II SAB/Po 80/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 lipca 2014r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M.K. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 14 listopada 2013r. oddalił zażalenie skarżącego M. K. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w całości. Skarżący wezwany do wykonania zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożył kolejny wniosek o prawo pomocy w dniu 20 grudnia 2013r. domagając się zwolnienia od kosztów sądowych. Następnie kolejnymi wnioskami złożonymi 14 lutego 2014r., 21 marca 2014r. za pośrednictwem poczty, a w dniu 23 maja 2014 r. w Biurze Podawczym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu oraz kolejnymi wnioskami złożonymi drogą internetową skarżący domagał się przyznania prawa pomocy w całości poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W formularzu PPF o prawo pomocy podał, że choruje, na skutek czego utracił pracę w maju 2011r. Oświadczył, że znajduje się na utrzymaniu matki, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Matka uzyskuje emeryturę w wysokości [...] zł miesięcznie. W części wniosku dotyczącej posiadanego majątku podał, że nie posiada żadnego majątku nieruchomego, czy wartościowych ruchomości. We wniosku z 20 grudnia 2013r. oraz z 14 lutego 2014r. podał, że dysponuje oszczędnościami w kwocie [...] zł na leczenie, następnie w kolejnych wnioskach wskazał, że nie posiada żadnych oszczędności. Nadto podawał, że z emerytury matki około [...]zł miesięcznie przeznacza na leki dla niej i skarżącego, do tego dochodzą koszty wizyt lekarskich i rehabilitacji. Wnioskodawca oświadczył, że matka jest właścicielką domu o powierzchni [...] m² w K. koło P. Z uwagi na wysokość emerytury matki nie mogą korzystać z pomocy społecznej. Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do aktualnej sytuacji finansowej, zarządzeniem z 11 czerwca 2014r. zwrócono się, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 2012, poz. 270 - dalej "p.p.s.a.") o uzupełnienie wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. W odpowiedzi, pismem z 30 czerwca 2014r., wnioskodawca powtórzył, że na skutek utraty pracy oraz z powodu stanu zdrowia nie posiada żadnych źródeł dochodów stałych, ani dorywczych. Utrzymuje się z emerytury matki w wysokości [...] zł., która nadto ponosi koszty jego utrzymania i leczenia. Oświadczył, że z powodu stanu zdrowia nie prowadzi działalności gospodarczej, z tego też powodu nie mógł się zarejestrować w urzędzie pracy. Z uwagi na brak zatrudnienia, stan zdrowia, brak możliwości zarejestrowania się w urzędzie pracy jako bezrobotny, korzysta wyłącznie z prywatnej pomocy lekarskiej. Nie posiada żadnego majątku nieruchomego. Podał, że ze względów ekonomicznych zmuszony był zlikwidować jedyny rachunek bankowy, nie ma lokat terminowych, pożyczek ani kredytów. Wskazał, że prześle drogą elektroniczną skan zeznania podatkowego, spisu kosztów utrzymania i leczenia, które wynoszą około [...] zł. Podał, że koszty leczenia ponosi z emerytury matki. Przesłał artykuł prasowy dotyczący leczenia nowotworów, scan decyzji ZUS o wysokości emerytury matki, roczne rozliczenie przychodów matki za 2013r. z którego wynika jej dochód w wysokości [...] zł. oraz zestawienie miesięcznych wydatków za okres od stycznia do grudnia 2014r. (k. 271 – 278 akt sąd.). Regulacja dotycząca prawa pomocy, zawarta w art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Dlatego podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem utrzymania własnej rodziny. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie przez niego środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. W świetle powyższego, oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącego zawarte w treści formularza o prawo pomocy oraz jego uzupełnienie nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 §1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne aktualne dane o stanie majątkowym i dochodach. Wniosek skarżącego o prawo pomocy nie zawierał, bowiem pełnej informacji dotyczącej obecnej zdolności do poniesienia kosztów przedmiotowego postępowania, chociażby w części. Przy czym należy podkreślić, że sytuację finansową skarżącego należy badać w kontekście dochodów i kosztów utrzymania wszystkich członków jego rodziny – matki, gdyż skarżący oświadczył, że z matką prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, utrzymuje się jej emerytury, matka ponosi wszystkie koszty jego utrzymania, w tym leki, leczenie, ubezpieczenie i utrzymanie samochodu. Oświadczenie wnioskodawcy w zakresie rzeczywistej wysokości posiadanych środków finansowych budzi wątpliwości, ponieważ pomimo braku pracy i jak podaje niskiej emerytury matki leczy się prywatnie oraz dysponował oszczędnościami w wysokości [...] zł. Wątpliwości budzi również fakt, że w sytuacji prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego i utrzymywania się wraz z matką tylko z jej emerytury w wysokości [...] zł miesięcznie są w stanie po poniesieniu koniecznych kosztów utrzymania domu i siebie przeznaczyć na leki i leczenie kwotę rzędu [...] zł. miesięcznie. Z zestawienia kosztów koniecznego utrzymania jego i matki, jakie przedłożył skarżący wynika, że w okresie od stycznia do czerwca 2014r. wynosiły one [...] zł (telefon, Internet, podatek od nieruchomość, śmieci, kanalizacja, opał, ubezpieczenie domu i na życie, prąd, leki, koszty paliwa do samochodu), podał, że nadto poniósł koszty naprawy AGD w kwocie [...] zł, konserwacje i uszkodzenia pozostałego majątku, zakupu środków czystości, butów, odzieży, sprzętu zaopatrzenia medycznego (okularów, słuchawek), a także planowane zabiegi i operacje. Do tego doliczyć należy jeszcze koszty wyżywienia. Wnioskodawca nie wskazał też, by miał jakieś zaległości w bieżących opłatach, jak również oświadczył, że nie korzysta z żadnych pożyczek i kredytów. Z prostego rachunku matematycznego wynika, że miesięczne koszty jakie ponosi skarżący i jego matka przewyższają kwotę zadeklarowanych dochodów, zatem oświadczenie w tym zakresie jest co najmniej niepełne. Nie pozwala, zatem określić rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej skarżącego. Nadto, wnioskodawca nie odpowiedział na wezwanie dotyczące marki i roku produkcji posiadanych samochodów, a taki posiada skoro zadeklarował, że ponosi koszty paliwa, zatem i obowiązkowego jego ubezpieczenia. Pomimo deklaracji nie przedstawił swojego rocznego zeznania podatkowego. Nie wypełnił wezwania i nie przestawił chociażby ostatnich wyciągów ze swojego rachunku bankowego do czasu jego likwidacji, ani wyciągów z rachunku bankowego matki. Nie wyjaśnił w oparciu o jaki tytuł prawny zamieszkuje na nieruchomości położnej w S. Wyjaśnienie powyższych okoliczności jest istotne z punktu widzenia możliwości poniesienia kosztów postępowania, bowiem wskazuje na wielkość środków jakimi rodzina rzeczywiście rozporządza. W takim stanie rzeczy, opierając się o treść formularza wniosku o prawo pomocy i jego uzupełnienie, niemożliwe okazało się dokonanie ustaleń faktycznych, co do aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawcy, pozwalających określić, że skarżący nie może pokryć nawet części kosztów niniejszego postępowania. Precyzyjne wyjaśnienie sytuacji finansowej skarżącego jest istotne z punktu widzenia możliwości poniesienia kosztów niniejszego postępowania. Brak pełnego materiału dowodowego, który uzasadniałby stanowisko, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania oraz wątpliwości co do jego sytuacji finansowej, musiały skutkować odmową przyznania prawa pomocy. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska