II SAB/Ol 179/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. S. na bezczynność Wojewódzkiego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Warmińsko-Mazurskim w przedmiocie wydania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia postanawia odrzucić skargę.

W dniu 10 lipca 2026 r. Wojewódzki Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Warmińsko-Mazurskim (dalej jako: "organ") przekazał tutejszemu Sądowi skargę J. S., która wpłynęła do organu 12 czerwca 2026 r., na bezczynność organu w wydaniu decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. Organ wniósł o oddalenie skargi. Wyjaśnił, że 6 maja 2026 r. do organu wpłynęło ponaglenie M. H., działającego w imieniu J. S. W wyniku podjętych czynności wyjaśniających organ ustalił, że według danych z systemu EZD w sprawie J. S. w dniu 19 maja 2025 r. wpłynął jedynie kwestionariusz samooceny trudności w zakresie wykonywania czynności związanych z funkcjonowaniem. Kwestionariusz nie został odnaleziony. Z sytemu EZD nie wynikało również któremu pracownikowi oddziału sprawa została przydzielona do realizacji. Podjęto nadto próby kontaktu z pełnomocnikiem J. S., które okazały się bezskutecznie. W dniu 12 czerwca 2026 r. do organu wpłynęła skarga J. S., reprezentowanego przez adwokata. Skarga dotyczyła bezczynności organu w prowadzonym postępowaniu o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. W treści skargi pełnomocnik wskazał numer PESEL strony, który nie został jednak odnaleziony w zbiorze danych osobowych organu. Uwzględniając fakt rejestracji w systemie wpływu kwestionariusza J. S., pracownik wystąpił do strony z wezwaniem do przedłożenia wniosku, wyjaśniając, że podstawą wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia jest stosowny wniosek. W odpowiedzi, w dniu 30 czerwca 2026 r. strona nadesłała częściowo wypełniony wniosek, z którego treści wynikło, że sprawa dotyczy J. S., a nie J. S. Posiadając pełne dane osobowe, tj. właściwe nazwisko i prawidłowy numer PESEL (w skardze pełnomocnik podał niewłaściwy numer), pracownik organu odszukał w zbiorze danych wniosek J. S., złożony dnia 13 lutego 2025 r. Z akt sprawy prowadzonych pod znakiem: WZON.9534.1.2791.2025 wynika, że kompletny wniosek z załącznikami został uzupełniony w dniu 19 maja 2025 r. o nowy kwestionariusz oraz pełnomocnictwo. W dniu 13 czerwca 2025 r. sporządzona została analiza formalno-prawna wniosku, w wyniku której potwierdzono kompletność wniesionej dokumentacji. Sprawa została przekazana pracownikowi administracyjnemu odpowiedzialnemu za ustalanie miejsca i terminu posiedzeń składów ustalających poziom potrzeby wsparcia. Organ wskazał, że na podstawie art. 6b4 ust 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2026 r. poz. 873) wnioski o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia rozpatrywane są w terminie nie dłuższym niż 3 miesiące od dnia wpływu do wojewódzkiego zespołu. Organ wyjaśnił, że nie rozpatrzono niniejszej sprawy w ustawowym terminie z powodu ogólnych trudności organizacyjno-kadrowych i zaniedbania pracownika. Pracownicy Zespołu sukcesywnie wysyłają do wnioskodawców zawiadomienia o niezałatwieniu sprawy w terminie, jednak ze względu na ustawowy wymóg wskazania nowego, konkretnego terminu załatwienia sprawy, jest to proces długotrwały, bowiem dokładne zaplanowanie składów ustalających dla dotychczas zarejestrowanej liczby wniosków (stale rosnącej z związku z nieustającym napływem nowych wniosków) jest w opisanym stanie faktycznym wielce utrudnione. Organ przyznał, że pracownik prowadzący tę sprawę na etapie ustalania miejsca i terminu posiedzenia składu ustalającego, nie dokonał właściwych czynności w możliwie szybkim terminie (pracownik nie jest już zatrudniony w organie). W związku z zaistniałymi nieprawidłowościami Przewodniczący Zespołu przeprowadził stosowną rozmowę z pracownikami administracyjnymi w przedmiocie terminowości prowadzonych postępowań i konsekwencji wynikających z niedopełnienia obowiązków służbowych. Organ zwrócił też uwagę na trudności wynikające z braku właściwych danych osobowych w dokumentacji nadsyłanej przez pełnomocników strony. Opóźnienie w załatwieniu sprawy nie wynikało z celowego zaniechania działania przez organ, lecz było następstwem wskazanych trudności, mających bezpośredni wpływ na tempo prowadzenia postępowania. Organ oświadczył, że sprawa została skierowana w trybie pilnym do wyznaczenia terminu ustalenia poziomu potrzeby wsparcia, a ponaglenie zostało przekazane Ministrowi Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, celem rozpatrzenia według właściwości. Pismem z 5 sierpnia 2026 r., w wykonaniu wezwania Sądu, pełnomocnik skarżącego wskazał, że prawidłowe nazwisko strony to S. Sprostował też błędnie wskazany w skardze nr PESEL. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143, ze zm., dalej jako: "p.p.s.a".), skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 37 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), dalej jako "k.p.a.", ponaglenie wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b p.p.s.a.). W związku z tym złożenie skargi na bezczynność jest możliwe dopiero po wniesieniu ponaglenia na niezałatwienie sprawy w trybie art. 37 k.p.a. Celem złożenia ponaglenia jest wyczerpanie środków zaskarżenia i umożliwienie załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym. W literaturze wskazuje się, że przyjęte dla omawianego środka prawnego pojęcie "ponaglenia" najpełniej oddaje cel działania strony, tj. wyrażenie niezadowolenia z nieterminowości działania organu i jednocześnie mobilizowanie go do szybszego załatwienia sprawy (W. Gurba, Zwalczanie i zapobieganie bezczynności oraz przewlekłości postępowania administracyjnego, PiP 2015, nr 11, s. 94-110). W orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie wskazuje się, że tylko ponaglenie skutecznie wniesione daje stronie możliwość wniesienia skargi do sądu (por. postanowienia NSA z 14 stycznia 2025 r., sygn. akt II OSK 2891/24 i z 13 czerwca 2025 r., sygn. akt II OSK 1139/25, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). W postanowieniach tych NSA wyjaśnił, że ponaglenie jest podaniem (żądaniem), do którego stosuje się m.in. art. 63 k.p.a. Powinno ono zatem zawierać oznaczenie strony, która wnosi ponaglenie; adres strony wnoszącej ponaglenie; żądanie stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości, ewentualnie także żądanie stwierdzenia, że bezczynność lub przewlekłość miały miejsce z naruszeniem prawa; podpis wnoszącego ponaglenie. Ponadto, przepis art. 37 § 2 k.p.a. wprowadza szczególny wymóg ponaglenia, tj. jego uzasadnienie. Strona powinna przedstawić okoliczności sprawy i argumentację świadczącą o bezczynności organu albo przewlekłym prowadzeniu postępowania przez organ. W rzeczonej sprawie nie można uznać, aby skarżący skutecznie poprzedził wniesienie skargi ponagleniem. Załączone do kat administracyjnych pismo zatytułowane "ponaglenie" (k.6 akt administracyjnych), na które powołano się w skardze, wniesione zostało przez nieprofesjonalnego pełnomocnika bez załączenia pełnomocnictwa, z podanym błędnie nazwiskiem strony, bez sygnatury sprawy lub innych danych, które pozwoliłyby organowi odnaleźć sprawę skarżącego. Organ wyjaśnił, że poszukiwał wniosku strony wskazanej błędnie w ponagleniu. Po bezskutecznej próbie kontaktu z pełnomocnikiem, który wniósł ponaglenie (k. 7 akt administracyjnych), organ zwrócił się na adres strony wskazany w ponagleniu. Dopiero z odpowiedzi skarżącego złożonej 30 czerwca 2026 r. organ dowiedział się o prawidłowych danych strony, tj. nazwisku i nr PESEL. Powyższe przekonuje, że niniejsza skarga wniesiona 9 czerwca 2026 r. (data nadania pocztowego) nie została poprzedzona skutecznym ponagleniem, które dotyczyło innej osoby. Dopiero po wniesieniu skargi wyjaśnione zostało, że ponaglenie dotyczyło skarżącego. Podkreślić pozostaje, że art. 52 § 1 p.p.s.a. wyraźnie stanowi, że skargę można wnieść "po wyczerpaniu środków zaskarżenia". Dopuszczenie możliwości wnoszenia skargi na bezczynność przed skutecznym wniesieniem ponaglenia, podważałoby racjonalność ustawodawcy, który wprowadzając do k.p.a. instytucję ponaglenia wyposażył stronę w dodatkowy instrument mający na celu dyscyplinowanie organów administracji w zakresie sprawności i szybkości załatwienia sprawy. Należy uwzględnić, że ratio legis wprowadzenia wymogu uprzedniego wyczerpania środka w postaci ponaglenia było zapewnienie kontroli terminowości w postępowaniu administracyjnym z jednoczesnym ograniczeniem obciążania sądu sprawami, które mogą być załatwione przez organy administracji. (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 czerwca 2015 r. sygn. akt I OSK 1579/15; z 13 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 3044/15; z 20 stycznia 2022 r. sygn. akt II OSK 2772/21, postanowienie WSA w Gdańsku z 9 sierpnia 2024 r. sygn. akt III SAB/Gd 152/24, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Na marginesie jedynie pozostaje wskazać za pismem organu z 19 sierpnia 2026 r., wpływ do Sądu 24 sierpnia 2026 r., że w sprawie tej decyzją z 16.07.2026 r. ustalono poziom potrzeby wsparcia skarżącego. Mając powyższe na uwadze, Sąd odrzucił skargę jako niedopuszczalną, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.