Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II SAB/Rz 198/25

Wyrok WSA w Rzeszowie z 22 kwietnia 2026 r., II SAB/Rz 198/25 – ochrona cudzoziemca

Wynik

oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia
22 kwietnia 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maria Mikolik /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Piotr Godlewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi T. T. na bezczynność Komendanta Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej w Przemyślu w przedmiocie przyjęcia i rejestracji wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej - oddala skargę -

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi T. T. (dalej: "Skarżący") jest bezczynność Komendanta Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej w Przemyślu (dalej: "Organ", "Komendant" lub "Komendant BiOSG") w przedmiocie przyjęcia i rejestracji wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. Stan faktyczny sprawy przedstawia się w następujący sposób. Skarżący jest obywatelem [...], który w dniu 8 lipca 2025 r. około godziny 1:00 przekroczył granicę Polsko-Niemiecką w okolicach miejscowości [...]. Funkcjonariusze Placówki Straży Granicznej w [...] w wyniku przeprowadzonej kontroli legalności pobytu ustalili, że Skarżący nie posiadał przy sobie dokumentów tożsamości oraz dokumentów uprawniających do wjazdu i pobytu na terytorium RP. Ponadto ustalono, że Skarżący dokonał nielegalnego przekroczenia granicy z Białorusi do Polski, wbrew przepisom i bez wymaganych dokumentów. W związku z powyższym, na podstawie art. 394 ust. 1 w związku z art. 302 ust. 1 pkt 1 i 10 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2025 r. poz. 1079 ze zm.) Skarżącego zatrzymano, wszczęto wobec niego postępowanie w sprawie zobowiązania cudzoziemca do powrotu na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 1 i 10 ustawy o cudzoziemcach, a Sąd Rejonowy [...] w [....] Wydział Karny postanowieniem z [...] lipca 2025 r. sygn. akt [...] orzekł o umieszczeniu Skarżącego w Strzeżonym Ośrodku dla Cudzoziemców na okres nie dłuższy niż 90 dni, tj. do 7 października 2025 r. Następnie Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] decyzją z [...] sierpnia 2025 r. nr [...] zobowiązał Cudzoziemca do powrotu. Od powyższej decyzji Skarżący nie wniósł odwołania ani skargi do sądu administracyjnego. Skarżący, przebywając w Strzeżonym Ośrodku, w dniu 28 sierpnia 2025 r. złożył do Komendanta BiOSG wniosek o niezwłoczne przyjęcie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej i jego rejestrację oraz wykonanie czynności administracyjnych określonych w art. 30 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. W tym samym dniu Skarżący wniósł również skargę na podstawie art. 227 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm. dalej: "k.p.a.") do Komendanta Głównego Straży Granicznej. W odpowiedzi na złożony wniosek, Komendant BiOSG w Przemyślu pismem z 4 września 2025 r. poinformował Skarżącego, że z uwagi na nielegalne przekroczenie granicy z terytorium Republiki Białorusi do Rzeczpospolitej Polskiej, w okresie obowiązywania czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium RP - na podstawie art. 33 b ust. 1 w zw. z art. 33 a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach - nie przyjęto jego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium RP. Z kolei Komendant Główny Straży Granicznej, pismem z 6 października 2025 r., poinformował Skarżącego, o uznaniu jego skargi za niezasadną. Skarżący reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, pismem z 24 września 2025 r. (data wpływu do Sądu – 30 października 2025 r.) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę, zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 28 ust. 5 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP (Dz.U. z 2025 r., poz. 223 ze zm.; dalej: "u.u.c.o.") w zw. z art. 6 Dyrektywy PE i Rady 2013/32/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej (dalej: dyrektywy proceduralnej), poprzez nieprzyjęcie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, oraz niezarejestrowanie deklaracji złożenia wniosku, pomimo upływu terminów na dokonanie tychże czynności; 2. art. 33b u.u.c.o. w zw. z § 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2025 r. w sprawie przedłużenia czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, poprzez jego błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że możliwe jest nieprzyjęcie wniosku Skarżącego o udzielenie ochrony międzynarodowej w czasie trwania czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na odcinku granicy między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Białorusi, podczas gdy na terenie Strzeżonego Ośrodka dla Cudzoziemców w [...] nie przebiega odcinek granicy między RP a Białorusią, zatem organ nie mógł uchylić się z obowiązku przyjęcia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na tejże podstawie, 3. art. 28 ust. zw. z art. 89 ust. 5 u.u.c.o. w zw. z art. 40 Konstytucji RP w zw. z art. 4, 18 i 19 Karty Praw Podstawowych, w zw. z art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, poprzez brak rejestracji wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej w terminie przewidzianym przez przepisy ustawowe, co skutkowało brakiem zawieszenia postępowania o zobowiązaniu Skarżącego do powrotu i wydaniem w tym postępowaniu decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, co naraża Skarżącego na wydalenie do państwa, gdzie grożą mu tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie, oraz orzeczenie kary śmierci, podczas gdy organ powinien był niezwłocznie jego wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej przyjąć, a w rezultacie doprowadzić do zawieszenia wspomnianego postępowania; 4. art. 28 ust. zw. z art. 89 ust. 5 u.u.c.o. w zw. z art. 8 Dyrektywy PE i Rady 2013/33/EU z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia norm dotyczących przyjmowania wnioskodawców ubiegających się o ochronę międzynarodową (dalej: dyrektywy recepcyjnej), w zw. z art. 41 Konstytucji RP w zw. z art. 6 Karty Praw Podstawowych w zw. z art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, poprzez nieprzyjęcie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej w terminie przewidzianym przez przepisy ustawowe, co skutkuje uniemożliwieniem rozpoczęcia biegu terminu maksymalnego okresu pobytu wnioskodawcy o ochronę międzynarodową w ośrodku strzeżonym, a w konsekwencji bezzasadnym przedłużeniem pobytu cudzoziemca w detencji. Wobec tak sformułowanych zarzutów, Skarżący wniósł o stwierdzenie, że Organ dopuścił się bezczynności oraz, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; o zobowiązanie Organu do przyjęcia i zarejestrowania wniosku Skarżącego o udzielenie ochrony międzynarodowej w terminie 3 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku; o wstrzymanie wykonania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu; o zasądzenie od Organu na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości połowy dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego; o przeprowadzenie postępowania w trybie uproszczonym oraz o zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Opisując stan faktyczny sprawy, Skarżący wskazał że już od 13 lipca 2025 r. wyrażał wolę ubiegania się o udzielenie ochrony międzynarodowej w Polsce. W dniu 29 sierpnia 2025 r. Skarżący złożył do Komendanta BiOSG wniosek o niezwłoczne przyjęcie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej oraz dokonanie czynności przewidzianych w art. 30 u.u.c.o., a także skargę na bezczynność do Komendanta Głównego Straży Granicznej. Komendant odmówił przyjęcia wniosku, powołując się na art. 33a i 33b ww. ustawy. Do chwili wniesienia skargi wniosek Skarżącego nie został zarejestrowany, a wymagane czynności nie zostały wykonane. Zdaniem Skarżącego, bezczynność Komendanta ma charakter oczywisty, ponieważ rejestracja wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej oraz czynności z art. 30 u.u.c.o. mają charakter materialno-techniczny i powinny zostać dokonane niezwłocznie, najpóźniej w terminie określonym w art. 28 ust. 5 u.u.c.o. oraz art. 6 Dyrektywy proceduralnej (3 dni robocze, wyjątkowo 10 dni w przypadku masowego napływu cudzoziemców). Terminy te nie mają charakteru instrukcyjnego, a ich przekroczenie stanowi bezczynność organu w rozumieniu przepisów o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komendant nie tylko nie podał przyczyn zwłoki i nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy, lecz otwarcie odmówił przyjęcia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej i dokonania czynności z art. 30 u.u.c.o. Zdaniem Skarżącego, Komendant BiOSG nie może odmówić przyjęcia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej i dokonania czynności z art. 30 ww. ustawy złożonego w Strzeżonym Ośrodku dla Cudzoziemców w [...] w oparciu o dyspozycję art. 33 a i b u.u.c.o. Skarżący podniósł również, że powołanie się przez Organ na art. 33a i 33b u.u.c.o. było niezasadne, ponieważ czasowe ograniczenie prawa do złożenia wniosku dotyczy wyłącznie odcinka granicy państwowej z Republiką Białorusi objętego rozporządzeniem Rady Ministrów, podczas gdy wniosek został złożony w strzeżonym ośrodku położonym daleko od tej granicy. W ocenie Skarżącego bezczynność organu ma charakter rażącego naruszenia prawa, gdyż przekroczenie terminu jest znaczne (około 9 tygodni ponad maksymalny termin ustawowy), organ otwarcie przyznał, że nie wykona obowiązku, a brak działania jest pozbawiony racjonalnego uzasadnienia. Skarżący podkreślił, że bezczynność Komendanta BiOSG w zakresie nieprzyjęcia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej Skarżącemu prowadzi do znacznego uszczerbku wobec niego oraz ma charakter szczególnie drastycznego naruszenia prawa. Organ celowo unika dokonania czynności materialno-technicznej. Ponadto, zwłoka Komendanta w zakresie przyjęcia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej w sposób poważny narusza prawa człowieka Skarżącego, w szczególności zakaz tortur, nieludzkiego lub poniżającego traktowania oraz prawo do wolności osobistej. Po pierwsze, brak przyjęcia ww. wniosku uniemożliwia czasowe zawieszenie postępowania o zobowiązanie cudzoziemca do powrotu, co może skutkować naruszeniem zasady non-refoulement. Po drugie zaś, brak przyjęcia przedmiotowego wniosku uniemożliwia rozpoczęcie biegu maksymalnego czasu stosowania wobec wnioskodawcy o udzielenie ochrony międzynarodowej detencji administracyjnej. W odpowiedzi na skargę, Organ wniósł o oddalenie skargi w całości, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w kwestii czasowego ograniczenia prawa Skarżącego do ubiegania się o ochronę międzynarodową, z uwagi na przekroczenie granicy RP w ramach działań wynikających z instrumentalizacji migracji stosowanej przez państwo trzecie. W wyniku analizy akt cudzoziemca znajdujących się w Strzeżonym Ośrodku dla Cudzoziemców w [...] oraz sprawdzenia w dostępnych bazach danych zrealizowanych przez funkcjonariuszy Ośrodka dokonano ustaleń, które potwierdziły że przekroczenie granicy RP z Białorusią nastąpiło w czasie czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. Ponadto w dniu 16 lipca 2025 r. stwierdzono, że cudzoziemiec nie został zakwalifikowany do kategorii osób wymagających szczególnego traktowania, o których mowa w art. 33b ust.2 ww. ustawy. Po przeprowadzaniu ww. czynności oraz udzieleniu cudzoziemcowi informacji o odmowie przyjęcia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej odnotowano techniczną czynność odmowy przyjęcia ww. wniosku poprzez rejestrację czynności w module Rejestr Postępowań Powrotowych "ZOB" Systemu Obsługi Cudzoziemców Centralnej Bazy Danych Straży Granicznej. Powyższy moduł jest integralną częścią zbiorów danych osobowych przetwarzanych w Straży Granicznej, których administratorem jest Komendant Główny Straży Granicznej i służy do ewidencjonowania czynności podejmowanych przez organy Straży Granicznej wobec cudzoziemców. Następnie cudzoziemiec w dniu 28 sierpnia 2025 r. złożył do Komendanta BiOSG poprzez administrację Strzeżonego Ośrodka dla Cudzoziemców w [...] pismo o niezwłoczne przyjęcie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej i jego rejestrację. W odpowiedzi na przedmiotowe pismo poinformowano ustnie (za pomocą translatora) i pisemnie cudzoziemca o przyczynach niemożności przyjęcia od niego wniosku o ochronę międzynarodową. Natomiast w dniu 5 września 2025 r. wpłynęła skarga na Komendanta Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej adresowana do Komendanta Głównego SG w trybie art. 227 k.p.a. w przedmiocie nieprzyjęcia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. Komendant Główny Straży Granicznej dnia 6 października 2025 r. nie znalazł podstaw do uznania skargi za zasadną. Pełnomocnik cudzoziemca nie wniósł ponaglenia do Organu. Komendant wyjaśnił, że w sposób efektywny poinformował cudzoziemca o sposobie załatwienia jego sprawy. Stanowisko cudzoziemca, że Organ dopuścił się bezczynności jest niesłuszne, całkowicie nieuprawnione i obciąża go sytuacją, w której cudzoziemiec obecnie się znajduje, tj. skutkami przekroczenia przez niego granicy białorusko-polskiej wbrew przepisom prawa, a także skutkami zmiany przepisów prawnych dotyczących czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium RP, z takim przekroczeniem związanych. Organ podkreślił również, że wbrew twierdzeniom pełnomocnika Skarżącego czynność techniczna nieprzyjęcia wniosku nie musi odbywać się fizycznie na granicy polsko-białoruskiej (powierzchni pionowej przechodzącej przez linię graniczną) w dniu nielegalnego wkroczenia na terytorium RP. Cudzoziemcy, którzy naruszyli polski porządek prawny zatrzymywani są przez służby państwowe również w głębi kraju bądź w związku z próbą przekroczenia granicy z Niemcami, jak w przedmiotowej sprawie. Wystarczy, że istnieje potwierdzenie dokonania przez cudzoziemca działań wskazujących na instrumentalizację przekroczenia granicy z Białorusią w okresie obowiązywania czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej (postanowienie Sądu Rejonowego [...] w S. z [...] lipca 2025 r. i decyzja Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z [...] sierpnia 2025 r. o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu) i organ Straży Granicznej nie ma prawa takiego wniosku przyjąć. Postanowieniem z 7 stycznia 2026 r. tut. Sąd odmówił wstrzymania wykonania decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z dnia [...] sierpnia 2025 r. nr [...]. W replice na odpowiedź Komendanta BiOSG z 16 kwietnia 2026r. pełnomocnik Skarżącego wniósł o przeprowadzenie dowodów z dokumentów tj.: 1. kopii postanowienia Sądu Okręgowego w [...] Wydział Karny Odwoławczy z dnia [...] stycznia 2026 roku o sygn. akt [...] - na okoliczność: braku zgodności z Konstytucją RP oraz wiążącym Polskę prawem międzynarodowym praktyki odmawiania przyjęcia wniosku o udzieleniu ochrony międzynarodowej przez organy straży granicznej poza odcinkiem granicy polsko-białoruskiej; 2. kopii wniosku o zwolnienie cudzoziemca ze strzeżonego ośrodka dla cudzoziemców wraz ze zgłoszeniem obrońcy z dnia 4 września 2025 r.; na okoliczność: zaklasyfikowania skarżącego jako osobę wymagającą szczególnego traktowania w rozumieniu art. 33b ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP; oraz na okoliczność: rażącego charakteru bezczynności Komendanta BiOSG; 3. kopii postanowienia o odmowie zwolnienia cudzoziemca ze strzeżonego ośrodka z dnia [...].09.2025 r. nr: Bi-kiego Oddziału Straży Granicznej z dnia [...].12.2025 r. nr [...] stanowiący odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji publicznej [...]. na okoliczność: zaklasyfikowania skarżącego jako osobę wymagającą szczególnego traktowania w rozumieniu art. 33b ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP; 4. wydruku pisma Komendanta Bieszczadz w przedmiocie oceny stanu psychofizycznego cudzoziemca - na okoliczność: rażącego charakteru bezczynności Komendanta BiOSG. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola, o której mowa powyżej, obejmuje orzekanie w sprawie skarg na decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym, a także z mocy art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej: P.p.s.a.) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a także stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 1-4. Skarga w przedmiotowej sprawie dotyczy bezczynności organów Straży Granicznej w zakresie nie przyjęcia wniosku cudzoziemca o udzielenie ochrony międzynarodowej, w nakazanym ustawą terminie, która to czynność jest czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, określoną w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Tym samym właściwość sądu administracyjnego do rozpoznania przedmiotowej skargi tj. skargi na bezczynność organu w zakresie wykonania czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. wynika wprost z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. (por. post. NSA z 2 lipca 2025 r. II OSK 1178/25). W kwestii dopuszczalności skargi wniesionej w przedmiotowej sprawie, należy dodatkowo podkreślić, że w ocenie Sądu skarga ta spełnia wymogi