroczenia przez cudzoziemców wbrew przepisom prawa granicy zewnętrznej w rozumieniu art. 2 pkt 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/399 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen) (Dz. Urz. UE L 77 z 23.03.2016, str. 1, z późn. zm.), w szczególności z użyciem przemocy wobec funkcjonariuszy służb państwowych oraz żołnierzy Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej chroniących tę granicę lub w połączeniu z niszczeniem infrastruktury granicznej, mogących skutkować destabilizacją sytuacji wewnętrznej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wniosek ten nie został przyjęty. Komendant wskazując na art. 33a-art.33c ustawy wyjaśnił, że dokonano weryfikacji danych dotyczących cudzoziemca pod kątem stwierdzenia tzw. "śladu białoruskiego". W wyniku analizy akt cudzoziemca znajdujących się w SOC oraz sprawdzenia w dostępnych bazach danych zrealizowanych przez funkcjonariuszy Ośrodka ustalono, że przekroczenie granicy RP z Białorusią nastąpiło w czasie czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. Ponadto 23 lipca 2025 r. stwierdzono, że cudzoziemiec nie został zakwalifikowany do kategorii osób wymagających szczególnego traktowania (art. 33b ust. 2 ustawy). Komendant wyjaśnił także, że po przeprowadzaniu ww. czynności oraz udzieleniu cudzoziemcowi informacji o odmowie przyjęcia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej odnotowano techniczną czynność odmowy przyjęcia ww. wniosku poprzez rejestrację czynności w module Rejestr Postępowań Powrotowych "ZOB" Systemu Obsługi Cudzoziemców Centralnej Bazy Danych Straży Granicznej. Następnie 9 września 2025 r. Skarżący złożył do Komendanta pismo o niezwłoczne przyjęcie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej i jego rejestrację. W odpowiedzi Organ 12 sierpnia 2025 r. poinformował ustnie (za pomocą translatora) i pisemnie cudzoziemca o przyczynach niemożności przyjęcia wniosku o ochronę międzynarodową tj. o ustaleniu faktu, że dokonał on nielegalnego przekroczenia granicy z terytorium Republiki Białorusi do Rzeczpospolitej Polskiej w okresie obowiązywania czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie art. 33 b ust. 1 w zw. z art. 33 a ust. 1 ustawy. Skarżący 15 września 2025 r. złożył do Komendanta skargę, w trybie art. 227 k.p.a., którą organ uznał za bezzasadną, o czym poinformował w piśmie z 13 października 2025 r. W tych okolicznościach Organ stwierdził, że nie pozostawał w bezczynności. W sposób efektywny poinformował cudzoziemca o sposobie załatwienia sprawy. Stanowisko skarżącego Organ uznał za niesłuszne, całkowicie nieuprawnione i obciążające go sytuacją w której cudzoziemiec obecnie się znajduje tj. skutkami przekroczenia przez niego granicy białorusko - polskiej wbrew przepisom prawa, a także skutkami zmiany przepisów prawnych dotyczących czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z takim przekroczeniem związanych. Ponadto Organ pismami zawierającymi rozstrzygnięcie w sprawie, poinformował cudzoziemca o sposobie załatwienia sprawy, informując go wcześniej ustnie o niemożności przyjęcia wniosku o ochronę międzynarodową, z uwagi na czasowe ograniczenie prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium RP. Organ zwrócił ponadto uwagę na brak złożenia przez skarżącego ponaglenia. Organ wskazał także, że wbrew twierdzeniom skarżącego, czynność techniczna nieprzyjęcia wniosku nie musi odbywać się fizycznie na granicy polsko - białoruskiej (powierzchni pionowej przechodzącej przez linię graniczną) w dniu nielegalnego wkroczenia na terytorium RP. Cudzoziemcy którzy naruszyli polski porządek prawny zatrzymywani są przez służby państwowe również w głębi kraju, bądź w związku z nielegalnym przekroczeniem granicy z Niemcami (tak jak w przedmiotowej sprawie). Wystarczy, że istnieje potwierdzenie dokonania przez cudzoziemca działań wskazujących na instrumentalizację przekroczenia granicy z Białorusią w okresie obowiązywania czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej i organ Straży Granicznej nie ma prawa takiego wniosku przyjąć. Komendant wyjaśnił także, że w myśl art. 56 ust. 2 Konstytucji RP cudzoziemcowi, który w Rzeczypospolitej Polskiej poszukuje ochrony przed prześladowaniem, może być przyznany status uchodźcy, zgodnie z wiążącymi Rzeczpospolitą Polską umowami międzynarodowymi. To prawo może być jednak ograniczone tak jak w przedmiotowym przypadku i w związku z Konwencją dotyczącą statusu uchodźców z 28 lipca 1951 r. sporządzoną w Genewie i wyrażonej w art. 33 zasadą non-refoulement. Czasowe ograniczenie prawa do złożenia wniosku o ochronę międzynarodową wprowadzone zostało w związku z zagrożeniem bezpieczeństwa państwa i społeczeństwa i dlatego nie narusza zasady non-refoulement (zakaz zawracania uchodźców). Reasumując Organ stwierdził, że czynność nie przyjęcia od cudzoziemca wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na podstawie art. 33b ust. 1 ustawy dotyczy zarówno cudzoziemców ujawnionych w terytorialnym zasięgu służbowej odpowiedzialności jednostek organizacyjnych SG ochraniających polsko-białoruski odcinek granicy państwowej, jak również cudzoziemców wnioskujących o udzielenie tejże ochrony na terytorium kraju (nawet jeśli ww. wniosek został przez niego złożony w innym województwie) i organ Straży Granicznej powziął poparte materiałem dowodowym ustalenia na okoliczność występowania tzw. "śladu białoruskiego". Postanowieniem z dnia 7 stycznia 2026 r., sygn. II SAB/Rz 211/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił wstrzymania wykonania decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zakres kognicji sądów administracyjnych, które sprawują kontrolę działalności administracji pod względem legalności, określają przepisy art. 3 § 2, 2a i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm. - zwanej dalej "P.p.s.a."). Kontrola ta z mocy art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. obejmuje również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Bezczynność oznacza stan, w którym organ, będący właściwym miejscowo i rzeczowo do załatwienia sprawy, nie wydaje decyzji, postanowienia bądź innego aktu administracyjnego lub nie podejmuje czynności z zakresu administracji publicznej, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 P.p.s.a. Sąd orzekał w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 P.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w takim trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Bezczynność organu została zdefiniowana w art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691 ze zm. dalej "k.p.a.") i oznacza nie załatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym w art. 36 § 1 k.p.a. Jest zatem skargą na naruszający prawo stan postępowania administracyjnego, w którym mimo upływu określonego prawem terminu właściwego dla załatwienia indywidualnej sprawy, rozstrzygnięcie nie zostało wydane. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest bezczynność Komendanta Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej w Przemyślu w zakresie przyjęcia i rejestracji wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium RP. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 2 lipca 2025 r., sygn. akt II OSK 1178/25: "czynność organu Straży Granicznej polegająca na przyjęciu i zarejestrowaniu wniosku cudzoziemca o udzielenia ochrony międzynarodowej o którym mowa w art. 28 ust. 5 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. z 2023 r. poz. 1504), jest czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, określoną w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2004 r. poz. 935 z późn. zm.)". Sąd powyższe stanowisko podziela. Nie budzi zatem wątpliwości dopuszczalność skargi na bezczynność w sprawie przyjęcia i rejestracji wniosku cudzoziemca o udzielenie ochrony międzynarodowej. Sąd nie ma również wątpliwości co do spełnienia wymogów formalnych odnośnie skutecznego wniesienia skargi, tj. wyczerpania administracyjnego toku instancji przed wniesieniem skargi. Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu - art. 53 § 2b P.p.s.a. Ponaglenie zatem, z jednej strony inicjuje administracyjną kontrolę sprawy pod kątem terminowego i sprawnego jej prowadzenia, z drugiej zaś spełnia określony w art. 53 § 2b P.p.s.a. w zw. z art. 52 § 1 i § 2 P.p.s.a. wymóg wyczerpania środków zaskarżenia. Stanowi sygnalizację dla organu zamiaru wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania, ponieważ sprawa nie została załatwiona lub jest załatwiana dłużej niż to niezbędne. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że Skarżący przed wniesieniem skargi wyczerpał administracyjny tok instancji. Z akt sprawy wynika, że Skarżący wniosek o udzielenie ochrony złożył 27 czerwca 2025 r. a wobec braku reakcji organu pismem z 9 września 2025 r. zwrócił się o niezwłoczne przyjęcie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej i jego rejestrację, który w ocenie Sądu można i powinno się potraktować jako ponaglenie. Wobec stwierdzenia dopuszczalności skargi i spełnienia wymogów formalnych Sąd przeszedł do oceny merytorycznej i uznał podnoszone w skardze zarzuty za bezzasadne. Jak wyżej wskazano przedmiotem rozpoznawanej przez Sąd skargi [...] uczynił bezczynność Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej w [...] w zakresie przyjęcia i rejestracji wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium RP. W sprawie należało zatem ocenić czy zachodzi bezczynność, czy też brak reakcji organu usprawiedliwiony jest przepisami. Dla stwierdzenia bezczynności organu administracji konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: istnienia ustawowego obowiązku podjęcia określonego działania przez konkretny organ oraz brak podjęcia tego działania w terminach określonych przepisami postępowania. W konsekwencji, zakres sądowej kontroli w sprawie ze skargi na bezczynność sprowadza się do ustalenia, czy organ był zobowiązany do wydania aktu lub podjęcia czynności oraz czy w zakreślonym terminie, dokonał powyższych działań (P. Daniel, Skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania – zakres kontroli, Kontrola państwowa 2013, Nr 3, s. 94). Spór sprowadza się do zastosowania art. 33b ust. 1 i art. 33a ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2025 r., poz. 223; dalej: "ustawa"). Zgodnie z art. 33a 1. Prawo do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej może zostać czasowo ograniczone, w przypadku gdy: 1) ma miejsce instrumentalizacja oraz 2) działania podejmowane w ramach instrumentalizacji stanowią poważne i rzeczywiste zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa lub społeczeństwa oraz 3) wprowadzenie tego ograniczenia jest niezbędne dla wyeliminowania zagrożenia, o którym mowa w pkt 2, a inne środki nie są wystarczające do jego wyeliminowania. 2. Czasowe ograniczenie prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej może zostać wprowadzone na okres nie dłuższy niż 60 dni. Z kolei w myśl art. 33b 1. W okresie obowiązywania czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej organ Straży Granicznej nie przyjmuje wniosku cudzoziemca o udzielenie takiej ochrony na odcinku granicy, na którym jest stosowane to ograniczenie. 