II SAB/Rz 106/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Piotr Godlewski AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi P. D. na bezczynność Prokuratora Rejonowego w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej – skargę oddala –

W dniu 28 września 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynęła skarga PD (dalej: "Skarżący") na bezczynność Prokuratora Rejonowego w [...] (dalej: "Prokurator", "KMP" lub "Organ") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Z uzasadnienia skargi oraz nadesłanych akt sprawy wynika, że wnioskiem z 13 lipca 2023 r. Skarżący zwrócił się do Organu o udostępnienie informacji publicznej poprzez nadesłanie skanu zanonimizowanego postanowienia z 26 czerwca 2023 r., wydanego w sprawie prowadzonej pod sygn. [...]. W piśmie z [...] lipca 2023 r. nr [...] Prokurator poinformował Skarżącego, że we wnioskowanej sprawie nie wystąpił o wgląd w akta w trybie określonym ustawą z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 1375 z późn. zm.) – dalej: "k.p.k." i nie wykorzystał w całości trybu przewidzianego tą ustawą. Ponadto Organ podał, że we wnioskowanej sprawie Skarżący został uznany za osobę zawiadamiającą, której prawa nie zostały naruszone, a o decyzji o odmowie wszczęcia śledztwa został zawiadomiony. Zdaniem Skarżącego powyższe oznacza, że Organ pozostaje w nieusprawiedliwionej bezczynności. W terminie przewidzianym ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 902) – dalej: "u.d.i.p.", nie udostępnił bowiem całości wnioskowanej informacji, ani nie wydał decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej na podstawie art. 16 u.d.i.p. Skarżący wniósł o zobowiązanie Organu do załatwienia wniosku. W odpowiedzi na skargę Prokurator wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Organ podał, że u.d.i.p. nie normuje prawa dostępu do akt spraw prowadzonych przez organy ścigania, ponieważ zakres podmiotowy i przedmiotowy w tym zakresie reguluje k.p.k. Brak jest tym samym podstaw do udostępnienia Skarżącemu wnioskowanej informacji w oparciu o przepisy u.d.i.p. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) – dalej: "P.p.s.a.". Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa art. 149 § 1a P.p.s.a. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że o bezczynności organu można mówić wówczas, gdy organ ten, pomimo istniejącego obowiązku, nie załatwia, w określonej prawem formie i w określonym prawem czasie sprawy, co do której obowiązujące regulacje czynią go właściwym i kompetentnym. Dotyczy to zarówno sytuacji, gdy organ nie podjął żadnych czynności, jak i takiej, gdy czynności zostały wprawdzie podjęte, ale organ nie zakończył ich stosownym aktem. Dla zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną, czy też niezawinioną opieszałością organu. Wniesienie skargi jest zatem uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w razie odmowy podjęcia określonego działania, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że zachodzą okoliczności, które uwalniają go od obowiązku prowadzenia postępowania w konkretnej sprawie i zakończenia go wydaniem decyzji administracyjnej lub innego aktu czy czynności. W tym zakresie zwrócić należy uwagę, że rola sądu administracyjnego sprowadza się do ustalenia, czy w dniu orzekania przez sąd stan bezczynności wskazanego w skardze organu nadal istnieje, czy może stan ten ustał na skutek podjęcia przez ten organ danej czynności lub wydania określonego aktu. Celem postępowania sądowoadministracyjnego jest zobowiązanie przez Sąd organu do podjęcia czynności bądź wydania aktu, jeżeli organ administracji "milczy w sprawie". Skarga na bezczynność stanowi zatem narzędzie, przymuszające organ do podjęcia działania i aby uznać ją za uzasadnioną organ musi pozostawać w zwłoce. Odnosząc powyższe rozważania do realiów opisywanej sprawy Sąd stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Jednocześnie stosownie do art. 1 ust. 2 u.d.i.p., przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Ustawodawca stworzył w ten sposób normę kolizyjną, która wyłącza stosowanie przepisów ustawy tylko w sytuacji, w której inna ustawa reguluje ten sam zakres. Pozwala to na wyodrębnienie dwóch grup