formalne do jej skutecznego wniesienia i rozpoznania. Wniesienie skargi poprzedzone zostało pismem, w treści którego Skarżący domagał się od organu niezwłocznego wykonania czynności zarejestrowania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, które to pismo Sąd potraktował jako ponaglenie, którego wniesienie warunkuje rozpoznanie skargi na bezczynność organu. Przechodząc do kwestii bezczynności należy podkreślić, że dla stwierdzenia bezczynności organu administracji konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: istnienia ustawowego obowiązku podjęcia określonego działania przez konkretny organ oraz brak podjęcia tego działania w terminach określonych przepisami postępowania. W konsekwencji, zakres sądowej kontroli w sprawie ze skargi na bezczynność sprowadza się do ustalenia, czy organ był zobowiązany do wydania aktu lub podjęcia czynności oraz czy w zakreślonym terminie, dokonał powyższych działań (P. Daniel, Skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania – zakres kontroli, Kontrola państwowa 2013, Nr 3, s. 94). Oceniając zakres obowiązków Organu w przedmiotowej sprawie, Sąd uznał że Organ nie pozostawał w zarzucanej mu bezczynności. W ocenie Sądu organ Straży Granicznej, odmawiając dokonania czynności przyjęcia i rejestracji wniosku o ochronę międzynarodową nie był zobowiązany orzec w formie decyzji administracyjnej. Tego rodzaju rozstrzygnięcie nie zostało powiem przewidziane w przepisach ustawy, a biorąc pod uwagę charakter spornej czynności organu – przyjęcie i rejestracja wniosku o ochronę międzynarodową to czynności materialno- techniczne, podejmowane masowo, w okolicznościach znacznego napływu wnioskodawców – wolą ustawodawcy nie było stworzenie tak rozbudowanej procedury. W stanie faktycznym niniejszej sprawy, Wnioskodawca deklarujący chęć złożenia wniosku o ochronę międzynarodową został poinformowany o fakcie i przyczynach niezarejestrowania jego wniosku, mając możliwość skorzystania z możliwości sądowej kontroli podejmowanych wobec niego czynności organu, w sensie braku tychże czynności. Skoro zatem obowiązujący system prawa przewiduje środek w postaci skargi na bezczynność organu – zmierzający do wymuszenia na organie dokonania konkretnej czynności materialno-technicznej, to domaganie się od organu wydania decyzji o odmowie dokonania czynności materialno-technicznej, w celu uzyskania konkurencyjnej możliwości zaskarżenia działania organu nie jest zasadne. W ocenie Sądu, w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy, Skarżącemu przysługuje wyłącznie skarga na bezczynność organu, która polega na odmowie wykonania czynności materialno -technicznej tj. przyjęcia i zarejestrowania wniosku o ochronę międzynarodową. Zarzucona w przedmiotowej sprawie bezczynność organów Straży Granicznej dotyczy braku przyjęcia i zarejestrowania wniosku Skarżącego o udzielenie mu ochrony międzynarodowej, po tym jak zamanifestował wobec organu wolę złożenia takiego wniosku. Organ powołał się na przepis art. 33c u.u.c.o. stanowiący, że w okresie obowiązywania czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na odcinku granicy, na którym jest ono stosowane, nie stosuje się przepisu art. 28 u.u.c.o., który zobowiązuje organ do przyjęcia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej w konkretnych, krótkich terminach, zależnych od okoliczności sprawy. Przepisy art. 33c wraz z art. 33a i 33b wprowadzone zostały do ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na mocy ustawy z 21 lutego 2025r. – o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2025 r. poz. 389 – dalej ustawa zmieniająca), która weszła w życie 27 marca 2025r. Mocą ustawy zmieniającej wprowadzono do ustawy pojęcie instrumentalizacji, a także możliwość czasowego ograniczenia prawa cudzoziemca do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, w sytuacji gdy ma miejsce instrumentalizacja migracji, a działania podejmowane w jej ramach stanowią poważne i rzeczywiste zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa lub społeczeństwa oraz wprowadzenie tego ograniczenia jest niezbędne dla wyeliminowania tego zagrożenia, gdyż inne środki nie są wystarczające (przepis art. 2 pkt 6 oraz art. 33a ust 1 pkt 1-3 u.u.c.o.) Korzystając z delegacji ustawowej zawartej w przepisie art. 33 a ust. 5 i 6 u.u.c.o. Rada Ministrów wprowadziła czasowe ograniczenie prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na granicy państwowej z republiką Białorusi, które obowiązywało w momencie, kiedy Skarżący przekraczał tą granicę. Z przedłożonych wraz ze skargą akt postępowania wynika bowiem, że Skarżący, który deklaruje pochodzenie z [...] zdecydował się skorzystać z możliwości przedostania się na teren Rzeczpospolitej Polskiej jaką daje Republika Białorusi. W tym celu przyleciał do M. w grudniu 2024r. a następnie busem przyjechał na Białoruś i próbował przedostać się do Polski. 