II SAB/Ol 154/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Piotr Chybicki Sędzia WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 sierpnia 2026 r. sprawy ze skargi I. G. na bezczynność Warmińsko-Mazurskiego Kuratora Oświaty w Olsztynie w udostępnieniu informacji publicznej 1) umarza postępowanie sądowe w zakresie bezczynności organu; 2) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3) zasądza od Warmińsko-Mazurskiego Kuratora Oświaty w Olsztynie na rzecz skarżącej I. G. kwotę 100 zł (sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wnioskiem z 5 listopada 2025 r. I. G. (dalej jako: "skarżąca") zwróciła się do Warmińsko-Mazurskiego Kuratora Oświaty w Olsztynie (dalej jako: "organ") o udzielenie na podstawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, kopii protokołu kontroli doraźnej, przeprowadzonej w Szkole Podstawowej w K. w dniu 31 lipca 2023 r. Pismem z 21 maja 2025 r. skarżąca wniosła do sądu skargę na bezczynność organu, zarzucając naruszenie art. 13 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1 u.d.i.p. poprzez bezczynność polegającą na nieudostępnieniu żądanej informacji publicznej w ustawowym terminie 14 dni oraz bezprawnym uzależnieniu realizacji wniosku od wypełnienia wewnętrznego urzędowego formularza. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o: - zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku w terminie 14 dni; - stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;; - zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła, że organ dopuścił się bezczynności, ponieważ ani nie udzielił wnioskowanej informacji, ani nie wydał decyzji administracyjnej. Ustawa o dostępie do informacji publicznej nie przewiduje żadnego sformalizowanego wzoru wniosku, dlatego uzależnienie realizacji wniosku od wypełnienia przez wnioskodawczynię wewnętrznego formularza, przygotowanego przez urząd jest działaniem bezprawnym. Już po wniesieniu skargi, bo 26 maja 2026 r. organ przesłał skarżącej żądany przez nią protokół. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenia, wskazując na to , że odpowiedź została udzielona 26 maja 2026 r. Nadto podkreślono, że nie jest kwestionowany fakt, że wiosek o udostępnienie informacji nie musi być złożony na formularzu, który miał za zadanie usprawnienie postępowania. Skarżąca jednak nie zakwestionowała tego, nie dowiadywała się również na jakim etapie rozpatrywania jest jej wniosek. Nie odmówiono stronie przesłania danych i nie można stwierdzić, że w przedmiotowej sytuacji doszło do bezczynności organu z rażącym naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej jako: "p.p.s.a.")., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Powyższe determinuje zakres kontroli sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności i czy organ pozostaje w zwłoce w rozpatrzeniu wniosku. Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., który określa, że w tym przypadku sąd: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzec skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie skarżąca domagała się informacji w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. W doktrynie wskazuje się, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (zob. M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa NSA, Toruń 2002, s. 28-29). Z powyższego wynika, że żądana przez skarżącą informacja dotycząca wyników (protokołu) przeprowadzonej kontroli stanowi informację publiczność. Nie może też budzić najmniejszych wątpliwości, że Warmińsko-Mazurski Kurator Oświaty jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej. Ponieważ obie przesłanki udostępnienia informacji publicznej zostały w sprawie spełnione (zarówno w odniesieniu do przesłanki przedmiotowej, jak i podmiotowej), organ, do którego skierowano wniosek, winien był podjąć przewidziane prawem działania w celu jego załatwienia. W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. - jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Wskazać należy, że art. 13 ust. 2 u.d.i.p. posługuje się otwartą formułą "jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie", co pozwala na zindywidualizowanie zastosowania tej regulacji do okoliczności konkretnej sprawy (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 lutego 2020 r., sygn. akt II SAB/Po 4/20, dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"). Dopuszczalne jest zatem wydłużenie 14-dniowego terminu w przypadku braku możliwości udzielenia informacji publicznej, przy czym organ jest zobligowany do powiadomienia wnioskodawcy, przed upływem tych 14 dni, o powodach opóźnienia oraz do wyznaczenia dodatkowego terminu udostępnienia informacji. W rozpoznawanej sprawie żądanie udzielenia informacji publicznej zgłoszone zostało organowi 5 listopada 2025 r., bo wówczas wpłynął wniosek do kuratorium, termin odniesienia się do wniosku minął zatem 19 listopada 2025 r. W ustawowym terminie 14 dni organ nie udzielił skarżącej żądanej informacji, ani nie podjął żadnych innych działań prawem dopuszczalnych. W tym miejscu stwierdzić należy, że organ nie miał żadnych podstaw ku temu, by żądać od skarżącej, żeby ta swój wniosek zawarła w przesłanym jej 6 listopada 2025 r. formularzu. Odpowiedź na wniosek została udzielona dopiero 26 maja 2026 r. tak więc skarga na dzień jej wniesienia tj. 21 maja 2026 r. była zasadna. Bezczynność organu ustała jednak przed rozpatrzeniem skargi przez sąd, ponieważ tak jak wyżej stwierdzono protokół kontroli został skarżącej przesłany 26 maja 2026 r. W sytuacji ustania bezczynności sąd rozstrzyga sprawę biorąc za podstawę stan faktyczny istniejący w czasie wydania orzeczenia sądowego. Jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, organ administracji publicznej rozpoznał wniosek (udostępnił żądaną informację), chociażby z przekroczeniem ustawowych terminów, oznacza to, że organ nie pozostaje w zwłoce w zakresie udzielonej odpowiedzi i sąd nie może uwzględnić skargi na tzw. milczenie władzy. Nie może bowiem zobowiązać organu do określonego działania, które przed dniem orzekania zostało już podjęte (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 1789/16, CBOSA). W takich przypadkach sąd umarza postępowanie w zakresie bezczynności organu, o czym orzeczono w pkt 1) wyroku. W aktualnym stanie prawnym rozpoznanie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania w określonym terminie aktu. Podjęcie przez organ stosownego działania, po wniesieniu skargi, nie zwalania sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie stwierdzenia, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W ocenie sądu przedstawiona bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt 2) wyroku. Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., będzie stan, w którym bez żadnych wątpliwości i wahań oraz bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. I OSK 675/12, CBOSA). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Kwalifikacja naruszenia jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie NSA z 27 marca 2013 r., sygn. II OSK 468/13 , wyrok WSA we Wrocławiu z 10 kwietnia 2014 r., sygn. II SAB/Wr 14/14; wyroki WSA w Poznaniu z 11 marca 2015 r., sygn. IV SAB/Po 19/15, CBOSA). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie, gdzie brak udzielenia informacji publicznej w ustawowym terminie wynikał z błędnego przekonania organu, że skarżąca powinna złożyć wniosek na formularzu przesłanym jej przez organ. Był to bez wątpienia błąd organu, jednak nie miał on cech rażącego naruszenia prawa, organ po prostu oczekiwał na przesłanie przez skarżącą formularza, którego skarżąca nie odesłała, jednak nie musiała tego czynić i jest to oczywiste w świetle unormowań ustawy o dostępie do informacji publicznej. Nadto o braku rażącego naruszenia prawa przekonuje to, że organ żądanej informacji udzielił praktycznie niezwłocznie po wniesieniu skargi, gdyż skarga wpłynęła do organu 22 maja 2026 r., zaś odpowiedzi udzielono 26 maja 2026 r. O kosztach postępowania, obejmujących jedynie zwrot od organu na rzecz skarżącej uiszczonego wpisu od skargi w kwocie 100 zł., sąd orzekł w pkt 3) wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.