2. Organ Straży Granicznej przyjmuje wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej na odcinku granicy, na którym jest stosowane ograniczenie prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, od cudzoziemca będącego: 1) małoletnim bez opieki; 2) kobietą ciężarną; 3) osobą, która może wymagać szczególnego traktowania, w szczególności ze względu na swój wiek lub stan zdrowia; 4) osobą, wobec której zachodzą okoliczności, które w ocenie organu Straży Granicznej jednoznacznie świadczą, że jest ona zagrożona rzeczywistym ryzykiem doznania poważnej krzywdy w państwie, z którego przybyła bezpośrednio na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 5) obywatelem państwa stosującego instrumentalizację, z którego terytorium cudzoziemcy przybywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. 3. Do cudzoziemca, wobec którego konieczne było użycie lub zastosowanie środków przymusu bezpośredniego lub użycie broni lub innego uzbrojenia bezpośrednio po tym, jak przekroczył albo usiłował przekroczyć granicę z użyciem przemocy i we współdziałaniu z innymi osobami, przepisu ust. 2 nie stosuje się. Stosownie natomiast do art. 33c ww. ustawy w okresie obowiązywania czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na odcinku granicy, na którym jest ono stosowane, nie stosuje się przepisów art. 28. Powołane przepisy wprowadzone zostały do ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na mocy ustawy z 21 lutego 2025 r. o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2025 r. poz. 389 – dalej: "ustawa zmieniająca"), która weszła w życie 27 marca 2025 r. Mocą ustawy zmieniającej wprowadzono do ustawy pojęcie instrumentalizacji, a także możliwość czasowego ograniczenia prawa cudzoziemca do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, w sytuacji gdy ma miejsce instrumentalizacja migracji, a działania podejmowane w jej ramach stanowią poważne i rzeczywiste zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa lub społeczeństwa oraz wprowadzenie tego ograniczenia jest niezbędne dla wyeliminowania tego zagrożenia, gdyż inne środki nie są wystarczające (przepis art. 2 pkt 6 oraz art. 33a ust 1 pkt 1-3 ustawy) Korzystając z delegacji ustawowej zawartej w art. 33a ust. 5 i 6 ustawy Rada Ministrów wprowadziła czasowe ograniczenie prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na granicy państwowej z Republiką Białorusi. Kolejnymi rozporządzeniami przedłużano czasowe ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. Ostatnio wydanym w tym przedmiocie rozporządzeniem z dnia 18 marca 2026 r. (Dz. U. poz. 376), przedłużono z dniem 22 marca 2026 r., na okres 60 dni, na granicy państwowej z Republiką Białorusi, czasowe ograniczenie prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej wprowadzone rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 27 marca 2025 r. w sprawie czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej (Dz. U. poz. 390) i przedłużone rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 23 maja 2025 r. w sprawie przedłużenia czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej (Dz. U. poz. 673), rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2025 r. w sprawie przedłużenia czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej (Dz. U. poz. 992), rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 17 września 2025 r. w sprawie przedłużenia czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej (Dz. U. poz. 1256), rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 listopada 2025 r. w sprawie przedłużenia czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej (Dz. U. poz. 1581) oraz rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 2026 r. w sprawie przedłużenia czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej (Dz. U. poz. 58). Z akt sprawy wynika, że Skarżący [...] czerwca 2025 r. został zatrzymany przez funkcjonariuszy placówki Straży Granicznej w [...], w rejonie miejscowości [...]. W trakcie kontroli ustalono, że Skarżący obywatel [...] nie dysponował dokumentami, które uprawniałyby go do legalnego pobytu i wjazdu na terytorium RP, nie podsiadał zabezpieczenia pieniężnego oraz adresu zamieszkania na terytorium RP. Ustalono jednocześnie, że wjechał do Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Białorusi. Jak wynika z akt sprawy Skarżący na podstawie posiadanego [...] paszportu i rosyjskiej wizy opuścił [...], co było powodowane głównie sytuacją ekonomiczną i polityczną panującą w [...] oraz obawą o swoje bezpieczeństwo z powodu [...]. Z uwagi na powyższe Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] rozpoczął z urzędu postepowanie administracyjne w sprawie zobowiązania cudzoziemca do powrotu, skierował jednocześnie wniosek Sądu Rejonowego w [...] o umieszczenie cudzoziemca w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców. Sąd Rejonowy w [...] umieścił cudzoziemca w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców do 10 września 2025 r., zaś na mocy postanowienia z [...] września 2025 r., sygn. [...] przedłużono wobec skarżącego pobyt w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców na dalszy okres do 9 grudnia 2025 r. [...]. W świetle powyższych okoliczności nie budzi wątpliwości Sądu zastosowanie art. 33a i 33b ustawy usprawiedliwiających brak rejestracji wniosku skarżącego o udzielenie ochrony międzynarodowej. Podkreślić przy tym należy, że odpowiedzi na wniosek i ponaglenie organ udzielił 12 września 2025 r., co przy uwzględnieniu daty złożenia deklaracji 27 czerwca 2025 r. oznacza, że dokonano tego po niespełna 11 tygodniach, podczas gdy termin na załatwienie wynosi 6 miesięcy, co wynika z art. 34 ustawy. Jak stanowi ostatnio powołany przepis załatwienie sprawy dotyczącej udzielenia ochrony międzynarodowej, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 39 ust. 1, następuje w terminie 6 miesięcy od dnia złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na formularzu (ust. 1). Termin, o którym mowa w ust. 1, może być przedłużony do 15 miesięcy, w przypadku gdy: 1) sprawa jest szczególnie skomplikowana; 2) z wnioskami o udzielenie ochrony międzynarodowej występuje w krótkich odstępach czasu duża liczba cudzoziemców i uniemożliwia to rozpoznanie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej w terminie 6 miesięcy; 3) wnioskodawca nie wykonuje obowiązków, o których mowa w art. 41. (ust. 2). Wobec powyższych ustaleń Sąd uznał, że Skarżący przekraczając granicę polsko-białoruską, w ramach instrumentalizacji stosowanej przez Republikę Białorusi, w okresie obowiązującego czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, z uwagi na treść art. 33c w zw. z art. 28 ustawy nie mógł domagać się od organów Straży Granicznej, zarejestrowana wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, gdyż prawo to na tym odcinku granicy zostało czasowo ograniczone. Organ odmawiając przyjęcia wniosku o ochronę międzynarodową, nie uchybił ani przepisom ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, ani też zarzuconym w treści skargi przepisom Konstytucji RP, Konwencji dotyczącej statusu uchodźców, podpisanej w Genewie w dniu 28 lipca 1951 r. (Dz.U. z 1991 r. nr 119, poz. 515), Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3,4, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz.U. 1993 nr 61 poz. 284, dalej: "EKPC"). Jako błędną Sąd ocenił także argumentację skarżącego, że ujęcie go w głębi kraju i wyrażenie woli złożenia wniosku o ochronę międzynarodową w ośrodku podlegającym Komendantowi [...] Oddziału Straży Granicznej w [...], a zatem poza odcinkiem granicy, na którym obowiązuje czasowe ograniczenie prawa do złożenia przedmiotowego wniosku, skutkuje tym, że przedmiotowe ograniczenie z racji swojego terytorialnego zakresu, oznaczonego ściśle jako odcinek granicy polsko - białoruskiej nie ma zastosowania do skarżącego. Z argumentów skarżącego wynika, że lokalizacja