5 lipca 2025r. udało mu się przekroczyć granicę Polski z Białorusią przeskakując przez płot w grupie 8 osób. Następnie przy udziale przemytnika dojechał do granicy polsko-niemieckiej, gdzie został skontrolowany (k. 12 akt adm.). Opisana wersja zdarzeń, pochodząca z przesłuchania samego Skarżącego w dacie 10 lipca 2025r. jest konkretna, spójna i logiczna, a nadto wskazuje na szczegóły dotyczące miejsca przekroczenia granicy RP, wobec doprecyzowania których, w sprawie nie ma wątpliwości, co do tego na którym odcinku granicy przekroczenie owo nastąpiło. Sam fakt, że do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej doszło o ośrodku dla cudzoziemców, który nie znajduje się na odcinku granicy RP z Białorusią nie ma znaczenia dla zastosowania art. 33a – 33c u.u.c.o. Wobec powyższego Sąd uznał, że Skarżący przekraczając granicę polsko -białoruską, w ramach instrumentalizacji stosowanej przez republikę Białorusi, w okresie obowiązującego czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, z uwagi na treść przepisów art. 33c w zw. z art. 28 u.u.c.o. nie mógł domagać się od organów Straży Granicznej, zarejestrowana wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, gdyż prawo to na tym odcinku granicy zostało czasowo ograniczone. W ocenie Sądu, Komendant SG, odmawiając przyjęcia od Skarżącego wniosku o ochronę międzynarodową, nie uchybił ani przepisom ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, ani też zarzuconym w treści skargi oraz kolejnych pismach procesowych przepisom Konstytucji RP, Konwencji dotyczącej statusu uchodźców, podpisanej w Genewie w dniu 28 lipca 1951 r. (Dz.U. z 1991 r. nr 119, poz. 515; dalej: "Konwencja genewska"), Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3,4, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz.U. 1993 nr 61 poz. 284, dalej: "EKPC"), a mimo uchybienia niektórym przepisom Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (dalej: "KPP UE") oraz Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej (wersja przekształcona) (Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 180, str. 60, dalej: "Dyrektywa proceduralna") nie istnieją podstawy do odmowy zastosowania przepisów prawa krajowego. Odnosząc się do argumentów pełnomocnika, jakoby ujęcie Skarżącego w głębi kraju i wyrażenie woli złożenia wniosku o ochronę międzynarodową w ośrodku podlegającym Komendantowi Straży Granicznej w Bieszczadach, a zatem poza odcinkiem granicy, na którym obowiązuje czasowe ograniczenie prawa do złożenia przedmiotowego wniosku, skutkuje tym, że przedmiotowe ograniczenie z racji swojego terytorialnego zakresu, oznaczonego ściśle jako odcinek granicy polsko - białoruskiej nie ma zastosowania do Skarżącego – Sąd w składzie orzekającym stwierdza, iż jest to argumentacja błędna. Z argumentów pełnomocnika dotyczących zakresu pojęcia "odcinek granicy", na którym zawieszone zostało prawo do uzyskania ochrony międzynarodowej można wywieść, że ścisła wykładnia tego pojęcia zawartego m.in. w art. 33b ust 1 u.u.c.o. powinna prowadzić do tego, że nielegalne wdarcie się na teren RP oraz skuteczne przeniknięcie w głąb kraju, winno być premiowane możliwością złożenia wniosku o ochronę międzynarodową, mimo iż złożenie takiego wniosku na samej granicy nie jest możliwe, z uwagi na obowiązujące na tym odcinku czasowe ograniczenie. Sąd sprzeciwia się takiej wykładni przepisów w myśl aktualnej rzymskiej zasady nemo potest commodum capere de iniuria sua propria (nikt nie może czerpać korzyści z bezprawia, jakie sam popełnił). Tym samym Skarżący, który po przekroczeniu granicy RP na odcinku z Białorusią zwrócił się do Komendanta Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej o udzielenie ochrony międzynarodowej, nie może powoływać się inny stan prawny, aniżeli zaistniały na odcinku granicy który przekroczył. Skarżący, który nielegalnie oraz w ramach instrumentalizacji migracji przez państwo trzecie, przekroczył granicę polsko- białoruską nie będzie zatem w stanie – na skutek dalszej ucieczki w głąb kraju - rozszerzyć przysługującego mu zakresu praw tj. nie będzie w stanie skorzystać z większego zakresu ochrony prawnej, aniżeli przysługujący mu w momencie przekraczania tego odcinka granicy. Tym samym pojęcie "odcinka granicy", o którym mowa w art. 33b ust 1 u.u.c.o. należy odnieść do odcinka granicy, na którym nastąpiło przekroczenie granicy RP, gdyż to ten czyn determinuje reżim prawny stosowany wobec cudzoziemca przekraczającego granicę. Odnosząc się do dalszych zarzutów pełnomocnika, zawartych w replice z 16 kwietnia 2026 roku należy podkreślić, że istotnie strona Skarżąca nie jest podmiotem, który mógł dopuścić się instrumentalizacji. Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 6a u.u.c.o. instrumentalizacja przewidziana została jako działalność państwa trzeciego, zmierzająca do umożliwienia przekroczenia przez cudzoziemców, wbrew przepisom prawa, granicy zewnętrznej UE, w szczególności z użyciem przemocy wobec funkcjonariuszy służb państwowych oraz Żołnierzy Sił Zbrojnych RP lub w połączeniu z niszczeniem infrastruktury granicznej – które to działania mogą skutkować destabilizacją sytuacji wewnętrznej na terytorium RP do destabilizacji stosunków wewnętrznych na obszarze Unii Europejskiej. Nie oznacza to jednak, że przepisy wprowadzone w odpowiedzi na zaistniałe działania państwa trzeciego, określane jako instrumentalizacja, nie mają zastosowania w stosunku do Skarżącego. Przeciwnie, działania Skarżącego wpisują się w działania państwa trzeciego stosującego instrumentalizację migracji a zatem przepisy ustawy nowelizującej mają zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Nie bez znaczenia jest bowiem fakt, że Skarżący zdecydował się skorzystać z oferty państwa trzeciego stosującego instrumentalizację migracji i przekroczyć granicę RP właśnie na odcinku z Białorusią tj. państwem stosującym instrumentalizację. Działanie Skarżącego, wpisujące się w spektrum działań państwa trzeciego stosującego instrumentalizację, wymaga ze strony RP podjęcia obrony własnych interesów, czego przejawem jest czasowe zawieszenie prawa do uzyskania ochrony międzynarodowej. Omawiane przepisy mają zatem zastosowanie do Skarżącego. Odrębnego omówienia wymaga kwestia ewentualnego zaliczenia Skarżącego do grupy szczególnie wrażliwej tj. do osób, które z uwagi na cechy szczególne stypizowane w art. 33 b ust. 2 pkt 3 i 4 u.u.c.o. nie podlegają opisanemu wyżej czasowemu ograniczeniu możliwości złożenia wniosku o ochronę międzynarodową. Art. 33 b ust. 2 stanowi że Organ Straży Granicznej przyjmuje wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej na odcinku granicy, na którym jest stosowane ograniczenie prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, od cudzoziemca będącego: 1) małoletnim bez opieki; 2) kobietą ciężarną; 3) osobą, która może wymagać szczególnego traktowania, w szczególności ze względu na swój wiek lub stan zdrowia; 4) osobą, wobec której zachodzą okoliczności, które w ocenie organu Straży Granicznej jednoznacznie świadczą, że jest ona zagrożona rzeczywistym ryzykiem doznania poważnej krzywdy w państwie, z którego przybyła bezpośrednio na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 5) obywatelem państwa stosującego instrumentalizację, z którego terytorium cudzoziemcy przybywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżący domaga się potraktowania go, jako osoby wymagającej szczególnego traktowania ze względu na swój wiek lub stan zdrowia. Pełnomocnik Skarżącego podkreślił, że cudzoziemiec był żołnierzem w wojsku e. W momencie, gdy próbował opuścić szeregi armii, został zatrzymany i osadzony w więzieniu, gdzie przez okres 11 miesięcy był przetrzymywany w nieludzkich warunkach i poddawany torturom. Wobec powyższego, cudzoziemiec doświadczył w przeszłości przemocy, tortur nieludzkiego traktowania, w związku z aktami represji, jakimi w sposób powszechny i regularny dopuszcza się od wielu lat reżim totalitarny rządzący E. Oceniając argument o konieczności traktowania Skarżącego jako osoby wymagającej szczególnego traktowania Sąd stwierdza, że stan faktyczny przedmiotowej sprawy nie wpisuje się w hipotezę normy prawnej z art. w art. 33 b ust. 2 pkt 3. Skarżącego nie można bowiem uznać za osobę wymagającą szczególnego traktowania w szczególności ze względu na swój wiek lub stan zdrowia. Mimo że ustawodawca w omawianym przepisie nie zawarł zamkniętego katalogu okoliczności mogących stanowić podstawę szczególnego traktowania cudzoziemca to jednak przesłankę z art. 33 b ust. 2 pkt 3 należy oceniać łącznie z innymi przesłankami określonymi w art. 33 b ust. 2 u.u.c.o. – a zatem jako dotyczące cudzoziemca przesłanki o charakterze osobistym, możliwe do zweryfikowania niezwłocznie po zgłoszenia przez niego zamiaru złożenia wniosku o ochronę międzynarodową, a przy tym tak istotne i naglące, że udzielenie natychmiastowej pomocy – wbrew zasadniczemu zawieszeniu prawa do ubiegania się o nią – staje się szczególnie uzasadnione. Nie negując faktu, że Skarżący był poddany przemocy i torturom w e. więzieniu należy podkreślić, że o ile doświadczenie tortur może mieć wpływ na ogólną ocenę zasadności przyznania cudzoziemcowi ochrony międzynarodowej, to jednak w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z zawieszeniem prawa do ubiegania się o taką ochronę oraz bardzo wąskim wyjątkiem od tej zasady. Skoro zatem niewątpliwym jest, że Skarżący po pobycie w e. wyruszył najpierw do S. a następnie do I., gdzie żył 12 lat. Następnie, mimo wcześniejszego doświadczenia tortur wrócił do [....], by potem ponownie wyruszyć do S., U. W grudniu 2024r. tranzytem przez Z. Skarżący wyleciał do M. Powyższe okoliczności wskazują, że stan zdrowia Skarżącego w chwili przekraczania granicy RP nie uzasadniał zakwalifikowania go do grupy szczególnie wrażliwej, o której mowa w art. 33 b ust. 2 pkt 3 u.u.c.o. z przyczyn opisywanych w replice. Analogicznie, skoro organy Straży Granicznej nie uznały Skarżącego za osobę o której mowa w art. 33 b ust. 2 pkt 4 u.u.c.o. to wyjątek ten w stosunku do Skarżącego nie zachodzi. Ocena organu SG nie jest bowiem dowolna, zważywszy na fakt, że Skarżący nie powoływał się na zagrożenia w państwie, z którego przybył bezpośrednio na terytorium RP, ale wyłącznie na zagrożenia występujące w kraju pochodzenia. Wobec Skarżącego wydano natomiast postanowienia z [...] października 2025r. przez Komendanta Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej o odmowie uwzględnienia wniosku o zwolnienie ze strzeżonego ośrodka dla cudzoziemców. W uzasadnieniu tego postanowienia stwierdzono, że z opinii służby zdrowia Bieszczadzkiego Oddziału SG wynika, że pobyt w strzeżonym ośrodku nie stanowi zagrożenia dla zdrowia i życia Skarżącego oraz brak jest przesłanek by Skarżący był poddawany przemocy fizycznej lub psychicznej. Należy też zaznaczyć, że postanowienie Sądu Okręgowego, dołączone jako załącznik do repliki nie dotyczy osoby Skarżącego. Dane osobowe cudzoziemca zostały zamazane. Wobec powyższego, zarzuty Skarżącego, co do naruszenia przez Organ przepisów ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, świadczącego o pozostawaniu Organu w bezczynności - nie są zasadne. W kwestii zgodności przepisów ustawy z przepisami wyszczególnionych w treści skargi aktów prawa międzynarodowego, Sąd w składzie orzekającym podziela argumenty prezentowane z orzeczeniach WSA w Białymstoku z 7 i 23 października 2025 r. II SA/Bk 1221/25 i II SA/Bk 1284/25 oraz z 20 listopada 2025r. II SA/Bk 1285/25 – uznając je za własne. Tym samym Sąd, w składzie orzekającym, nie podziela argumentów pełnomocnika Skarżącego wywodzonych z tez powołanego w piśmie procesowym orzeczenia Sądu Okręgowego w [...]. Odnosząc się zatem w skrócie do podniesionych w treści skargi zarzutów dotyczących sprzeczności przepisów ustawy nowelizującej z Konstytucją RP należy podkreślić, że w sprawie niewątpliwie mamy do czynienia z konfliktem wartości konstytucyjnych tj. z jednej strony podmiotowego prawa cudzoziemca do ubiegania się o ochronę międzynarodową (art. 56 ust.1 i 2 Konstytucji RP) a z drugiej strony bezpieczeństwa państwa, porządku publicznego oraz nienaruszalności terytorium RP ( art. 126 ust2., art. 146 ust. 4 pkt 7 i 8 , art. 31 ust 3 , art. 120 ust 1 Konstytucji RP), którą to wartość należy wiązać z kategorią interesu publicznego. Ważąc zatem pomiędzy interesem publicznym a interesem indywidualnym, w realiach faktycznych i prawnych przedmiotowej sprawy, należy nadać prymat ochronie takich wartości konstytucyjnych jak bezpieczeństwo państwa i jego obywateli. Akcentowanie tych właśnie wartości konstytucyjnych wynika ze szczególnie trudnej sytuacji międzynarodowej na wschodniej granicy RP, wynikającej z działalności Republiki Białorusi – określanej również powszechnie, jako wojna hybrydowa - która polega na instrumentalizacji migracji oraz celowym wykorzystywaniu prawa uchodźczego to destabilizowania sytuacji wewnętrznej w Polsce oraz na obszarze Unii Europejskiej. Dynamizm tej nadzwyczajnej sytuacji oraz postępująca intensyfikacja presji migracyjnej, implikuje obowiązek organów władzy państwowej do adekwatnego reagowania na to zewnętrzne zagrożenie, poprzez m.in. wyposażenie służb granicznych w odpowiednie instrumenty prawne. Podjęte działania ochronne nie zmierzają do kwestionowania prawa cudzoziemca do ubiegania się o ochronę międzynarodową – prawo to wynika z art. 56 ust. 2 Konstytucji RP, Konwencji genewskiej, EKPC oraz prawa unijnego – ale urzeczywistniają konstytucyjny obowiązek ochrony bezpieczeństwa państwa oraz swoich granic oraz wyrażają brak akceptacji dla instrumentalnego wykorzystywania przez państwo trzecie prawa uchodźczego do stwarzania realnego i długotrwałego stanu zagrożenia, w postaci masowego, nielegalnego przekraczanie granicy RP w zorganizowanych grupach cudzoziemców, w trakcie którego niszczona jest infrastruktura graniczna, używana jest przemoc wobec interweniujących funkcjonariuszy SG oraz żołnierzy WP. Odnosząc się do zarzutu, że art. 33a ust. 1 u.u.c.o. narusza konstytucyjną zasadę legalności, bowiem nie uregulowano w nim żadnych szczegółowych zasad ograniczenia konstytucyjnego prawa do ubiegania się o ochronę międzynarodową, sąd stwierdza, że mimo iż z przepisu tego, nie wynika jaki będzie dopuszczalny zasięg terytorialny wprowadzonego ograniczenia i rzeczywisty czas jego obowiązywania, to ustawa określa wszystkie istotne elementy dotyczące zasad i trybu ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej – w ustawie określono w jakiej sytuacji to prawo może być ograniczone, określono maksymalny czas tego ograniczenia, kiedy może być przedłużony i w jaki sposób, kiedy ograniczenie może być zniesione, a także wskazano wyjątki od tego ograniczenia – a rozporządzenie, mające charakter wykonawczy i stanowiące instrument szybszej reakcji na dynamiczną sytuację na granicy aniżeli tryb ustawowy – jest dopuszczalną formą uściślenia i uszczegółowienia tej regulacji ustawowej. Mając na uwadze potrzebę zachowania zasady proporcjonalności tj. odpowiedniości reakcji w stosunku do wyznaczonego celu, konieczności wynikającej z zastosowania najmniej dolegliwego środka, a także uznania zastosowanego środka za będący w racjonalnych proporcjach do społecznej wagi celu – Sąd uznał, że art. 33a oraz art. 33b u.u.o.c. mieszczą się w tak zakreślonych kryteriach. Wprowadzone nowelizacją ograniczenia oceniono jako odpowiednie dla zapewnienia bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego oraz nienaruszalności granic RP, który to cel - uzasadniony istniejącą na granicy rzeczywistością - może być realizowany jedynie przy pomocy wprowadzonych regulacji prawnych. Ograniczenie prawa cudzoziemca do wnioskowania o ochronę międzynarodową w ocenie Sądu jest zatem ekwiwalentne i racjonalne wobec celu, któremu służy ten instrument prawny. Wpływ na powyższą ocenę miało zidentyfikowanie w ustawie nowelizującej tak zwanej grupy wrażliwej, w stosunku do których to cudzoziemców, z uwagi na ich osobiste cechy, potrzeba ochrony wartości publicznych nie może być ceniona wyżej, aniżeli pilna potrzeba ochrony wartości indywidualnych tej grupy cudzoziemców. Odnosząc się do podniesionego w treści skargi zarzutu działania Organu z naruszeniem art. 40 i art. 41 Konstytucji RP, należy podkreślić, że zarzut ten jest bezzasadny. Abstrahując od zakresu skargi na bezczynność stwierdzić należy, że skierowanie Skarżącego do strzeżonego ośrodka dla cudzoziemców nie nastąpiło bez podstawy prawnej ale w wykonaniu obowiązujących przepisów ustawowych, uzupełniających regulacje konstytucyjne, a stan faktyczny sprawy nie wskazuje na to, aby Skarżący na terenie RP nie był poddanym poniżającemu traktowaniu. W kwestii sprzeczności ustawy nowelizującej z prawem międzynarodowym dotyczącym ochrony uchodźców w szczególności z Konwencją Genewską i ustanowioną na jej mocy zasadą non -refoulement (art. 33 ust 1), Sąd w składzie orzekającym dostrzega potrzebę zwrócenia uwagi na treść przepisu art. 33 ust. 2 Konwencji Genewskiej, zgodnie z którym na dobrodziejstwo zasady non -refoulement nie może powoływać się uchodźca, co do którego istnieją podstawy, aby uznać go za groźnego dla bezpieczeństwa państwa, w którym się on znajduje oraz społeczeństwa tego państwa. Dostrzegając zatem niedostosowanie i nieadekwatność tworzonych ponad 70 lat temu obowiązujących do dziś regulacji, do aktualnych wyzwań i zagrożeń, o których mowa w powołanych wyżej orzeczeniach WSA w Białymstoku, a także przychylając się do twierdzenia tego sądu, że normy prawa międzynarodowego nie mogą bezwzględnie pozbawiać władzy ustawodawczej możliwości ustanawiania regulacji prawnych służących ochronie fundamentalnych i niezbywalnych wartości składających się na istotę suwerenności jakimi są bezpieczeństwo państwa oraz nienaruszalność jego granic, Sąd w składzie orzekającym zauważa potrzebę dynamicznej i celowościowej wykładni przepisu art. 33 ust. 2 Konwencji Genewskiej wobec jednostki która świadomie i dobrowolnie staje się elementem instrumentalizacji tj. członkiem zorganizowanej zbiorowości, stosującej