II SAB/Rz 109/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K.K. na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie skargi na niedopełnienie obowiązków przez Kierownika GOPS - postanawia - 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu K.K. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi.

K.K. (dalej: "Skarżący") złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na bezczynność Wójta Gminy [...] w sprawie niedopełnienia obowiązków przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej (GOPS) w [...] – A.S. i D.T. Skarżący wskazał, że bezczynność dotyczy cyt.: "zaniechania udzielenia decyzji na skargę wniosku, złożonego 21 stycznia 2026 r.". Skarżący wyjaśnił, że w tym dniu złożył do Wójta wniosek w sprawie "bezpodstawnego uprowadzenia dziecka ojcu i pozbawienia kontaktu z synem, do którego ojciec ma pełne prawo". Wójt przekazał ten wniosek do Kierownika GOPS’u w [...]. Kierownik GOPS "uprowadziła dziecko, nie ustosunkowała się do stawianych zarzutów, a której dotyczy bezczynność". Wskazał, że organ był zobowiązany do załatwienia sprawy w terminie określonym w przepisach k.p.a. Organ nie podjął żadnego rozstrzygnięcia w sprawie, nie wydał decyzji, nie zakończył postępowania w żaden sposób. Skarżący wskazał też, że wyczerpał tryb i wniósł do Wojewody ponaglenie. Zdaniem Skarżącego Wójt z urzędu powinien zawiadomić organy ścigania o popełnionym przestępstwie. Wójt Gminy [...] w odpowiedzi na skargę wyjaśnił, że Skarżący 20 stycznia 2026 r. złożył skargę na pracowników GOPS, dlatego została ona przekazana Kierownikowi GOPSU do rozpatrzenia. Kierownik udzielił Skarżącemu stosownej odpowiedzi pismem z 23 stycznia 2026 r. Następnie 13 marca 2026 r. do gminy wpłynęło pismo Wojewody o przekazanie wiceprzewodniczącemu rady gminy według właściwości skargi na wójta gminy w zakresie niepodjęcia działań w związku ze złożoną skargą na pracowników GOPS’u. W dniu [...] kwietnia 2026 r. Rada Gminy [...] podjęła uchwałę nr [...] o uznaniu skargi na wójta gminy za bezzasadna. O podjętej uchwale został powiadomiony Wojewoda i Skarżący. Organ podkreślił, że do Wójta i do rady wpłynęła skarga na pracowników GOPS, a taką rozpatruje Kierownik GOPS, co w sprawie zostało uczynione. W piśmie procesowym z 11 czerwca 2026 r. Skarżący wskazał na instytucję wyłączenia pracownika organu od udziału w postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd w pierwszej kolejności obowiązany jest ocenić dopuszczalność skargi. Jak bowiem stanowi art. 58 § 1 pkt 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego albo skarga jest niedopuszczalna z innych przyczyn, wówczas podlega ona odrzuceniu. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznaczają art. 3 – art. 5 P.p.s.a. Zgodnie z ww. art. 3 § 2 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 i 2185), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 i 2707), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 813, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W myśl § 2a przywołanego przepisu sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji i wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach sprzeciwów od postanowień, do których odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z § 3 sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Powyższe oznacza, że dla uruchomienia kontroli sądowoadministracyjnej konieczne jest zakwalifikowanie zaskarżonego aktu lub czynności do jednej z ww. kategorii, ewentualnie drogę sądowoadministracyjną w przypadku niemieszczącym się w ramach przedstawionych wyżej kategorii aktów i czynności powinien przewidzieć konkretny przepis prawa. Nie każda zatem działalność organów administracji publicznej podlega kontroli sądu administracyjnego. W niniejszej sprawie po zbadaniu przesłanek dopuszczalności wniesienia skargi Sąd stwierdził, że podlega ona odrzuceniu. Kwestionowana przez Skarżącego bezczynność Wójta polegająca na "niedopełnieniu obowiązków publicznych" i zaniechania udzielenia odpowiedzi na złożoną skargę na pracowników GOPS’u w [...], nie mieści się w zakresie kognicji sądu administracyjnego. W pierwszej kolejności wskazać należy, że bezczynność została przez ustawodawcę zdefiniowana jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.). O bezczynności organu administracji publicznej możemy mówić wówczas, gdy w prawnie określonym terminie właściwy organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie, jednak - pomimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności. Rozpoznając skargę na bezczynność organu Sąd ocenia więc, czy w