II SAB/Rz 197/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur-Selwa /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi I. K. na bezczynność Komendanta Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej w Przemyślu w przedmiocie przyjęcia i rejestracji wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej - oddala skargę -

Przedmiotem skargi I.K. (dalej: "skarżący") jest bezczynność Komendanta Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej w Przemyślu (dalej: "organ", "Komendant" lub "Komendant BiOSG") w przedmiocie przyjęcia i rejestracji wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco. Skarżący jest obywatelem [...], który w dniu 13 czerwca 2025 r. został zatrzymany przez funkcjonariuszy Placówki Straży Granicznej w [....]. W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności pobytu stwierdzono, że skarżący nie posiada ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego go do wjazdu i pobytu na terytorium RP oraz przekroczył lub usiłował przekroczyć granicę z Białorusi do Polski wbrew przepisom prawa. Ponadto w wyniku analizy dostępnych bazach danych ustalono, że skarżący figuruje w wykazie cudzoziemców, których pobyt na terytorium RP jest niepożądany. W związku z powyższym, na podstawie art. 394 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2024 r. poz. 769 z późn. zm.) skarżącego zatrzymano i wszczęto wobec niego postępowanie w sprawie zobowiązania cudzoziemca do powrotu na podstawie art. 310 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Następnie Sąd Rejonowy w [...] Wydział Karny postanowieniem z dnia 15 czerwca 2025 r. sygn. akt [...] orzekł o umieszczeniu skarżącego w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców na okres do 3 miesięcy, tj. od dnia 13 czerwca 2025 r. godz. 12:45 do dnia 10 września 2025 r. godz. 12:45. Podczas pobytu w Strzeżonym Ośrodku dla Cudzoziemców w [...] w dniu 26 czerwca 2025 r. skarżący złożył pismo do Komendanta BiOSG zawierające akces ubiegania się o ochronę międzynarodową na terytorium RP. Z kolei decyzją z dnia 21 lipca 2025 r. nr [...], Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] zobowiązał cudzoziemca do powrotu. W dalszej kolejności pismem z dnia 27 sierpnia 2025 r. skarżący złożył do Komendanta BiOSG wniosek o niezwłoczne przyjęcie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej i jego rejestrację oraz wykonanie czynności administracyjnych określonych w art. 30 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. W tym samym dniu skarżący wniósł również skargę na podstawie art. 227 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm. dalej: "k.p.a.") do Komendanta Głównego Straży Granicznej, w związku z nieprzyjęciem jego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. W odpowiedzi na złożony wniosek, Komendant BiOSG w [...] pismem z 2 września 2025 r. poinformował skarżącego, że z uwagi na nielegalne przekroczenie granicy z terytorium Republiki Białorusi do Rzeczpospolitej Polskiej, w okresie obowiązywania czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium RP - na podstawie art. 33 b ust. 1 w zw. z art. 33 a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach - nie przyjęto jego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium RP. Z kolei Komendant Główny Straży Granicznej, pismem z dnia 1 października 2025 r., poinformował skarżącego, o uznaniu jego skargi za niezasadną. W międzyczasie Sąd Rejonowy w [....] Wydział Karny postanowieniem z dnia 8 września 2025 r. sygn. akt [...], przedłużył pobyt skarżącego w Strzeżonym Ośrodku dla Cudzoziemców do dnia 9 grudnia 2025 r. Skarżący, reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika – adwokata, pismem z dnia 24 września 2025 r. (data wpływu do Sądu – 30 października 2025 r.) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na bezczynność organu w zakresie nieprzyjęcia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, trwającą od czerwca 2025 r., zarzucając naruszenie: 1. art. 28 ust. 5 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP (Dz.U. z 2025 r., poz. 223 ze zm.; dalej: "u.u.c.o.") w zw. z art. 6 Dyrektywy PE i Rady 2013/32/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej (dalej: dyrektywy proceduralnej), poprzez nieprzyjęcie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, oraz niezarejestrowanie deklaracji złożenia wniosku, pomimo upływu terminów na dokonanie tychże czynności; 2. art. 33b u.u.c.o. w zw. z § 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2025 r. w sprawie przedłużenia czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, poprzez jego błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że możliwe jest nieprzyjęcie wniosku skarżącego o udzielenie ochrony międzynarodowej w czasie trwania czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na odcinku granicy między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Białorusi, podczas gdy na terenie Strzeżonego Ośrodka dla Cudzoziemców w [...] nie przebiega odcinek granicy między RP a Białorusią, zatem organ nie mógł uchylić się z obowiązku przyjęcia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na tejże podstawie; 3. art. 28 ust. zw. z art. 89 ust. 5 u.u.c.o. w zw. z art. 40 Konstytucji RP w zw. z art. 4, 18 i 19 Karty Praw Podstawowych, w zw. z art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, poprzez brak rejestracji wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej w terminie przewidzianym przez przepisy ustawowe, co skutkowało brakiem zawieszenia postępowania o zobowiązaniu skarżącego do powrotu i wydaniem w tym postępowaniu decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, co naraża Skarżącego na wydalenie do państwa, gdzie grożą mu tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie, oraz orzeczenie kary śmierci, podczas gdy organ powinien był niezwłocznie jego wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej przyjąć, a w rezultacie doprowadzić do zawieszenia wspomnianego postępowania; 4. art. 28 ust. zw. z art. 89 ust. 5 u.u.c.o. w zw. z art. 8 Dyrektywy PE i Rady 2013/33/EU z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia norm dotyczących przyjmowania wnioskodawców ubiegających się o ochronę międzynarodową (dalej: dyrektywy recepcyjnej), w zw. z art. 41 Konstytucji RP w zw. z art. 6 Karty Praw Podstawowych w zw. z art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, poprzez nieprzyjęcie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej w terminie przewidzianym przez przepisy ustawowe, co skutkuje uniemożliwieniem rozpoczęcia biegu terminu maksymalnego okresu pobytu wnioskodawcy o ochronę międzynarodową w ośrodku strzeżonym, a w konsekwencji bezzasadnym przedłużeniem pobytu cudzoziemca w detencji. Wobec tak sformułowanych zarzutów, skarżący wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności oraz, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; o zobowiązanie organu do przyjęcia i zarejestrowania wniosku skarżącego o udzielenie ochrony międzynarodowej w terminie 3 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku; o wstrzymanie wykonania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu; o zasądzenie od organu na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości połowy dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazano, że skarżący zaprzecza ustaleniom, jakoby w nieustalonym miejscu przekroczył granicę białorusko-polską. Skarżący już od czerwca 2025 r. wyrażał wolę ubiegania się o udzielenie ochrony międzynarodowej w Polsce, a w dniu 27 sierpnia 2025 r. skarżący złożył do Komendanta BiOSG wniosek o niezwłoczne przyjęcie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej oraz dokonanie czynności przewidzianych w art. 30 u.u.c.o., a także skargę na bezczynność do Komendanta Głównego Straży Granicznej. Komendant odmówił przyjęcia wniosku, powołując się na art. 33a i 33b ww. ustawy. Do chwili wniesienia skargi wniosek skarżącego nie został zarejestrowany, a wymagane czynności nie zostały wykonane. Zdaniem skarżącego, bezczynność Komendanta ma charakter oczywisty, ponieważ rejestracja wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej oraz czynności z art. 30 u.u.c.o. mają charakter materialno-techniczny i powinny zostać dokonane niezwłocznie, najpóźniej w terminie określonym w art. 28 ust. 5 u.u.c.o. oraz art. 6 Dyrektywy proceduralnej (3 dni robocze, wyjątkowo 10 dni w przypadku masowego napływu cudzoziemców). Terminy te nie mają charakteru instrukcyjnego, a ich przekroczenie stanowi bezczynność organu w rozumieniu przepisów o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komendant nie tylko nie podał przyczyn zwłoki i nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy, lecz otwarcie odmówił przyjęcia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej i dokonania czynności z art. 30 u.u.c.o. Zdaniem skarżącego, Komendant BiOSG nie może odmówić przyjęcia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej i dokonania czynności z art. 30 ww. ustawy złożonego w Strzeżonym Ośrodku dla Cudzoziemców w [...] w oparciu o dyspozycję art. 33 a i b u.u.c.o. Skarżący podniósł również, że powołanie się przez organ na art. 33a i 33b u.u.c.o. było niezasadne, ponieważ czasowe ograniczenie prawa do złożenia wniosku dotyczy wyłącznie odcinka granicy państwowej z Republiką Białorusi objętego rozporządzeniem Rady Ministrów, podczas gdy lokalizacja Strzeżonego Ośrodka dla Cudzoziemców w [...], gdzie złożono wniosek, znajdującego się we właściwości Komendanta BiOSG, nie stanowi fragmentu odcinka granicy pomiędzy RP a Białorusią. W ocenie skarżącego bezczynność organu ma charakter rażącego naruszenia prawa, gdyż przekroczenie terminu jest znaczne (kilkanaście tygodni ponad maksymalny termin ustawowy), organ otwarcie przyznał, że nie wykona obowiązku, a brak działania jest pozbawiony racjonalnego uzasadnienia. Skarżący podkreślił też, że bezczynność Komendanta BiOSG w zakresie nieprzyjęcia wniosku o udzielenie mu ochrony międzynarodowej prowadzi do znacznego uszczerbku wobec niego oraz ma charakter szczególnie drastycznego naruszenia prawa, zatem zasadne jest przyznanie mu wnioskowanej sumy pieniężnej. Organ celowo unika dokonania czynności materialno-technicznej. Ponadto, zwłoka Komendanta w zakresie przyjęcia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej w sposób poważny narusza prawa człowieka skarżącego, w szczególności zakaz tortur, nieludzkiego lub poniżającego traktowania oraz prawo do wolności osobistej. Po pierwsze, brak przyjęcia ww. wniosku uniemożliwia czasowe zawieszenie postępowania o zobowiązanie cudzoziemca do powrotu, co może skutkować naruszeniem zasady non-refoulement. Po drugie zaś, brak przyjęcia wniosku uniemożliwia rozpoczęcie biegu maksymalnego czasu stosowania wobec wnioskodawcy o udzielenie ochrony międzynarodowej detencji administracyjnej. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w kwestii czasowego ograniczenia prawa skarżącego do ubiegania się o ochronę międzynarodową, z uwagi na przekroczenie granicy RP w ramach działań wynikających z instrumentalizacji migracji stosowanej przez państwo trzecie. W wyniku analizy akt cudzoziemca znajdujących się w Strzeżonym Ośrodku dla Cudzoziemców w [...] oraz sprawdzenia w dostępnych bazach danych zrealizowanych przez funkcjonariuszy Ośrodka dokonano ustaleń, które potwierdziły że przekroczenie granicy RP z Białorusią nastąpiło w czasie czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. Ponadto w dniu 23 lipca 2025 r. stwierdzono, że cudzoziemiec nie został zakwalifikowany do kategorii osób wymagających szczególnego traktowania, o których mowa w art. 33b ust. 2 ww. ustawy. Po przeprowadzaniu ww. czynności oraz udzieleniu cudzoziemcowi informacji o odmowie przyjęcia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej odnotowano techniczną czynność odmowy przyjęcia ww. wniosku poprzez rejestrację czynności w module Rejestr Postępowań Powrotowych "ZOB" Systemu Obsługi Cudzoziemców Centralnej Bazy Danych Straży Granicznej. Moduł ten jest integralną częścią zbiorów danych osobowych przetwarzanych w Straży Granicznej, których administratorem jest Komendant Główny Straży Granicznej i służy do ewidencjonowania czynności podejmowanych przez organy Straży Granicznej wobec cudzoziemców. Następnie cudzoziemiec w dniu 27 sierpnia 2025 r. złożył do Komendanta BiOSG poprzez administrację Strzeżonego Ośrodka dla Cudzoziemców w [...] pismo o niezwłoczne przyjęcie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej i jego rejestrację. W odpowiedzi na przedmiotowe pismo poinformowano ustnie (za pomocą translatora) i pisemnie cudzoziemca o przyczynach niemożności przyjęcia od niego wniosku o ochronę międzynarodową. Natomiast w dniu 2 września 2025 r. wpłynęła skarga na Komendanta Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej adresowana do Komendanta Głównego SG w trybie art. 227 k.p.a. w przedmiocie nieprzyjęcia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. Komendant Główny Straży Granicznej nie znalazł podstaw do uznania skargi za zasadną. Pełnomocnik cudzoziemca nie złożył ponaglenia do organu. Komendant wyjaśnił, że w sposób efektywny poinformował cudzoziemca o sposobie załatwienia jego sprawy. Stanowisko cudzoziemca, że organ dopuścił się bezczynności jest niesłuszne, całkowicie nieuprawnione i obciąża go sytuacją, w której cudzoziemiec obecnie się znajduje, tj. skutkami przekroczenia przez niego granicy białorusko-polskiej wbrew przepisom prawa, a także skutkami zmiany przepisów prawnych dotyczących czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium RP, z takim przekroczeniem związanych. Organ podkreślił również, że wbrew twierdzeniom skarżącego czynność techniczna nieprzyjęcia wniosku nie musi odbywać się fizycznie na granicy polsko-białoruskiej (powierzchni pionowej przechodzącej przez linię graniczną) w dniu nielegalnego wkroczenia na terytorium RP. Cudzoziemcy, którzy naruszyli polski porządek prawny zatrzymywani są przez służby państwowe również w głębi kraju bądź w związku z próbą przekroczenia granicy z Niemcami, jak w przedmiotowej sprawie. Wystarczy, że istnieje potwierdzenie dokonania przez cudzoziemca działań wskazujących na instrumentalizację przekroczenia granicy z Białorusią w okresie obowiązywania czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej (postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia 15 czerwca 2025 r. i decyzja Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z dnia 21 sierpnia 2025 r. o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu) i organ Straży Granicznej nie ma prawa takiego wniosku przyjąć. Postanowieniem z dnia 4 lutego 2026 r. tut. Sąd odmówił wstrzymania wykonania decyzji Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] z dnia 21 lipca 2025 r. nr 17-650/88/D-ZDP/2025. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Zakres kognicji sądów administracyjnych, które sprawują kontrolę działalności administracji pod względem legalności, określają przepisy art. 3 § 2, 2a i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm. - zwanej dalej "P.p.s.a."). Kontrola ta z mocy art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. obejmuje również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Bezczynność oznacza stan, w którym organ, będący właściwym miejscowo i rzeczowo do załatwienia sprawy, nie wydaje decyzji, postanowienia bądź innego aktu administracyjnego lub nie podejmuje czynności z zakresu administracji publicznej, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 P.p.s.a. Sąd orzekał w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 P.