przemoc oraz rażąco i w złej wierze naruszającej zasady legalnego przekraczania granicy. W ocenie Sądu, w takiej sytuacji państwo przyjmujące ma prawo uznać, że istnieją podstawy do uznania cudzoziemca dla groźnego dla bezpieczeństwa prawa i zastosować klauzulę zawartą w art. 33 ust. 2 Konwencji Genewskiej. W ocenie Sądu omawiana nowelizacja nie narusza także wskazanych w skardze przepisów Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz respektuje dotychczasowy dorobek orzeczniczy Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Ochrona przed nieuprawnionym wydaleniem lub zawróceniem odczytuje się w ramach art. 3 EKPC, zaś zakaz zbiorowego wydalania wynika z art. 4 Protokołu nr 4. W wyroku Wielkiej Izby z 13 lutego 2020 r. w sprawie N.D. i N.T. przeciwko Hiszpanii (wnioski nr 8675/15 i 8697/15) ETPC przyznał jednak pierwszeństwo ochronie granicy zewnętrznej UE i porządku prawnego w sytuacji podejmowania przez cudzoziemców, nawet poszukujących ochrony międzynarodowej, prób nielegalnego, zbiorowego przekraczania granicy w wybranych przez siebie miejscach. ETPC wyjaśnił przesłanki uzasadniające odstępstwo od zakazu zbiorowego wydalania cudzoziemców. W efekcie tego orzeczenia wskazuje się na konieczność ustalenia możliwości rzeczywistego skorzystania przez cudzoziemca z legalnej procedury przekroczenia granicy, co w odniesieniu do sytuacji na granicy lądowej wiąże się z dostateczną liczbą przejść granicznych, na których możliwie jest ubieganie się o udzielenie ochrony międzynarodowej oraz ustalenia czy niekorzystanie przez cudzoziemca z dostępnych legalnych procedur jest obiektywnie uzasadnione okolicznościami, za które odpowiada państwo. Nie dochodzi bowiem do naruszenia zakazu zbiorowego wydalenia, jeżeli z terytorium państwa zostają usunięci cudzoziemcy, którzy z zaplanowanym z góry zamiarem, zbiorowo, nielegalnie przekraczają granicę w celu uniknięcia kontroli i zagrażają przez to bezpieczeństwu publicznemu pomimo dostępności ustanowionych w tym celu przejść granicznych i prawnych procedur. Analogicznie jak w sprawie N.D. i N.T. podkreślić należy, że za ewentualne trudności w dotarciu do miejsc legalnego przekroczenia granicy nie odpowiada Polska, ale odpowiedzialne są władze Białorusi. Ponadto zaznaczyć trzeba, że poza drogowym przejściem granicznym istnieje możliwość wnioskowania o wizę lub o ochronę międzynarodową w polskich przedstawicielstwach dyplomatycznych i konsularnych w krajach pochodzenia lub tranzytu (por. pkt 212 wyroku). Cudzoziemcy jednak świadomie nie wybierają legalnych, dostępnych procedur, lecz poczynając od przylotu na Białoruś lub do Rosji decydują się na współpracę z państwem stosującym instrumentalizację, a częstokroć także z międzynarodowymi grupami przestępczymi zajmującymi się przerzutem migrantów. Z akt sprawy nie wynika, że w przypadku Skarżącego Białoruś nie jest dla niego krajem bezpiecznym, gdzie jest narażony na presję oraz przemoc ze strony służb białoruskich. Skarżący udał się do tego kraju w sposób świadomy i dobrowolny – nie deklarował zagrożenia na terytorium tego państwa. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art 6 i 7 Dyrektywy proceduralnej, Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko zaprezentowane w ww. wyrokach WSA w Białymstoku, co do braku kompatybilności przepisów krajowych i unijnych, jak również, co do braku możliwości odmowy zastosowania przepisów ustawy krajowej, pomimo ich niezgodności z Dyrektywą. W ocenie Sądu, w składzie orzekającym doprowadziłoby to bowiem do naruszenia zasad ogólnych prawa UE. Słuszna jest bowiem argumentacja zawarta m. in. w ww. wyroku że w sytuacji gdy jednostka ubiegająca się o ochronę prawną powołuje się na własne naruszenie prawa - aktualizują się ogólne zasady europejskiej kultury prawnej wynikające z wspólnej tradycji konstytucyjnej praw członkowskich, zgodnie z którymi niemożliwe i wysoce niepożądane jest czerpanie korzyści z własnego bezprawia. Słusznie zatem, w ocenie sądu orzekającego, zasadę tą odnosi się do cudzoziemca, który wpisując się w bezprawne działania białoruskiego reżimu, nadużywa uprawnień wynikających z międzynarodowego i unijnego prawa uchodźczego i rażąco naruszając zasady przekraczania granicy stara się wywieść z tej okoliczności korzystne dla siebie skutki prawne. Z powyższych względów Sąd uznał, że nie mógł odmówić zastosowania art. 33a oraz 33b u.u.c.o. pomimo ich niezgodności z art. 18 KPP oraz Dyrektywą proceduralną. Zastosowanie ustawy krajowej było niezbędne dla realizacji wskazanych zasad ogólnych prawa UE. Niezależnie od powyższej argumentacji sąd stoi na stanowisku, że nowelizacja u.u.c.o. jest zgodna z prawem unijnym ze względu na zawartą w art. 72 TFUE klauzulę porządku publicznego i bezpieczeństwa wewnętrznego. Istnieje uzasadniona konieczność zastosowania przewidzianego w tym przepisie odstępstwa w celu wykonywania obowiązków dotyczących utrzymania porządku publicznego i ochrony bezpieczeństwa wewnętrznego (por. wyrok TSUE z 22 czerwca 2023 r., C-823/21, EU:C:2023:504, pkt 68). Nowelizacja u.u.c.o. pozostaje także zgodna z unijną zasadą proporcjonalności. W związku z powyższym, nie stwierdzając podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Sprawa została skierowana do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 ust 4 P.p.s.a. tj. jako sprawa w której przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłość. Przesłanka ta jest niezależna od ewentualnej zgody Skarżącego.

Informacje o sprawie

Data wpływu
30 października 2025
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Skarżony organ
Inne
Sędziowie
Magdalena Józefczyk Maria Mikolik /przewodniczący sprawozdawca/ Piotr Godlewski

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny