II SAB/Po 28/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. M. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie ustalenia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy; postanawia odrzucić skargę /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak

Pismem z dnia 24 lutego 2014 r. K. M. wniósł skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. w przedmiocie rozpatrzenia jego wniosku o wznowienie postępowania w sprawie ustalenia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w związku ze służbą wojskową, zakończonego decyzją organu rentowego z dnia [...] 2001 r. znak: [...]. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej odrzucenie względnie oddalenie. Organ w pierwszej kolejności podniósł, iż skarga w sprawie bezczynności ZUS w przedmiocie ustalenia wysokości emerytury nie podlega kognicji sadu administracyjnego. Wniosek o oddalenie skargi argumentowano wcześniejszym poddaniem możliwości wznowienia postępowania w sprawie kontroli sądów: cywilnego i administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Sąd administracyjny sprawuje kontrolę rozstrzygnięć (decyzji, postanowień i innych aktów oraz czynności z zakresu administracji publicznej) organów administracji publicznej według kryterium legalności, tj. zgodności rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej z przepisami prawa materialnego i procesowego, przy zastosowaniu, których je wydano. Stąd dla oceny dopuszczalności złożonej skargi koniecznym stało się ustalenie, czy odpowiada ona wymogom określonym w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.", w myśl którego kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny bada w pierwszej kolejności jej dopuszczalność. Jednym zaś z warunków dopuszczalności skargi jest pozostawanie sprawy, której ona dotyczy, w kognicji sądu administracyjnego. Stosownie bowiem do treści art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego skarga podlega odrzuceniu. Bezczynność organów, o której mowa we wspominanym art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. podlega kontroli sądu administracyjnego jedynie w takim przypadku, gdy organ nie podejmuje czynności, czy też nie wydaje orzeczenia, które mogłyby być zaskarżone do sądu administracyjnego. Innymi słowy nie każda bezczynność organu może być przedmiotem skargi. Jeżeli określona aktywność organu nie podlegała kognicji sądu administracyjnego, to i kontroli sądowoadministracyjnej nie będzie podlegać bezczynność organu w tym zakresie. W tym miejscu należy wskazać na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2013 r., sygn. akt I OPS 1/13, w której Sąd ten zawarł tezę, że od decyzji ostatecznej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), zwanej dalej: "ustawą", w przedmiocie nieważności decyzji, w tym odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. W uzasadnieniu uchwały NSA stwierdził, m. in., że zgodnie z art. 1 k.p.c. i art. 2 § 1 k.p.c., cywilnosądowa ochrona prawna w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych jest realizowana przez sądy powszechne i sprawujący nad nimi nadzór judykacyjny Sąd Najwyższy. Natomiast kognicja sądów administracyjnych przewidziana została wyłącznie w sprawach wymienionych enumeratywnie w art. 83 ust. 4 ustawy. Unormowanie tego przepisu stanowi wyjątek od ustanowionej w art. 83 ust. 2 ustawy zasady, że od decyzji wydawanych przez organ rentowy w sprawach indywidualnych z zakresu ubezpieczeń społecznych przysługuje odwołanie do sądu powszechnego. Nie jest dopuszczalne, aby w drodze zabiegów interpretacyjnych wyprowadzać z art. 83a ust. 2 ustawy kolejny wyjątek co do trybu zaskarżania decyzji organu rentowego. Natomiast zastosowanie wykładni systemowej i funkcjonalnej pozwala wnioskować, że każda decyzja organu rentowego wydana w przedmiocie określonym w art. 83a ust. 2 ustawy., tj. uchylenia, zmiany lub unieważnienia – podlega zaskarżeniu w drodze odwołania, jako środka przeniesienia sprawy na drogę postępowania przed sądem powszechnym. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy, należy stwierdzić, że niedopuszczalność drogi sądowoadministracyjnej dotyczy także decyzji organów rentowych wydanych w trybie wznowienia postępowania, a co za tym idzie – również bezczynności organu w tym przedmiocie. W rozpatrywanej sprawie skarżący złożył wniosek u wznowienie postępowania zakończonego decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. z dnia 28 sierpnia 2001 r. znak: [...]w sprawie prawa do renty inwalidy wojskowego. Decyzja wydane w trybie wznowienia postępowania podlegałyby zaskarżeniu według zasady ogólnej, unormowanej przepisem art. 83 ust. 2 ustawy, a zatem do sądu powszechnego, a nie administracyjnego. W takiej sytuacji również skarga na bezczynność organu do sądu administracyjnego w przedmiocie nierozpoznania omawianych wniosków, jest niedopuszczalna. Wobec powyższego, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowił, jak w sentencji. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak