II SAB/Rz 19/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie WSA Ewa Partyka WSA Magdalena Józefczyk /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi S. D. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie rozpatrzenia zażalenia I. stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. wymierza Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu grzywnę w wysokości 500 zł /słownie: pięćset złotych/; IV. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego S. D. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W dniu 15 lutego 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynęła skarga SD (dalej: "skarżącego") na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej: "SKO", "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ"), w przedmiocie rozpatrzenia zażalenia. Z uzasadnienia skargi oraz nadesłanych akt sprawy wynika, że w dniu 26 kwietnia 2021 r. skarżący nadał w placówce pocztowej skierowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] – za pośrednictwem Burmistrza [...] – zażalenie na postanowienie Burmistrza z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...]. Wniesione zażalenie przekazano organowi odwoławczemu w dniu 13 maja 2021 r. W ocenie skarżącego organ pozostaje w nieusprawiedliwionej bezczynności bowiem pomimo dwukrotnego ponaglenia pismami z dnia 13 września 2021 r. i 10 listopada 2021 r. zażalenie nie zostało rozpatrzone przez Kolegium. Ponadto skarżący podniósł, że do dnia wniesienia skargi nie został w jakikolwiek sposób poinformowany o przyczynach zwłoki w załatwieniu opisywanej sprawy. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o stwierdzenie bezczynności, zobowiązanie SKO do załatwienia sprawy, wymierzenie organowi grzywny, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej odrzucenie. Zdaniem organu odwoławczego, pisma skarżącego z dnia 13 września 2021 r. i 10 listopada 2021 r. nie były ponagleniami, a przynajmniej nie spełniały określonego w art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn zm.) – dalej: "k.p.a." wymogu formalnego ponaglenia. Niezależnie od powyższego Kolegium podniosło, że postanowieniem z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] rozpatrzyło zażalenie skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei według art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 329) – dalej: "P.p.s.a.", kontrola sądowoadministracyjna obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie wdanej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Powyższe determinuje zakres kontroli sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności i czy organ pozostaje w zwłoce w rozpatrzeniu wniosku. Uwzględniając skargę na bezczynność sąd orzeka na mocy art. 149 P.p.s.a., który określa, że w takim przypadku: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W przypadku nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Zgodnie z art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli - tak jak w niniejszym postępowaniu - przedmiotem skargi jest bezczynność. W takim też trybie niniejsza sprawa została rozpoznana. Na wstępie rozważań należy odnieść się do kwestii dopuszczalności skargi SD. Zgodnie z art. 53 § 2b P.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W realiach niniejszej sprawy skarżący dwukrotnie – pismami z dnia 13 września 2021 r. i 10 listopada 2021 r., zwracał się do Kolegium o podjęcie czynności mających na celu załatwienie sprawy zainicjowanej wniesionym zażaleniem. Brak jest zatem jakichkolwiek podstaw do podzielenia argumentacji Kolegium, że skarga nie została poprzedzona ponagleniem spełniającym wymogi art. 37 k.p.a. Z treści pism skarżącego w sposób nie budzący żadnych wątpliwości wynika, że jego wolą było ponaglenie organu odwoławczego do rozpatrzenia zażalenia wniesionego na postanowienie Burmistrza z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...]. W sytuacji, gdy strona wniosła skutecznie przysługujący jej środek zaskarżenia, a organ odwoławczy nie podejmuje żadnych czynności, nie ma potrzeby obszernego uzasadnienia pisma stanowiącego ponaglenie (art. 37 § 2 k.p.a.) i wystarczające jest – jak w niniejszej sprawie – zwięzłe przedstawienie ww. okoliczności oraz zawarcie żądania nadania sprawie dalszego biegu. Ponadto argumentacja Kolegium odnośnie niedopuszczalności skargi jest nielogiczna o tyle, że organ nie udzielił żadnej odpowiedzi na pisma skarżącego oraz nie przekazał ich na podstawie art. 65 k.p.a. organowi właściwemu w przypadku uznania braku własnej właściwości do ich rozpatrzenia. Tym samym potencjalne zaniechanie organu odwoławczego nie może obciążać strony postępowania, która w ocenie sądu przed wniesieniem skargi do sądu dwukrotnie ponaglała organ odwoławczy do rozpatrzenia sprawy. Poddawszy sądowej kontroli zakres czynności podejmowanych przez organ odwoławczy od dnia doręczenia zażalenia skarżącego do dnia wydania postępowania z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...], Sąd stwierdza, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Stosownie do art. 12 § 2 k.p.a., sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 k.p.a.). Z kolei załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Oceniając charakter stwierdzonej bezczynności, wskazać z kolei należy, że rażącym naruszeniem prawa będzie sytuacja, w której bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażącego, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi więc być znaczne i niezaprzeczalne. W niniejszej sprawie zażalenie skarżącego wniesione na postanowienie Burmistrza z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] – jak wynika z pieczęci i podpisu pracownika organu odwoławczego – wpłynęło do Kolegium w dniu 13 maja 2021 r. Analiza nadesłanych akt administracyjnych potwierdza, że od dnia przekazania zażalenia do dnia wydania postanowienia w dniu [...] stycznia 2022 r. nr [...], tj. dzień po wpłynięciu skargi, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie podjęło w sprawie żadnej czynności. Nie dopełniło nawet ciążącemu na nim obowiązku powiadomienia strony o niezałatwieniu sprawy w terminie oraz przyczynach opóźnienia (art. 36 k.p.a.) i to pomimo dwukrotnego ponaglenia przez skarżącego. Taki sposób procedowania organu odwoławczego po pierwsze, stanowi o jego bezczynności, a po drugie – przesądza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Kolegium pomimo upływu ponad ośmiu miesięcy od otrzymania zażalenia skarżącego nie rozpoznało wniesionego środka zaskarżenia, nie udzieliło skarżącemu odpowiedzi na pisma z dnia 13 września 2021 r. i 10 listopada 2021 r., a także nie powiadomiło skarżącego o niezałatwieniu sprawy w terminie. Jednocześnie nie podjęło jakiejkolwiek innej czynności procesowej. Wskazane okoliczności należy ocenić jako rażące naruszenie terminów procesowych przewidzianych przepisami k.p.a. na załatwienie sprawy oraz ewidentne lekceważenie skarżącego przez organ administracji publicznej. W związku z powyższym, Sąd, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 w zw. z § 1a P.p.s.a. stwierdził, że organ dopuścił się w przedmiotowej sprawie bezczynności i bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie wobec wydania przez Kolegium postanowienia z dnia [...] stycznia 2022 r. (po wniesieniu skargi), brak jest podstaw do zobowiązania na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. organu odwoławczego do rozpatrzenia zażalenia skarżącego. Mając na uwadze, że bezczynność Kolegium miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, Sąd za zasadne uznał wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a., w wysokości 500 zł. Orzeczenie o kosztach uzasadnia art. 200 P.p.s.a.