Strzeżonego Ośrodka dla Cudzoziemców w [...], nie stanowi fragmentu odcinka granicy pomiędzy RP a Białorusią. Stąd też niezasadne jest nieprzyjęcie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej i niedokonanie czynności z art. 30 ustawy, w oparciu o art. 33a i art. 33b ustawy. Sąd wyjaśnia, że taka ścisła wykładnia pojęcia "odcinka granicy" zawartego m. in. w art. 33b ust 1 ustawy prowadziłaby do tego, że nielegalne wdarcie się na teren RP oraz skuteczne przeniknięcie w głąb kraju, winno być premiowane możliwością złożenia wniosku o ochronę międzynarodową, mimo że złożenie takiego wniosku na samej granicy nie jest możliwe, z uwagi na obowiązujące na tym odcinku czasowe ograniczenie. Sąd sprzeciwia się takiej wykładni przepisów. Tym samym Skarżący, który po przekroczeniu granicy RP na odcinku z Białorusią zwrócił się do Komendanta BiOSG o udzielenie ochrony międzynarodowej, nie może powoływać się inny stan prawny, aniżeli zaistniały na odcinku granicy, który przekroczył. Skarżący, który nielegalnie oraz w ramach instrumentalizacji migracji przez państwo trzecie, przekroczył granicę polsko-białoruską nie będzie zatem w stanie – na skutek dalszej ucieczki w głąb kraju - rozszerzyć przysługującego mu zakresu praw tj. nie będzie w stanie skorzystać z większego zakresu ochrony prawnej, aniżeli przysługujący mu w momencie przekraczania tego odcinka granicy. Tym samym pojęcie "odcinka granicy", o którym mowa w art. 33b ust 1 ustawy należy odnieść do odcinka granicy, na którym nastąpiło przekroczenie granicy RP, gdyż to ten czyn determinuje reżim prawny stosowany wobec cudzoziemca przekraczającego granicę. Sąd uznał, że Komendant SG, nie przyjmując od skarżącego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, postąpił zgodnie z jednoznaczną i niebudzącą wątpliwości treścią art. 33b ust. 1 ustawy. W przypadku skarżącego nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w art. 33b ust. 2 ustawy a zatem Skarżący nie mieścił się w katalogu osób objętych wyłączeniem. W skardze nie podważono okoliczności, które uzasadniały odmowę przyjęcia od skarżącego wniosku, tj. nie podważono, że brał on udział w procederze instrumentalizacji migracji, a także nie podważono okoliczności w zakresie niezaliczenia go do grupy wrażliwej. Działania Skarżącego wpisują się w działania państwa trzeciego stosującego instrumentalizację migracji. Nie bez znaczenia jest fakt, że Skarżący zdecydował się skorzystać z oferty państwa trzeciego stosującego instrumentalizację migracji i przekroczyć granicę RP właśnie na odcinku z Białorusią tj. państwem stosującym instrumentalizację. Działanie Skarżącego, wpisujące się w spektrum działań państwa trzeciego stosującego instrumentalizację, wymaga ze strony RP podjęcia obrony własnych interesów, czego przejawem jest czasowe zawieszenie prawa do uzyskania ochrony międzynarodowej. Jako niezasadne Sąd ocenił zarzuty dotyczące naruszenia wyszczególnionych w treści skargi przepisów Konstytucji oraz aktów prawa międzynarodowego. W tym zakresie Skład orzekający w pełni podziela stanowisko zaprezentowane w wyrokach WSA w Białymstoku z 7 i 23 października 2025 r. II SA/Bk 1221/25 i II SA/Bk 1284/25 oraz z 20 listopada 2025 r. II SA/Bk 1285/25 a także w wyroku WSA w Rzeszowie z 11 lutego 2026 r., sygn. akt II SAB/Rz 196/25. W orzeczeniach tych wskazano, że "w sprawie niewątpliwie mamy do czynienia z konfliktem wartości konstytucyjnych tj. z jednej strony podmiotowego prawa cudzoziemca do ubiegania się o ochronę międzynarodową (art. 56 ust.1 i 2 Konstytucji RP) a z drugiej strony bezpieczeństwa państwa, porządku publicznego oraz nienaruszalności terytorium RP (art. 126 ust. 2, art. 146 ust. 4 pkt 7 i 8 , art. 31 ust. 3, art. 120 ust 1 Konstytucji RP), którą to wartość należy wiązać z kategorią interesu publicznego. Ważąc zatem pomiędzy interesem publicznym a interesem indywidualnym, w realiach faktycznych i prawnych przedmiotowej sprawy, należy nadać prymat ochronie takich wartości konstytucyjnych jak bezpieczeństwo państwa i jego obywateli. Akcentowanie tych właśnie wartości konstytucyjnych, wynika ze szczególnie trudnej sytuacji międzynarodowej na wschodniej granicy RP, wynikającej z działalności Republiki Białorusi, która polega na instrumentalizacji migracji oraz celowym wykorzystywaniu prawa uchodźczego do destabilizowania sytuacji wewnętrznej w Polsce oraz na obszarze Unii Europejskiej. Dynamizm tej nadzwyczajnej sytuacji oraz postępująca intensyfikacja presji migracyjnej, implikuje obowiązek organów władzy państwowej do adekwatnego reagowania na to zewnętrzne zagrożenie, poprzez m.in. wyposażenie służb granicznych w odpowiednie instrumenty prawne. Podjęte działania ochronne nie zmierzają do kwestionowania prawa cudzoziemca do ubiegania się o ochronę międzynarodową – prawo to wynika z art. 56 ust. 2 Konstytucji RP, Konwencji genewskiej, EKPC oraz prawa unijnego – ale urzeczywistniają konstytucyjny obowiązek ochrony bezpieczeństwa państwa oraz swoich granic oraz wyrażają brak akceptacji dla instrumentalnego wykorzystywania przez państwo trzecie prawa uchodźczego, do stwarzania realnego i długotrwałego stanu zagrożenia, w postaci masowego, nielegalnego przekraczanie granicy RP w zorganizowanych grupach cudzoziemców, w trakcie którego niszczona jest infrastruktura graniczna, używana jest przemoc wobec interweniujących funkcjonariuszy SG oraz żołnierzy WP". Mając na uwadze potrzebę zachowania zasady proporcjonalności tj. odpowiedniości reakcji w stosunku do wyznaczonego celu, konieczności wynikającej z zastosowania jak najmniej dolegliwego środka, a także uznania zastosowanego środka za będący w racjonalnych proporcjach do społecznej wagi celu – Sąd uznał, wprowadzone art. 33a oraz art. 33b ustawy ograniczenia za odpowiednie dla zapewnienia bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego oraz nienaruszalności granic RP, który to cel - uzasadniony istniejącą na granicy rzeczywistością - może być realizowany jedynie przy pomocy wprowadzonych regulacji prawnych. Ograniczenie prawa cudzoziemca do wnioskowania o ochronę międzynarodową w ocenie Sądu jest zatem ekwiwalentne i racjonalne wobec celu, któremu służy ten instrument prawny. Wpływ na powyższą ocenę miało zidentyfikowanie w ustawie zmieniającej tak zwanej grupy wrażliwej, w stosunku do których to cudzoziemców, z uwagi na ich osobiste cechy, potrzeba ochrony wartości publicznych nie może być ceniona wyżej, aniżeli pilna potrzeba ochrony wartości indywidualnych tej grupy cudzoziemców. Odnosząc się do podniesionego w treści skargi zarzutu działania Organu z naruszeniem art. 40 i art. 41 Konstytucji RP, Sąd uznał go za bezzasadny. Przypomnienia wymaga, że skarga w przedmiotowej sprawie dotyczy ewentualnej bezczynności organów administracji państwowej w zakresie przyjęcia i rejestracji wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej tj. wykonywania przez organ jego ustawowych obowiązków. Nie dotyczy zaś wszelkich kwestii związanych z pobytem cudzoziemca na terytorium RP, ani decyzji wydanych w stosunku do niego w innych postępowaniach. Skierowanie skarżącego do strzeżonego ośrodka dla cudzoziemców nie nastąpiło bez podstawy prawnej, lecz w wykonaniu obowiązujących przepisów ustawowych, uzupełniających regulacje konstytucyjne. Stan faktyczny sprawy nie wskazuje by Skarżący na terenie RP był poddanym poniżającemu traktowaniu. Tym samym zarzuty skargi, w kwestii naruszenia przepisów konstytucyjnych należy uznać za bezzasadne. Sąd wyjaśnia także Skarżącemu, że ochronę przed nieuprawnionym wydaleniem lub zawróceniem odczytuje się w ramach art. 3 EKPC, zaś zakaz zbiorowego wydalania wynika z art. 4 Protokołu nr 