informacji: podlegających udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej oraz takich, które ujawnia się na zasadach i w trybie przewidzianym w ustawach szczególnych. W przypadku kolizji przepisy zawarte w ustawach odrębnych mają pierwszeństwo i wyłączają też stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej. W takiej sytuacji podmiot zobowiązany zawiadamia jedynie wnioskodawcę pismem, że żądana informacja nie może być udostępniona w trybie przewidzianym w omawianej ustawie (tak m.in. G. Sibiga, Prawne formy działania podmiotów udostępniających informację publiczną na żądanie indywidualne, Przegląd Prawa Publicznego 2007/3, s. 12). Podmiotami zobowiązanymi do udostępniania informacji publicznej są organy władzy publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p), do których zalicza się niewątpliwie Prokuraturę i jej organy, w tym prokuratorów prokuratur rejonowych (ustawa z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1360 z późn. zm.). Prawo dostępu do informacji publicznej obejmuje natomiast uprawnienie do żądania udostępnienia treści i postaci dokumentów urzędowych podmiotów wskazanych w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Uprawnienie to nie jest jednak bezwarunkowe i niepodlegające ograniczeniom. W sytuacji, gdy dostęp do określonej kategorii dokumentów urzędowych regulowany jest innymi przepisami, zastosowanie znajduje norma kolizyjna z art. 1 ust. 2 u.d.i.p. Wymaga podkreślenia, że dostęp do akt sprawy postępowania prowadzonego przez organy Prokuratury jest regulowany przepisami k.p.k Zgodnie z art. 156 § 1 k.p.k., stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta sprawy sądowej oraz daje możność sporządzenia z nich odpisów lub kopii. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępnione również innym osobom. Informacje o aktach sprawy mogą być udostępnione także za pomocą systemu teleinformatycznego, jeżeli względy techniczne nie stoją temu na przeszkodzie. Ponadto z art. 156 § 5 k.p.k. wynika, że w toku postępowania przygotowawczego akta sprawy mogą być w wyjątkowych wypadkach za zgodą prokuratora akta udostępnione innym osobom. Przepisy art. 156 § 1 i 5 k.p.k. adresowane są do każdego oraz zawierają zamkniętą i zupełną regulację zasad dostępu do akt postępowania karnego i znajdujących się w nich informacji publicznych, tak na etapie postępowania przygotowawczego, jak i sądowego (a wraz z innymi przepisami także do akt postępowania już zakończonego). Ponadto powołane przepisy k.p.k. stanowią "przepisy innych ustaw", w rozumieniu art. 1 ust. 2 u.d.i.p., określające odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, które w całości wyłączają zastosowanie przepisów u.d.i.p. do informacji publicznych znajdujących się w aktach sprawy karnej. Przepisy u.d.i.p. nie stanowią alternatywnego i konkurencyjnego wobec przepisów k.p.k. sposobu pozyskiwania odpisów dokumentów czy informacji znajdujących się w aktach postępowania przygotowawczego. Dokumenty zgromadzone przez organ w aktach, podlegają "udostępnieniu" wyłącznie na podstawie przepisów k.p.k. (por. wyrok NSA z 29 listopad 2023 r. III OSK 486/23, wyrok WSA w Rzeszowie z 8 listopada 2022 r. II SAB/Rz 175/22; dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe oznacza, że w realiach niniejszej sprawy Organ nie pozostawał w bezczynności odnośnie rozpatrzenia wniosku Skarżącego z 13 lipca 2023 r. Skarżący domagał się bowiem udostępnienia informacji publicznej obejmującej przesłanie skanu postanowienia Prokuratora Rejonowego w [...] z [...] czerwca 2023 r., wydanego w sprawie prowadzonej pod sygn[...]. W piśmie z [...] lipca 2023 r. nr [...] Prokurator poinformował Skarżącego o braku prawnej możliwości uwzględnienia zgłoszonego żądania i udostępnienia treści postanowienia na podstawie u.d.i.p. Jednocześnie Organ prawidłowo wskazał, że dostęp do akt sprawy wskazanej przez Skarżącego regulowany jest przepisami k.p.k., a nie u.d.i.p. Reasumując, skoro wnioskowana informacja nie mogła zostać udostępniona w trybie określonym u.d.i.p., to Organ nie pozostaje w bezczynności polegającej na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek. Mając powyższe na uwadze, Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.