II SAB/Rz 122/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Karina Gniewek - Berezowska Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka /spr./ WSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 lutego 2024 r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Dyrektora Miejskiego Zespołu Szkół i Przedszkoli w [....] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Dyrektora Miejskiego Zespołu Szkół i Przedszkoli w [...] do rozpoznania wniosku skarżącej J. N. z dnia 19 września 2023 r., w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt sprawy organowi wraz z odpisem prawomocnego wyroku; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Dyrektora Miejskiego Zespołu Szkół i Przedszkoli w P. na rzecz skarżącej J. N. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

II SAB/Rz 122/23 UZASADNIENIE Przedmiotem skargi J.N. (dalej: "skarżąca") jest bezczynność Dyrektora Miejskiego Zespołu Szkół i Przedszkoli w [...] (dalej: "Dyrektor MZ w P.", "organ") w sprawie udostępnienia informacji publicznej. Jak wynika z akt sprawy skarżąca wnioskiem z 19 września 2023 r. (przesłanym e-mailem z adresu: "[...]") zwróciła się do Dyrektora z prośbą o udzielenie informacji ile dzieci nie dostało się do przedszkoli/oddziałów przedszkolnych które funkcjonują od godziny 7 do 16 na terenie gminy P. w roku 2022/2023 i w roku 2023/2024? Podniosła, że kilkakrotnie zwracała się z takim samym zapytaniem od ubiegłego roku i nadal nie uzyskała konkretnej informacji zgodnej z zapytaniem. W każdym piśmie była wskazywana ilość wolnych miejsc w przedszkolach, a skarżąca jest zainteresowana liczbą dziecin nieprzyjętych do przedszkoli. Dyrektor MZ w [...] pismem z 2 października 2023 r. (wysłanym drogą e-mail na adres: [...]) w odpowiedzi na ww. wniosek poinformował skarżącą, że wszystkim rodzicom dzieci z terenu gminy Pilzno nieprzyjętych do placówek wychowania przedszkolnego pierwszego wyboru wskazano miejsca w oddziałach przedszkolnych na terenie gminy Pilzno, w których dzieci miały możliwość realizacji prawa do wychowania przedszkolnego w roku szkolnym 2022/20023 i 2023/2024. Były to placówki w bliskiej odległości od wybranych placówek i o podobnych godzinach pracy. Pismem z 24 października 2023 r. (nadanym na adres organu w dniu 24 października 2023 r.) J.N. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na bezczynność Dyrektora MZ Szkół i Przedszkoli w [...], wskazując, że do dnia wniesienia skargi nie udzielono odpowiedzi na wniosek. Poinformowała, że organ nie odpowiada mieszkańcom gminy P. na pismo. W odpowiedzi na skargę Dyrektor MZ w P. wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie z uwagi na udostępnienie żądanej informacji. Wniosek o odrzucenie skargi organ uzasadnił brakiem spełnienia wymagań formalnych określonych w art. 46 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w szczególności § 2a. Ponadto wskazał, że pismo uznane za skargę zostało wniesione za pośrednictwem zwykłej skrzynki e-mail zaś organ jest podmiotem wskazanym w art. 2 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 7 lutego 2015 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. 2023 r., poz. 57 ze zm.) czyli ujętym w katalogu podmiotów publicznych objętych obowiązkiem udostępnienia i zapewnienia obsługi elektronicznej skrzynki podawczej. Obowiązujące przepisy prawa nie przewidują możliwości skutecznego wniesienia skargi do sądu w formie elektronicznej za pośrednictwem poczty e-mail organu. Natomiast odnosząc się do stawianych zarzutów organ uznał, że skarga jest nieuzasadniona, gdyż organ w dniu 2 października 2023 r. udzielił odpowiedzi na zadane pytanie, zatem uczynił zadość złożonemu wnioskowi. Wyjaśnił, że nigdy nie ignorował wniosków o zapytanie w sprawie informacji publicznej. Działanie organu nie miało charakteru lekceważącego i nie sposób zarzucić braku woli w rozpatrzeniu wniosku. Przedmiotowa informacja została udostępniona w ustawowym terminie. Odpowiedź miała charakter wyczerpujący i zgodny z posiadaną wiedzą organu. Wobec braku bezczynności organu skarga powinna zostać oddalona jako bezzasadna. W piśmie procesowym z 21 listopada 2023 r. skarżąca wskazała, że nieprawdą jest, że organ 2 października 2023 r. uczynił zadość jej wnioskowi, gdyż nigdy takiego pisma nie otrzymała. O wyjaśnienie tej kwestii zwróciła się do organu, lecz nie uzyskała odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zakres kognicji sądów administracyjnych, które sprawują kontrolę działalności administracji pod względem legalności, określają przepisy art. 3 § 2, 2a i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) - zwanej dalej P.p.s.a. Kontrola ta z mocy art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. obejmuje również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Bezczynność oznacza stan, w którym organ, będący właściwym miejscowo i rzeczowo do załatwienia sprawy, nie wydaje decyzji, postanowienia bądź innego aktu administracyjnego lub nie podejmuje czynności z zakresu administracji publicznej, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 P.p.s.a. Sąd orzekał w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 P.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w takim trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W pierwszej kolejności Sąd stwierdził brak podstaw do odrzucenia skargi. Zgodnie z art. 54 § 1 P.