II SAB/Ol 43/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Marta Kopacz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 sierpnia 2026 r. sprawy ze skargi W. W. na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w E. w sprawie rozpoznania wniosku o nakazanie likwidacji miejsc postojowych postanawia 1/ odrzucić skargę; 2/ zwrócić skarżącemu kwotę 100 zł uiszczoną tytułem wpisu od skargi.

Przedmiotem skargi W. W. (dalej: "skarżący") jest bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w E. (dalej: "PINB") w sprawie rozpoznania wniosku o nakazanie likwidacji miejsc postojowych. Z akt sprawy wynika, że wniesienie tej skargi poprzedziła następująca sekwencja zdarzeń: Wnioskiem z 25 sierpnia 2025 r. skarżący, powołując art. 50-51 i art. 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 524 ze zm.; dalej: "Pr.bud."), zwrócił się do PINB o wszczęcie postępowania administracyjnego wobec Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w E. i wydanie nakazu likwidacji miejsc postojowych zlokalizowanych z naruszeniem prawa na chodniku pod oknami i balkonami budynku przy ul. W. w E. i zabezpieczenia chodnika przed parkowaniem pojazdów. Pismem z 19 września 2025 r. PINB poinformował skarżącego, że zgodnie z art. 53 ust. 1 Pr.bud. postępowanie w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy wszczyna się z urzędu. Zaznaczył, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu w sprawie samowoli budowlanej, gdyż utworzenie miejsc postojowych wskazanych we wniosku skarżącego nie było związane z jakimikolwiek robotami budowlanymi wymagającymi pozwolenia lub zgłoszenia. Wyjaśnił, że utworzenie tych miejsc nastąpiło w ramach projektu organizacji ruchu na drogach wewnętrznych osiedla uzgodnionego z Wydziałem Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji. Powyższe stanowisko PINB podtrzymał w piśmie z 7 października 2025 r. stanowiącym odpowiedź na maile skarżącego z 25 i 27 września 2025 r. przesłane w uzupełnieniu wniosku z 25 sierpnia 2026 r. Po dwukrotnym skierowaniu ponagleń do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez PINB w ww. sprawie skarżący skierował do tutejszego Sądu m.in. opisaną na wstępie skargę. W skardze skarżący wniósł o stwierdzenie bezczynności i przewlekłości postępowania PINB w niniejszej sprawie, która nastąpiła z naruszeniem prawa, zobowiązanie tego organu do wydania postanowienia lub decyzji w terminie 14 dni od doręczenia akt sprawy oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie w tej sprawie art. 35 § 1 i 3, art. 104, art. 123, art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Podniósł, że PINB nie zakończył sprawy zainicjowanej jego wnioskiem z 25 sierpnia 2025 r. w przewidzianym prawem terminie, gdyż nie wydał ani postanowienia ani decyzji, a ograniczył się wyłącznie do dwóch pism informacyjnych z 19 września 2025 r. i 7 października 2025 r. Ocenił, że PINB nie odniósł się również do interesu prawnego skarżącego oraz naruszenia przez spółdzielnię norm prawnych mimo ich zachowania w przypadku innych budynków osiedlowych. W odpowiedzi na skargę PINB podtrzymał stanowisko, że utworzenie miejsc postojowych przy ww. budynku nie było związane z żadnymi robotami budowlanymi w zakresie zagospodarowania terenu, a wyłącznie z oznakowaniem organizacji ruchu na terenach osiedla. Nie doszło zatem do samowoli budowlanej w tym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Merytoryczne rozpoznanie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądami administracyjnymi badaniem dopuszczalności jej wniesienia, w tym przede wszystkim oceną, czy zaskarżone działanie organu, jego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania podlega kontroli sądu administracyjnego z uwzględnieniem regulacji zawartej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Stosownie bowiem do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej poprzez rozpatrywanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W przepisie tym zawarto odesłanie do spraw załatwianych przez wydanie decyzji administracyjnej, postanowienia, innego aktu lub podjęcie czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Przedmiotem skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania może być także niepodejmowanie przez organy określonych działań w postępowaniach opisanych w art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. Przepisy te nie znajdują jednak zastosowania w niniejszej sprawie, podobnie jak art. 3 § 3 p.p.s.a. na mocy którego sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest bowiem bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez PINB w sprawie rozpoznania wniosku skarżącego z 25 sierpnia 2025 r. o wydanie nakazu likwidacji miejsc postojowych zlokalizowanych z naruszeniem prawa. Jak trafnie wskazał PINB w odpowiedzi na ten wniosek (pisma z 19 września 2025 r. i 7 października 2025 r.) postępowanie w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy wszczyna się z urzędu, o czym wprost stanowi art. 53a ust. 1 Pr.bud. W uchwale NSA z 8 września 2025 r. (sygn. akt II OPS 2/25, ONSAiWSA z 2025 r., nr 6, poz. 80) przyjęto natomiast, że "z uwagi na treść art. 53a ust. 1 i art. 72a Pr.bud. nie jest dopuszczalne wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego na wniosek osoby, która żąda od organu nadzoru budowlanego podjęcia działań, powołując się na własny interes prawny. Postępowania w tych sprawach wszczyna się wyłącznie z urzędu. Organ nadzoru budowlanego, do którego wpłynął wniosek (żądanie) wszczęcia jednego z postępowań, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a Pr.bud., obowiązany jest do poinformowania wnioskodawcy, w drodze pisma o charakterze informacyjnym, o podjętych działaniach i zajętym stanowisku". Sąd podziela powyższe stanowisko NSA wobec czego jest związany tą uchwała na mocy art. 269 § 1 p.p.s.a. przy rozpatrywaniu skargi wniesionej w niniejszej sprawie. Z uchwały tej niespornie wynika, że załatwienie wniosku (żądania) wszczęcia jednego z postępowań, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a Pr.bud., następuje przez doręczenie wnioskodawcy pisma o charakterze informacyjnym, o podjętych działaniach i zajętym stanowisku. Do tego rodzaju postępowań zalicza się także postępowanie opisane w art. 50-51 Pr.bud., którego wszczęcia domagał się skarżący w niniejszej sprawie. Odpowiadając na wniosek w tym przedmiocie PINB poinformował skarżącego o zajętym stanowisku w sprawie w pismach z 19 września 2025 r. i 7 października 2025 r. Pismo o charakterze informacyjnym nie należy do żadnej z prawnych form działania organu administracji, do których zawarto odesłanie w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. Tym samym, wobec braku regulacji szczególnej w tym zakresie niedopuszczalne jest wniesienie skargi do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie załatwianej tego rodzaju pismem. W warunkach, w których prawo przewiduje możliwość wszczęcia postępowania w sprawie z zakresu nadzoru budowlanego wyłącznie z urzędu, stan bezczynności organu nadzoru budowlanego / przewlekłości postępowania ex definitione nie może powstać (zob. M. Bogusz, Niedopuszczalność wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie z zakresu nadzoru budowlanego w trybie wnioskowym. Glosa do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2025 r., II OPS 2/25, "Orzecznictwo Sądów Polskich" 2026, nr 3, s. 155; por. postanowienie NSA z 13 sierpnia 2026 r. sygn. akt II OSK 1270/26, CBOSA). Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. orzeczono o odrzuceniu skargi wniesionej w niniejszej sprawie. O zwrocie wpisu rozstrzygnięto stosownie do art. 232 § 1 pkt 1 tej ustawy.