dacie orzekania - według ustalonego stanu faktycznego i prawnego - organ pozostawał w bezczynności co do prowadzonego postępowania administracyjnego. Celem skargi na bezczynność nie jest bowiem samo stwierdzenie pozostawania przez organ w stanie bezczynności, lecz spowodowanie ustania tego stanu poprzez doprowadzenie do załatwienia przez organ określonej sprawy administracyjnej. W świetle zacytowanych przepisów oraz poczynionych wyżej uwag podkreślić należy, że skarga na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest dopuszczalna jedynie w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia oraz na akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a.). Skargę na bezczynność można wnieść zatem tylko w przypadku, gdy przepis prawa nakłada na organ obowiązek wydania decyzji, postanowienia, podjęcia czynności lub wydania aktu w zakresie objętym skargą na bezczynność, a organ temu obowiązkowi uchybił. Dla skutecznego wniesienia skargi na bezczynność organu konieczne jest zatem w pierwszej kolejności wskazanie przepisu prawa materialnego obligującego organ do podjęcia jednej ze wskazanych wyżej aktywności. W niniejszej sprawie, z treści skargi oraz nadesłanych akt administracyjnych wynika, że dotyczy ona braku podjęcia przez Wójta czynności w związku ze złożoną przez Skarżącego skargą z 20 stycznia 2026 r. na pracowników GOPS w [...], a dotyczącą cyt.: "przeanalizowania działań pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] w dniu 12.01.2026 r., które doprowadziły do odebrania mi mojego syna M.K.". Jak wynika z akt sprawy dnia 12 stycznia 2026 r. miała miejsce wizyta w środowisku zamieszkania Skarżącego a to w związku z wpłynięciem do GOPS "Niebieskiej Karty cz. A" założonej w rodzinie Skarżącego. Z akt sprawy wynika także, że p.o. Kierownika GOPSU’u pismem z 23 stycznia 2026 r. nr GOPS 0711.13.2026 udzielił Skarżącemu odpowiedzi na powyższą skargę. Mając na uwadze powyższe w niniejszej sprawie należało zatem ocenić czy wobec żądania zawartego w skardze, Wójt zobowiązany był wydać akt lub podjąć określoną czynność, której zaniechanie aktualizowałoby dopuszczalność skargi na bezczynność tego organu, w oparciu o art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. Sąd stwierdza, że wskazane w skardze żądanie dotyczące niedopełnienia obowiązków przez Wójta, nieustosunkowania się do stawianych przez Skarżącego zarzutów a także brak poinformowania, z urzędu, właściwych organów ścigania o uprowadzeniu dziecka - nie mieści się w zakresie prawnych form działania administracji publicznej, do których podjęcia byłby zobowiązany w niniejszej sprawie Wójt. Brak jest regulacji prawnych, które obligowałyby organ do wydania aktu (decyzji) lub podjęcia czynności. Tym samym brak jest podstaw do żądania przez Skarżącego uznania bezczynności organu w powyższym przedmiocie. Dodatkowo, jak dowodzą akta administracyjnego organ podejmował czynności, bowiem na złożoną skargę udzielono Skarżącemu, pismem z 23 stycznia 2026 r., odpowiedzi. Niezależnie od powyższego zaznaczyć należy, że kognicji sądu administracyjnego nie podlega także ocena prawidłowości postępowania skargowego prowadzonego przez organ w trybie przepisów Działu VIII k.p.a. a zatem również potencjalne zakwalifikowanie przedmiotu zaskarżenia jako bezczynności w rozpoznaniu skargi na działanie organu. Skargi takie składa się do organów właściwych do ich rozpatrzenia (art. 227 k.p.a.). Jak wynika z nadesłanej odpowiedzi na skargę, Skarżący z takiego prawa skorzystał, wnosząc 6 marca 2026 r. do Wojewody Podkarpackiego skargę na działanie Wójta Gminy [...] w zakresie niepodjęcia czynności w związku ze złożoną skargą na pracowników GOPS w [...]. Skarga ta została uznana za bezzasadną na mocy uchwały Rady Gminy [...] z [...] kwietnia 2026 r. nr [...]. Sąd wyjaśnia, że postępowanie tego rodzaju nie jest postępowaniem administracyjnym, a zatem sposób rozpatrzenia takiej skargi nie podlega kognicji sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 P.p.s.a. Brak jest również przepisu szczególnego w rozumieniu art. 3 § 3 P.p.s.a., który rozszerzałby właściwość sądu administracyjnego na kontrolę postępowania prowadzonego przez organy administracji na podstawie Działu VIII Kpa. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdza, że złożona w niniejszej sprawie skarga na bezczynność organu w przedmiocie niedopełnienia obowiązków nie przysługuje. Wobec tego Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 P.p.s.a. orzekł o odrzuceniu skargi. O zwrocie wpisu sądowego od skargi Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.