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Skargę można wnieść również do elektronicznej skrzynki podawczej tego organu (art. 54 § 1a). W rozpoznawanej sprawie skarga J.N. nie została jednak wniesiona w platformie ePUAP (jako dokument elektroniczny), lecz za pośrednictwem poczty e-mail nadana bezpośrednio do Sądu. W tej sytuacji zastosowanie znajduje art. 53 § 4 P.p.s.a, który wskazuje, że termin do wniesienia skargi uważa się za zachowany także wtedy, gdy przed jego upływem strona wniosła skargę wprost do sądu administracyjnego. W takim przypadku sąd ten niezwłocznie przesyła skargę odpowiednio do organu, który wydał zaskarżone rozstrzygnięcie, wydał akt lub podjął inną czynność, będącą przedmiotem skargi. Kwestia terminu nie ma zastosowania w sytuacji skargi na bezczynność organu. Skoro zatem Sąd przekazał organowi błędnie skierowaną skargę i nadany jej został właściwy bieg, brak jest podstaw do jej odrzucenia, wbrew stanowisku zawartemu w odpowiedzi na skargę. Skarżąca zarzuca Dyrektorowi Miejskiego Zespołu Szkół i Przedszkoli w [...] bezczynność powstałą na tle stosowania ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. 2022 r., poz. 902 ze zm.)– dalej: "u.d.i.p.". Ustawa ta reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, a także wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu i kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione. Przewiduje, że udostępnianie informacji na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba, że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany tego nie umożliwiają. Wówczas podmiot ten powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości przekazania informacji i wskazuje w jakiej formie informacja może być udostępniona. W takim przypadku, jeżeli w ciągu 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (art. 14 ust. 1 i 2). Sposobami załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej w myśl ww. ustawy są zatem: albo udzielenie informacji, albo poinformowanie o braku możliwości udostępnienia informacji (art. 14 ust. 2) albo też wydanie decyzji odmownej (art. 16 ust. 1). Przepisy u.d.i.p. określają też termin udostępnienia informacji publicznej. Regułę zawiera art. 13 ust. 1 u.d.i.p., stanowiąc, że udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (wyjątki w tym zakresie zawierają: art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2). Co do zasady przekroczenie tego terminu zarówno w przypadku udzielenia informacji, jak i wydania decyzji o odmowie jej udzielenia oznacza bezczynność organu. Bezsporne jest, że zakres żądania skarżącej został wyznaczony treścią jej wniosku z dnia 19 września 2023 r. Wniosek ten zawierał jasno i jednoznacznie sformułowane pytanie, które brzmiało: "Ile dzieci nie dostało się do przedszkoli/oddziałów przedszkolnych które funkcjonują od godziny 7 do 16 na terenie gminy P. w roku 2022/2023 i w roku 2023/2024?" Skarżąca wskazała również, że z tożsamym pytaniem zwracała się już kilkakrotnie do Dyrektora MZ w [...] i nie uzyskała odpowiedzi . Z akt sprawy wynika, że w dniu 2 października 2023 r. Dyrektora MZ w [...] przekazał pisemną (wysłaną e-mail na adres:[...]) odpowiedź, wskazując, że "wszystkim rodzicom dzieci z terenu gminy P. nieprzyjętych do placówek wychowania przedszkolnego pierwszego wyboru wskazano miejsca w oddziałach przedszkolnych na terenie gminy P., w których dzieci miały możliwość realizacji prawa do wychowania przedszkolnego w roku szkolnym 2022/20023 i 2023/2024. Były to placówki w bliskiej odległości od wybranych placówek i o podobnych godzinach pracy". Skarżąca podnosi ponadto, że pisma z 2.10.2023 r. o ww. treści nie otrzymała. Jest to możliwe, ponieważ z akt sprawy wynika, że organ wysłał swoją odpowiedź na adres e-mail: [...], podczas gdy właściwy adres skarżącej to: [...]. Niezależnie jednak od tego, a co słusznie podnosi skarżąca, treść pisma organu z 2.20.2023 r. nie stanowi odpowiedzi na jej jasno sformułowane pytanie o ilość (liczbę ) dzieci, które nie dostały się do przedszkola. To zaś uprawnia do stwierdzenia, że organ pozostawał w bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącej i pozostaje nadal, bowiem według wiedzy Sądu informacja, o którą wnosiła skarżąca nie została udostępniona. W tej sytuacji stwierdzić należy, że organ pozostaje w bezczynności. W myśl przepisu art. 149 § 1 P.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na bezczynność: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Oznacza to, że Sąd zobligowany był uwzględnić skargę i zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. zobowiązał Dyrektora w [...] do rozpoznania wniosku skarżącej w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt sprawy organowi. Sąd uznał jednocześnie, na mocy art. 149 § 1a P.p.s.a., że zaistniała bezczynność nie miała charakteru rażąco naruszającej prawo. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako "zwykłe" naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi więc być znaczne i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia, a także pozbawione okoliczności ekskulpujących. Rażącym naruszeniem prawa jest bowiem naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołującym dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1998 r). W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie zaistniała, bowiem bezczynność organu wynikała z niewłaściwej interpretacji wniosku, a częściowo też z przesłania pisma na błędny adres e-mail. O kosztach, obejmujących wpis od skargi, Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 210 P.p.s.a. i art. 205 § 1 P.p.s.a.