II SAB/Po 58/26

Dnia 7 maja 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Daniel (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Piotr Ławrynowicz Sędzia WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 maja 2026 roku sprawy ze skargi [...] spółki jawnej w M. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości 1. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze, do rozpoznania w terminie 30 dni od dnia doręczenia organowi prawomocnego wyroku sądu wraz z aktami administracyjnymi, odwołania [...] spółki jawnej w M. od wypowiedzenia w dniu 27 listopada 2023 r. przez Prezydenta Miasta [...] wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego; 2. stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się bezczynności w zakresie rozpoznania odwołania; 3. stwierdza, że bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa; 4. przyznaje od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej [...] spółki jawnej w M. sumę pieniężną w wysokości 1000;- (tysiąca) zł; 5. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej [...] spółki jawnej w M. kwotę 497;- (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skardze, [...] Spółka Jawna (dalej również jako: "skarżąca"), reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika – wniosła o stwierdzenie bezczynności Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie dotyczącej ustalenia opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego. Uzasadniając powyższą skargę skarżąca wskazał, że w dniu 18 września 2024 r. organ odwoławczy przeprowadził rozprawę administracyjną. Od tego dnia organ nie przesłał jednak stronie orzeczenia wraz z uzasadnieniem. Wobec braku działań, pismem z dnia 07 lipca 2025 r., skarżący złożył ponaglenie, które pozostało bez reakcji w tamtym czasie. Dodatkowo w skardze wniesiono o przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, w wysokości połowy dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2024 roku, ogłoszonego przez Prezesa GUS oraz zażądano zasądzenia od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę sporządzonej 24 lutego 2026 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Organ wyjaśnił, że zwłoka w działaniu była spowodowana ciężką i nieuleczalną chorobą członka orzekającego wyznaczonego do rozpoznania tej sprawy. Wskazano, że zwrot akt sprawy od chorego orzecznika nastąpił dopiero w lutym 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej również jako: "P.p.s.a."). Zgodnie z treścią art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 1691) bezczynność oznacza sytuację, w której nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1. Pojęcie bezczynności organu jest interpretowane w sposób obiektywny, co oznacza, że bezczynność to stan braku załatwienia sprawy w prawnie określonym terminie, do którego załatwienia organ był zobowiązany. Innymi słowy, z bezczynnością mamy do czynienia zawsze wtedy, gdy w prawnie ustalonym terminie (wynikającym przede wszystkim z art. 35 K.p.a.) organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale nie zakończył go wydaniem odpowiedniego aktu (np. decyzji lub postanowienia). Dla samego stwierdzenia bezczynności nie ma znaczenia, z jakich powodów akt nie został wydany, ponieważ bezczynność jest stanem faktycznym. Okoliczności takie jak braki kadrowe, duży wpływ spraw, trudności organizacyjne, a nawet ciężka choroba orzecznika rozpatrującego sprawę, pozostają bez wpływu na sam fakt zaistnienia bezczynności. Tego typu czynniki obiektywne (lub subiektywne po stronie urzędników) organ może podnosić jedynie w kontekście oceny, czy bezczynność miała charakter "rażącego naruszenia prawa", a nie na etapie ustalania, czy organ w ogóle popadł w zwłokę Podkreślenia wymaga, że bezczynność bezpośrednio godzi w fundamentalne zasady postępowania, w tym wyrażoną w art. 8 K.p.a. zasadę pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej. Celem przepisów o terminach jest stworzenie sytuacji, w której obywatel ma pewność, że zostanie potraktowany przez administrację w sposób sprawny, kompetentny i zgodny z prawem. Milczenie organu i niedotrzymywanie terminów to zaufanie w sposób oczywisty dewaluuje. W ocenie Sądu biorąc pod uwagę zgromadzony w aktach materiał dowodowy, który nie jest kwestionowany przez strony, oraz upływ kilkunastu miesięcy od przeprowadzenia rozprawy, bezsprzecznym pozostaje, że w przedmiotowej sprawie bezczynność organu miała miejsce. Z tego względu Sąd, w pkt 1 wyroku, zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie Sąd orzekł, że stwierdzona bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji wyroku). Zgodnie z art. 149 § 1a P.p.s.a. sąd administracyjny, uwzględniając skargę na bezczynność i zobowiązując organ do wydania aktu, ma jednocześnie obowiązek orzec, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy też naruszenie to nie miało charakteru rażącego. Rażące naruszenie prawa w przypadku bezczynności organu ma miejsce, w sytuacji, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest ewidentna, wyjątkowo długa i pozbawiona jakiegokolwiek racjonalnego usprawiedliwienia, a działanie (lub zaniechanie) organu nosi znamiona lekceważenia obowiązków ustawowych. W przedmiotowej sprawie Sąd dostrzega uwarunkowania przedstawione przez organ i przyjmuje, że okoliczności sprawy są istotnie szczególne. Należy jednak jednoznacznie podkreślić, że rolą organu administracji publicznej jest takie zorganizowanie jego funkcjonowania, w którym nie będzie naruszane prawo strony do szybkiego załatwienia sprawy. Ryzyko organizacyjne oraz kadrowe, w tym przypadki losowe pracowników, nie mogą w sposób permanentny obciążać obywatela i tamować jego prawa do uzyskania rozstrzygnięcia. Wobec powyższego, Sąd postanowił zasądzić od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę w wysokości 1000,00 zł., o czym orzeczono na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. (pkt 4 sentencji wyroku). Sąd pragnie podkreślić, że zasądzona kwota ma charakter dyscyplinujący. Zastosowany wymiar sumy pieniężnej jest wystarczający, ponieważ skarżąca spółka nie wykazała szkody, jaką faktycznie poniosła w związku z brakiem wydania decyzji w terminie. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. (pkt 5 sentencji wyroku).