4. Jednakże w wyroku Wielkiej Izby z 13 lutego 2020 r. w sprawie N.D. i N.T. przeciwko Hiszpanii (wnioski nr 8675/15 i 8697/15) ETPC przyznał jednak pierwszeństwo ochronie granicy zewnętrznej UE i porządku prawnego, w sytuacji podejmowania przez cudzoziemców, nawet poszukujących ochrony międzynarodowej, prób nielegalnego, zbiorowego przekraczania granicy w wybranych przez siebie miejscach. ETPC wyjaśnił przesłanki uzasadniające odstępstwo od zakazu zbiorowego wydalania cudzoziemców. W efekcie tego orzeczenia wskazuje się literaturze przedmiotu na konieczność ustalenia możliwości rzeczywistego skorzystania przez cudzoziemca z legalnej procedury przekroczenia granicy, co w odniesieniu do sytuacji na granicy lądowej wiąże się z dostateczną liczbą przejść granicznych, na których możliwie jest ubieganie się o udzielenie ochrony międzynarodowej oraz ustalenia czy niekorzystanie przez cudzoziemca z dostępnych legalnych procedur jest obiektywnie uzasadnione okolicznościami, za które odpowiada państwo. Nie dochodzi bowiem do naruszenia zakazu zbiorowego wydalenia, jeżeli z terytorium państwa zostają usunięci cudzoziemcy, którzy z zaplanowanym z góry zamiarem, zbiorowo, nielegalnie przekraczają granicę w celu uniknięcia kontroli i zagrażają przez to bezpieczeństwu publicznemu, pomimo dostępności ustanowionych w tym celu przejść granicznych i prawnych procedur. Cudzoziemcy jednak świadomie nie wybierają legalnych, dostępnych procedur, lecz poczynając od przylotu na Białoruś lub do Rosji decydują się na współpracę z państwem stosującym instrumentalizację, a częstokroć także z międzynarodowymi grupami przestępczymi, zajmującymi się przerzutem migrantów. Z akt sprawy nie wynika, aby Białoruś była dla skarżącego krajem niebezpiecznym, gdzie jest narażony na presję czy przemoc ze strony służb białoruskich. Skarżący udał się do tego kraju w sposób świadomy i dobrowolny – nie deklarował zagrożenia na terytorium tego państwa. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 18 Karty Praw Podstawowych UE należy podkreślić, że zawiera on zapis o gwarantowaniu prawa do azylu z poszanowaniem zasad Konwencji Genewskiej, Protokołu z 31 stycznia 1967 r. dotyczącego statusu uchodźców, Traktatu o Unii Europejskiej oraz Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Skoro zatem w przedmiotowej sprawie – jak wykazano powyżej - nie zostały naruszone powołane akty prawa międzynarodowego, to nie ma również podstaw do stwierdzenia naruszenia ww. przepisu. Z materiału dowodowego wynika, że Skarżący znalazł się na terytorium RP z własnej woli, poszukując możliwości przedostania się do dalszych państw Unii Europejskiej, po uzyskaniu pomocy przemytnika oraz państwa stosującego instrumentalizację. W tak ustalonych okolicznościach Sąd uznał, że organ nie przyjmując wniosku o ochronę międzynarodową, nie uchybił ani przepisom ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, ani przepisom zarzucanym w treści skargi i nie pozostawał w bezczynności. Wbrew zarzutom skargi Komendantowi nie można przypisać zarzucanej bezczynności. Skoro przepisy prawa czasowo ograniczają prawo do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium RP (w sytuacji wskazanej w ustawie), zatem nie można uznać by Organ pozostawał w bezczynności dotyczącej braku przyjęcia i rejestracji takiego wniosku. Organ na składane wnioski czy pisma skarżącego reagował we właściwy sposób i każdorazowo informował skarżącego o powodach i podstawie prawnej swojego działania. Działał w granicach prawa oraz w sposób efektywny poinformował Skarżącego o sposobie załatwienia jego sprawy. Z powyższych przyczyn Sąd przyjął, że Komendant Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej w Przemyślu, nie dopuścił się bezczynności, konsekwencją czego było oddalenie skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.