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w takim trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Bezczynność organu została zdefiniowana w art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691 ze zm. dalej "k.p.a.") i oznacza nie załatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym w art. 36 § 1 k.p.a. Jest zatem skargą na naruszający prawo stan postępowania administracyjnego, w którym mimo upływu określonego prawem terminu właściwego dla załatwienia indywidualnej sprawy, rozstrzygnięcie nie zostało wydane. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest bezczynność Komendanta Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej w [...] w zakresie przyjęcia i rejestracji wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium RP. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 2 lipca 2025 r., sygn. akt II OSK 1178/25: "czynność organu Straży Granicznej polegająca na przyjęciu i zarejestrowaniu wniosku cudzoziemca o udzielenia ochrony międzynarodowej o którym mowa w art. 28 ust. 5 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. z 2023 r. poz. 1504), jest czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, określoną w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2004 r. poz. 935 z późn. zm.)". Sąd powyższe stanowisko podziela. Nie budzi zatem wątpliwości dopuszczalność skargi na bezczynność w sprawie przyjęcia i rejestracji wniosku cudzoziemca o udzielenie ochrony międzynarodowej. Sąd nie ma również wątpliwości co do spełnienia wymogów formalnych odnośnie skutecznego wniesienia skargi, tj. wyczerpania administracyjnego toku instancji przed wniesieniem skargi. Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu - art. 53 § 2b P.p.s.a. Ponaglenie zatem, z jednej strony inicjuje administracyjną kontrolę sprawy pod kątem terminowego i sprawnego jej prowadzenia, z drugiej zaś spełnia określony w art. 53 § 2b P.p.s.a. w zw. z art. 52 § 1 i § 2 P.p.s.a. wymóg wyczerpania środków zaskarżenia. Stanowi sygnalizację dla organu zamiaru wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania, ponieważ sprawa nie została załatwiona lub jest załatwiana dłużej niż to niezbędne. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że Skarżący przed wniesieniem skargi wyczerpał administracyjny tok instancji. Z akt sprawy wynika, że Skarżący wniosek o udzielenie ochrony złożył 26 czerwca 2025 r. a wobec braku reakcji organu pismem z 27 sierpnia 2025 r. zwrócił się o niezwłoczne przyjęcie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej i jego rejestrację, który w ocenie Sądu można i powinno się potraktować jako ponaglenie. Wobec stwierdzenia dopuszczalności skargi i spełnienia wymogów formalnych Sąd przeszedł do oceny merytorycznej i uznał podnoszone w skardze zarzuty za bezzasadne. Jak wyżej wskazano przedmiotem rozpoznawanej przez Sąd skargi uczynił bezczynność Komendanta Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej w [...] w zakresie przyjęcia i rejestracji wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium RP. W sprawie należało zatem ocenić czy zachodzi bezczynność, czy też brak reakcji organu usprawiedliwiony jest przepisami. Dla stwierdzenia bezczynności organu administracji konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: istnienia ustawowego obowiązku podjęcia określonego działania przez konkretny organ oraz brak podjęcia tego działania w terminach określonych przepisami postępowania. W konsekwencji, zakres sądowej kontroli w sprawie ze skargi na bezczynność sprowadza się do ustalenia, czy organ był zobowiązany do wydania aktu lub podjęcia czynności oraz czy w zakreślonym terminie, dokonał powyższych działań (P. Daniel, Skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania – zakres kontroli, Kontrola państwowa 2013, Nr 3, s. 94). Spór sprowadza się do zastosowania art. 33b ust. 1 i art. 33a ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2025 r., poz. 223; dalej: "ustawa"). Zgodnie z art. 33a 1. Prawo do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej może zostać czasowo ograniczone, w przypadku gdy: 1) ma miejsce instrumentalizacja oraz 2) działania podejmowane w ramach instrumentalizacji stanowią poważne i rzeczywiste zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa lub społeczeństwa oraz 3) wprowadzenie tego ograniczenia jest niezbędne dla wyeliminowania zagrożenia, o którym mowa w pkt 2, a inne środki nie są wystarczające do jego wyeliminowania. 2. Czasowe ograniczenie prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej może zostać wprowadzone na okres nie dłuższy niż 60 dni. Z kolei w myśl art. 33b 1. W okresie obowiązywania czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej organ Straży Granicznej nie przyjmuje wniosku cudzoziemca o udzielenie takiej ochrony na odcinku granicy, na którym jest stosowane to ograniczenie. 2. Organ Straży Granicznej przyjmuje wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej na odcinku granicy, na którym jest stosowane ograniczenie prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, od cudzoziemca będącego: 1) małoletnim bez opieki; 2) kobietą ciężarną; 3) osobą, która może wymagać szczególnego traktowania, w szczególności ze względu na swój wiek lub stan zdrowia; 4) osobą, wobec której zachodzą okoliczności, które w ocenie organu Straży Granicznej jednoznacznie świadczą, że jest ona zagrożona rzeczywistym ryzykiem doznania poważnej krzywdy w państwie, z którego przybyła bezpośrednio na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 5) obywatelem państwa stosującego instrumentalizację, z którego terytorium cudzoziemcy przybywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. 3. Do cudzoziemca, wobec którego konieczne było użycie lub zastosowanie środków przymusu bezpośredniego lub użycie broni lub innego uzbrojenia bezpośrednio po tym, jak przekroczył albo usiłował przekroczyć granicę z użyciem przemocy i we współdziałaniu z innymi osobami, przepisu ust. 2 nie stosuje się. Stosownie natomiast do art. 33c ww. ustawy w okresie obowiązywania czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na odcinku granicy, na którym jest ono stosowane, nie stosuje się przepisów art. 28. Powołane przepisy wprowadzone zostały do ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na mocy ustawy z 21 lutego 2025 r. o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2025 r. poz. 389 – dalej: "ustawa zmieniająca"), która weszła w życie 27 marca 2025 r. Mocą ustawy zmieniającej wprowadzono do ustawy pojęcie instrumentalizacji, a także możliwość czasowego ograniczenia prawa cudzoziemca do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, w sytuacji gdy ma miejsce instrumentalizacja migracji, a działania podejmowane w jej ramach stanowią poważne i rzeczywiste zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa lub społeczeństwa oraz wprowadzenie tego ograniczenia jest niezbędne dla wyeliminowania tego zagrożenia, gdyż inne środki nie są wystarczające (przepis art. 2 pkt 6 oraz art. 33a ust 1 pkt 1-3 ustawy) Korzystając z delegacji ustawowej zawartej w art. 33a ust. 5 i 6 ustawy Rada Ministrów wprowadziła czasowe ograniczenie prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na granicy państwowej z Republiką Białorusi. Kolejnymi rozporządzeniami przedłużano czasowe ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. Ostatnio wydanym w tym przedmiocie rozporządzeniem z dnia 18 marca 2026 r. (Dz. U. poz. 376), przedłużono z dniem 22 marca 2026 r., na okres 60 dni, na granicy państwowej z Republiką Białorusi, czasowe ograniczenie prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej wprowadzone rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 27 marca 2025 r. w sprawie czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej (Dz. U. poz. 390) i przedłużone rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 23 maja 2025 r. w sprawie przedłużenia czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej (Dz. U. poz. 673), rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2025 r. w sprawie przedłużenia czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej (Dz. U. poz. 992), rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 17 września 2025 r. w sprawie przedłużenia czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej (Dz. U. poz. 1256), rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 listopada 2025 r. w sprawie przedłużenia czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej (Dz. U. poz. 1581) oraz rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 2026 r. w sprawie przedłużenia czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej (Dz. U. poz. 58). Z akt sprawy wynika, że Skarżący 13 czerwca 2025 r. został zatrzymany przez funkcjonariuszy placówki Straży Granicznej w [...], w rejonie miejscowości [...]. W trakcie kontroli ustalono, że Skarżący obywatel [...] nie dysponował dokumentami, które uprawniałyby go do legalnego pobytu i wjazdu na terytorium RP, nie podsiadał zabezpieczenia pieniężnego oraz adresu zamieszkania na terytorium RP. Ustalono jednocześnie, że wjechał do Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Białorusi. Jak wynika z akt sprawy Skarżący na podstawie posiadanego [...] paszportu i rosyjskiej wizy opuścił [...], co było powodowane głównie sytuacją ekonomiczną i polityczną panującą w [...] oraz obawą o swoje bezpieczeństwo z powodu służby jego ojca w [...] policji przed rządami [...]. Nie był prześladowany w kraju pochodzenia. Jego celem były Niemcy (państwa Europy Zachodniej), gdzie chciał zalegalizować pobyt. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że Polska była dla skarżącego jedynie krajem tranzytowym. Decyzją z dnia 21 lipca 2025 r. nr [...] Komendanta Straży Granicznej w [...] zobowiązano skarżącego do powrotu bez określenia terminu dobrowolnego wyjazdu, wskazano [...] jako państwo, do którego cudzoziemiec powraca, orzeczono o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 1 roku. W przypadku nieuiszczenia należności z tytułu kosztów związanych z wydaniem i wykonaniem niniejszej decyzji przed upływem okresu obowiązywania zakazu ponownego wjazdu, zakaz ponownego wjazdu na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen ulega przedłużeniu z mocy prawa do dnia uiszczenia tych należności, nie więcej niż do 5 lat. Decyzja ta, według informacji organu jest prawomocna. Z uwagi na powyższe Komendant Placówki Straży Granicznej w [....] rozpoczął z urzędu postepowanie administracyjne w sprawie zobowiązania cudzoziemca do powrotu, skierował jednocześnie wniosek Sądu Rejonowego w [...] o umieszczenie cudzoziemca w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców. Sąd Rejonowy w [...] postanowieniem z 15 czerwca 2025 r. sygn. [...] umieścił cudzoziemca w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców do 8 września 2025 r., zaś na mocy postanowienia z 9 września 2025 r., sygn. [...] przedłużono wobec skarżącego pobyt w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców na dalszy okres do 9 grudnia 2025 r. Skarżącego umieszczono w Strzeżonym Ośrodku dla Cudzoziemców w [...]. W świetle powyższych okoliczności nie budzi wątpliwości Sądu zastosowanie art. 33a i 33b ustawy usprawiedliwiających brak rejestracji wniosku skarżącego o udzielenie ochrony międzynarodowej. Podkreślić przy tym należy, że odpowiedzi na wniosek i ponaglenie organ udzielił 2 września 2025 r., co przy uwzględnieniu daty złożenia deklaracji 16 czerwca 2025 r. oznacza, że dokonano tego po niespełna 11 tygodniach, podczas gdy termin na załatwienie wynosi 6 miesięcy, co wynika z art. 34 ustawy. Jak stanowi ostatnio powołany przepis załatwienie sprawy dotyczącej udzielenia ochrony międzynarodowej, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 39 ust. 1, następuje w terminie 6 miesięcy od dnia złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na formularzu (ust. 1). Termin, o którym mowa w ust. 1, może być przedłużony do 15 miesięcy, w przypadku gdy: 1) sprawa jest szczególnie skomplikowana; 2) z wnioskami o udzielenie ochrony międzynarodowej występuje w krótkich odstępach czasu duża liczba cudzoziemców i uniemożliwia to rozpoznanie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej w terminie 6 miesięcy; 3) wnioskodawca nie wykonuje obowiązków, o których mowa w art. 41. (ust. 2). Wobec powyższych ustaleń Sąd uznał, że Skarżący przekraczając granicę polsko-białoruską, w ramach instrumentalizacji stosowanej przez Republikę Białorusi, w okresie obowiązującego czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, z uwagi na treść art. 33c w zw. z art. 28 ustawy nie mógł domagać się od organów Straży Granicznej, zarejestrowana wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, gdyż prawo to na tym odcinku granicy zostało czasowo ograniczone. Organ odmawiając przyjęcia wniosku o ochronę międzynarodową, nie uchybił ani przepisom ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, ani też zarzuconym w treści skargi przepisom Konstytucji RP, Konwencji dotyczącej statusu uchodźców, podpisanej w Genewie w dniu 28 lipca 1951 r. (Dz.U. z 1991 r. nr 119, poz. 515), Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3,4, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz.U. 1993 nr 61 poz. 284, dalej: "EKPC"). Jako błędną Sąd ocenił także argumentację skarżącego, że ujęcie go w głębi kraju i wyrażenie woli złożenia wniosku o ochronę międzynarodową w ośrodku podlegającym Komendantowi Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej w [...], a zatem poza odcinkiem granicy, na którym obowiązuje czasowe ograniczenie prawa do złożenia przedmiotowego wniosku, skutkuje tym, że przedmiotowe ograniczenie z racji swojego terytorialnego zakresu, oznaczonego ściśle jako odcinek granicy polsko - białoruskiej nie ma zastosowania do skarżącego. Z argumentów skarżącego wynika, że lokalizacja Strzeżonego Ośrodka dla Cudzoziemców w [....], nie stanowi fragmentu odcinka granicy pomiędzy RP a Białorusią. Stąd też niezasadne jest nieprzyjęcie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej i niedokonanie czynności z art. 30 ustawy, w oparciu o art. 33a i art. 33b ustawy. Sąd wyjaśnia, że taka ścisła wykładnia pojęcia "odcinka granicy" zawartego m. in. w art. 33b ust 1 ustawy prowadziłaby do tego, że nielegalne wdarcie się na teren RP oraz skuteczne przeniknięcie w głąb kraju, winno być premiowane możliwością złożenia wniosku o ochronę międzynarodową, mimo że złożenie takiego wniosku na samej granicy nie jest możliwe, z uwagi na obowiązujące na tym odcinku czasowe ograniczenie. Sąd sprzeciwia się takiej wykładni przepisów. Tym samym Skarżący, który po przekroczeniu granicy RP na odcinku z Białorusią zwrócił się do Komendanta BiOSG o udzielenie ochrony międzynarodowej, nie może powoływać się inny stan prawny, aniżeli zaistniały na odcinku granicy, który przekroczył. Skarżący, który nielegalnie oraz w ramach instrumentalizacji migracji przez państwo trzecie, przekroczył granicę polsko-białoruską nie będzie zatem w stanie – na skutek dalszej ucieczki w głąb kraju - rozszerzyć przysługującego mu zakresu praw tj. nie będzie w stanie skorzystać z większego zakresu ochrony prawnej, aniżeli przysługujący mu w momencie przekraczania tego odcinka granicy. Tym samym pojęcie "odcinka granicy", o którym mowa w art. 33b ust 1 ustawy należy odnieść do odcinka granicy, na którym nastąpiło przekroczenie granicy RP, gdyż to ten czyn determinuje reżim prawny stosowany wobec cudzoziemca przekraczającego granicę. Sąd uznał, że Komendant SG, nie przyjmując od skarżącego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, postąpił zgodnie z jednoznaczną i niebudzącą wątpliwości treścią art. 33b ust. 1 ustawy. W przypadku skarżącego nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w art. 33b ust. 2 ustawy a zatem Skarżący nie mieścił się w katalogu osób objętych wyłączeniem. W skardze nie podważono okoliczności, które uzasadniały odmowę przyjęcia od skarżącego wniosku, tj. nie podważono, że brał on udział w procederze instrumentalizacji migracji, a także nie podważono okoliczności w zakresie niezaliczenia go do grupy wrażliwej. Działania skarżącego wpisują się w działania państwa trzeciego stosującego instrumentalizację migracji. Nie bez znaczenia jest fakt, że Skarżący zdecydował się skorzystać z oferty państwa trzeciego stosującego instrumentalizację migracji i przekroczyć granicę RP właśnie na odcinku z Białorusią tj. państwem stosującym instrumentalizację. Działanie skarżącego, wpisujące się w spektrum działań państwa trzeciego stosującego instrumentalizację, wymaga ze strony RP podjęcia obrony własnych interesów, czego przejawem jest czasowe zawieszenie prawa do uzyskania ochrony międzynarodowej. Jako niezasadne Sąd ocenił zarzuty dotyczące naruszenia wyszczególnionych w treści skargi przepisów Konstytucji oraz aktów prawa międzynarodowego. W tym zakresie Skład orzekający w pełni podziela stanowisko zaprezentowane w wyrokach WSA w Białymstoku z 7 i 23 października 2025 r. II SA/Bk 1221/25 i II SA/Bk 1284/25 oraz z 20 listopada 2025 r. II SA/Bk 1285/25 a także w wyroku WSA w Rzeszowie z 11 lutego 2026 r., sygn. akt II SAB/Rz 196/25. W orzeczeniach tych wskazano, że "w sprawie niewątpliwie mamy do czynienia z konfliktem wartości konstytucyjnych tj. z jednej strony podmiotowego prawa cudzoziemca do ubiegania się o ochronę międzynarodową (art. 56 ust.1 i 2 Konstytucji RP) a z drugiej strony bezpieczeństwa państwa, porządku publicznego oraz nienaruszalności terytorium RP (art. 126 ust. 2, art. 146 ust. 4 pkt 7 i 8 , art. 31 ust. 3, art. 120 ust 1 Konstytucji RP), którą to wartość należy wiązać z kategorią interesu publicznego. Ważąc zatem pomiędzy interesem publicznym a interesem indywidualnym, w realiach faktycznych i prawnych przedmiotowej sprawy, należy nadać prymat ochronie takich wartości konstytucyjnych jak bezpieczeństwo państwa i jego obywateli. Akcentowanie tych właśnie wartości konstytucyjnych, wynika ze szczególnie trudnej sytuacji międzynarodowej na wschodniej granicy RP, wynikającej z działalności Republiki Białorusi, która polega na instrumentalizacji migracji oraz celowym wykorzystywaniu prawa uchodźczego do destabilizowania sytuacji wewnętrznej w Polsce oraz na obszarze Unii Europejskiej. Dynamizm tej nadzwyczajnej sytuacji oraz postępująca intensyfikacja presji migracyjnej, implikuje obowiązek organów władzy państwowej do adekwatnego reagowania na to zewnętrzne zagrożenie, poprzez m.in. wyposażenie służb granicznych w odpowiednie instrumenty prawne. Podjęte działania ochronne nie zmierzają do kwestionowania prawa cudzoziemca do ubiegania się o ochronę międzynarodową – prawo to wynika z art. 56 ust. 2 Konstytucji RP, Konwencji genewskiej, EKPC oraz prawa unijnego – ale urzeczywistniają konstytucyjny obowiązek ochrony bezpieczeństwa państwa oraz swoich granic oraz wyrażają brak akceptacji dla instrumentalnego wykorzystywania przez państwo trzecie prawa uchodźczego, do stwarzania realnego i długotrwałego stanu zagrożenia, w postaci masowego, nielegalnego przekraczanie granicy RP w zorganizowanych grupach cudzoziemców, w trakcie którego niszczona jest infrastruktura graniczna, używana jest przemoc wobec interweniujących funkcjonariuszy SG oraz żołnierzy WP". Mając na uwadze potrzebę zachowania zasady proporcjonalności, tj. odpowiedniości reakcji w stosunku do wyznaczonego celu, konieczności wynikającej z zastosowania jak najmniej dolegliwego środka, a także uznania zastosowanego środka za będący w racjonalnych proporcjach do społecznej wagi celu – Sąd uznał, wprowadzone art. 33a oraz art. 33b ustawy ograniczenia za odpowiednie dla zapewnienia bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego oraz nienaruszalności granic RP, który to cel - uzasadniony istniejącą na granicy rzeczywistością - może być realizowany jedynie przy pomocy wprowadzonych regulacji prawnych. Ograniczenie prawa cudzoziemca do wnioskowania o ochronę międzynarodową w ocenie Sądu jest zatem ekwiwalentne i racjonalne wobec celu, któremu służy ten instrument prawny. Wpływ na powyższą ocenę miało zidentyfikowanie w ustawie zmieniającej tak zwanej grupy wrażliwej, w stosunku do których to cudzoziemców, z uwagi na ich osobiste cechy, potrzeba ochrony wartości publicznych nie może być ceniona wyżej, aniżeli pilna potrzeba ochrony wartości indywidualnych tej grupy cudzoziemców. Odnosząc się do podniesionego w treści skargi zarzutu działania Organu z naruszeniem art. 40 i art. 41 Konstytucji RP, Sąd uznał go za bezzasadny. Przypomnienia wymaga, że skarga w przedmiotowej sprawie dotyczy ewentualnej bezczynności organów administracji państwowej w zakresie przyjęcia i rejestracji wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej tj. wykonywania przez organ jego ustawowych obowiązków. Nie dotyczy zaś wszelkich kwestii związanych z pobytem cudzoziemca na terytorium RP, ani decyzji wydanych w stosunku do niego w innych postępowaniach. Skierowanie skarżącego do strzeżonego ośrodka dla cudzoziemców nie nastąpiło bez podstawy prawnej, lecz w wykonaniu obowiązujących przepisów ustawowych, uzupełniających regulacje konstytucyjne. Stan faktyczny sprawy nie wskazuje by Skarżący na terenie RP był poddanym poniżającemu traktowaniu. Tym samym zarzuty skargi, w kwestii naruszenia przepisów konstytucyjnych należy uznać za bezzasadne. Sąd wyjaśnia także Skarżącemu, że ochronę przed nieuprawnionym wydaleniem lub zawróceniem odczytuje się w ramach art. 3 EKPC, zaś zakaz zbiorowego wydalania wynika z art. 4 Protokołu nr 4. Jednakże w wyroku Wielkiej Izby z 13 lutego 2020 r. w sprawie N.D. i N.T. przeciwko Hiszpanii (wnioski nr 8675/15 i 8697/15) ETPC przyznał jednak pierwszeństwo ochronie granicy zewnętrznej UE i porządku prawnego, w sytuacji podejmowania przez cudzoziemców, nawet poszukujących ochrony międzynarodowej, prób nielegalnego, zbiorowego przekraczania granicy w wybranych przez siebie miejscach. ETPC wyjaśnił przesłanki uzasadniające odstępstwo od zakazu zbiorowego wydalania cudzoziemców. W efekcie tego orzeczenia wskazuje się literaturze przedmiotu na konieczność ustalenia możliwości rzeczywistego skorzystania przez cudzoziemca z legalnej procedury przekroczenia granicy, co w odniesieniu do sytuacji na granicy lądowej wiąże się z dostateczną liczbą przejść granicznych, na których możliwie jest ubieganie się o udzielenie ochrony międzynarodowej oraz ustalenia czy niekorzystanie przez cudzoziemca z dostępnych legalnych procedur jest obiektywnie uzasadnione okolicznościami, za które odpowiada państwo. Nie dochodzi bowiem do naruszenia zakazu zbiorowego wydalenia, jeżeli z terytorium państwa zostają usunięci cudzoziemcy, którzy z zaplanowanym z góry zamiarem, zbiorowo, nielegalnie przekraczają granicę w celu uniknięcia kontroli i zagrażają przez to bezpieczeństwu publicznemu, pomimo dostępności ustanowionych w tym celu przejść granicznych i prawnych procedur. Cudzoziemcy jednak świadomie nie wybierają legalnych, dostępnych procedur, lecz poczynając od przylotu na Białoruś lub do Rosji decydują się na współpracę z państwem stosującym instrumentalizację, a częstokroć także z międzynarodowymi grupami przestępczymi, zajmującymi się przerzutem migrantów. Z akt sprawy nie wynika, aby Białoruś była dla skarżącego krajem niebezpiecznym, gdzie jest narażony na presję czy przemoc ze strony służb białoruskich. Skarżący udał się do tego kraju w sposób świadomy i dobrowolny – nie deklarował zagrożenia na terytorium tego państwa. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 18 Karty Praw Podstawowych UE należy podkreślić, że zawiera on zapis o gwarantowaniu prawa do azylu z poszanowaniem zasad Konwencji Genewskiej, Protokołu z 31 stycznia 1967 r. dotyczącego statusu uchodźców, Traktatu o Unii Europejskiej oraz Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Skoro zatem w przedmiotowej sprawie – jak wykazano powyżej - nie zostały naruszone powołane akty prawa międzynarodowego, to nie ma również podstaw do stwierdzenia naruszenia ww. przepisu. Z materiału dowodowego wynika, że Skarżący znalazł się na terytorium RP z własnej woli, poszukując możliwości przedostania się do dalszych państw Unii Europejskiej, po uzyskaniu pomocy przemytnika oraz państwa stosującego instrumentalizację. W tak ustalonych okolicznościach Sąd uznał, że organ nie przyjmując wniosku o ochronę międzynarodową, nie uchybił ani przepisom ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, ani przepisom zarzucanym w treści skargi i nie pozostawał w bezczynności. Wbrew zarzutom skargi Komendantowi nie można przypisać zarzucanej bezczynności. Skoro przepisy prawa czasowo ograniczają prawo do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium RP (w sytuacji wskazanej w ustawie), zatem nie można uznać by Organ pozostawał w bezczynności dotyczącej braku przyjęcia i rejestracji takiego wniosku. Organ na składane wnioski czy pisma skarżącego reagował we właściwy sposób i każdorazowo informował skarżącego o powodach i podstawie prawnej swojego działania. Działał w granicach prawa oraz w sposób efektywny poinformował Skarżącego o sposobie załatwienia jego sprawy. Z powyższych przyczyn Sąd przyjął, że Komendant Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej w Przemyślu, nie dopuścił się bezczynności, konsekwencją czego było oddalenie skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.