II SAB/Lu 98/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Anna Ostrowska (sprawozdawca) Sędzia WSA Bartłomiej Pastucha po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi P. N. na bezczynność Dyrektora III Liceum Ogólnokształcącego im. [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że Dyrektor III Liceum Ogólnokształcącego im. [...] dopuścił się bezczynności w przedmiocie załatwienia wniosku P. N. z dnia 8 lutego 2026 r. o udostępnienie informacji publicznej; II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Dyrektora III Liceum Ogólnokształcącego im. [...] do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 8 lutego 2026 r.; IV. zasądza od Dyrektora III Liceum Ogólnokształcącego im. [...] na rzecz P. N. kwotę 117 (sto siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

P. N., reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, wniósł skargę na bezczynność Dyrektora III Liceum Ogólnokształcącego im. [...] (dalej: dyrektor, organ) polegającą na niezałatwieniu wniosku skarżącego z dnia 8 lutego 2026 r. Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej: "u.d.i.p.") poprzez niezałatwienie wniosku skarżącego w pełnym zakresie w ustawowym terminie i wnosząc o 1) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, 2) zobowiązanie organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku, 4) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W uzasadnieniu zarzutów skargi podniesiono, że skarżący za pośrednictwem poczty elektronicznej skierował do organu w dniu 8 lutego 2026 r. wniosek o dostęp do informacji publicznej o następującej treści: "Na podstawie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej wnoszę o informację: Jakie studia ukończyli nauczyciele religii zatrudnieni w szkole? Proszę o podanie imienia i nazwiska każdego z katechetów wraz z przyporządkowaniem uczelni oraz nauczanego wyznania. Proszę o przesłanie informacji na mój adres email w formacie PDF". Skarżący wysłał wniosek na adres email organu znajdujący się w Rejestrze Szkół i Placówek Oświatowych (rspo.gov.pl), tj. sekretariat@l[...].pl. Organ odpowiedział na wniosek skarżącego w dniu 11 lutego 2026 r. pismem o następującej treści: "W roku szkolnym 2025/2026 w III Liceum Ogólnokształcącym im. [...] zatrudniona jest jedna nauczycielka religii: Imię i nazwisko: A. S.. Nauczane wyznanie: Katolickie. Nauczyciele religii zatrudnieni w szkole posiadają kwalifikacje wymagane obowiązującymi przepisami prawa, w szczególności zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji i Nauki w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli. W zakresie żądania wskazania uczelni ukończonej przez poszczególnych nauczycieli informuję, że informacja ta nie podlega udostępnieniu. Dane dotyczące ukończonej uczelni stanowią dane osobowe z zakresu prywatnej sfery życia osoby fizycznej i podlegają ochronie na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Informacja o posiadaniu wymaganych kwalifikacji została udostępniona w zakresie niezbędnym do realizacji prawa do informacji publicznej". Skarżący podkreślił, że odpowiedź organu wykazuje na częściowe załatwienie wniosku, udostępniono bowiem imię i nazwisko nauczyciela oraz nauczane wyznanie, a także potwierdzono posiadanie wymaganych kwalifikacji. Jednocześnie organ nie podał nazwy uczelni ukończonej przez nauczyciela, powołując się na ochronę danych osobowych. W związku z tym skarżący nie uzyskał pełnej informacji publicznej, o którą wnioskował, co stanowi przedmiot niniejszego sporu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wyjaśniając, że niezwłocznie po otrzymaniu skargi na bezczynność, tego samego dnia, tj. 17 kwietnia 2026 r. udzielił skarżącemu żądanej informacji, tj. wskazał pełną nazwę uczelni, na której katecheta uzyskał tytuł magistra teologii. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: p.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Organ w niniejszej sprawie dopuścił się bezczynności. W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a.: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Dla oceny zasadności skargi na bezczynność kluczowy jest stan sprawy w chwili wyrokowania. W sytuacji, gdy na moment wyrokowania bezczynność nadal istnieje, sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności. Jeżeli bezczynność ustała, postępowanie sądowe podlega umorzeniu w zakresie zobowiązania do wydania aktu lub dokonania czynności przy jednoczesnym rozstrzygnięciu, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz ewentualnie o kwestiach wymienionych w art. 149 § 1b i § 2 p.p.s.a. Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie podmiot ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności. W przedmiotowej sprawie wniosek skarżącego z 8 lutego 2026 r. o udostępnienie informacji publicznej został skierowany do podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji, tj. dyrektora liceum (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.). W świetle tego przepisu dyrektorzy szkół są powszechnie uznawani w orzecznictwie sądowym za podmioty obowiązane od udostępnienia informacji publicznej - czy to jako organy władzy publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. (w znaczeniu funkcjonalnym, zwłaszcza z uwagi na posiadane przez dyrektorów szkół kompetencje do wydawania decyzji administracyjnych w sprawach uczniów), czy też jako podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym (art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.). Zatem dyrektor szkoły był zobowiązany do udzielenia żądanej informacji w zakresie, w jakim był on jej dysponentem. Przedmiotem wniosku jest informacja publiczna, bowiem dotyczy ona funkcjonowania publicznej placówki oświatowej oraz realizacji przez nią zadań publicznych. Dane dotyczące zatrudnionych nauczycieli oraz organizacji nauczania religii pozostają w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań oświatowych finansowanych ze środków publicznych. Organ jako podmiot wykonujący zadania publiczne jest zobowiązany do udostępniania informacji publicznej. Informację publiczną stanowi również lista katechetów zatrudnionych w jednostce oświaty (por. zamiast wielu: wyrok WSA w Warszawie z 20 marca 2013 r., II SAB/Wa 34/13). Bezsporne jest, że organ nie udostępnił w terminie wnioskowanej informacji w żądanym zakresie. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, skarżący wnioskiem z 8 lutego 2026 r. zwrócił się do organu o udostępnienie wyżej opisanej informacji publicznej. Dyrektor liceum w piśmie z dnia 11 lutego 2026 r. udzielił odpowiedzi niepełnej, a następnie – w dniu, w którym otrzymał skargę na bezczynność, tj. 17 kwietnia 2026 r. udzielił skarżącemu pełnej, żądanej informacji, tj. wskazał nazwę uczelni, na której katecheta uczący w liceum uzyskał tytuł magistra teologii. Reasumując, organ na dzień wniesienia skargi nie udzielił skarżącemu wnioskowanej informacji, co miał obowiązek uczynić w terminie 14 dni od złożenia wniosku – tj. do 23 lutego 2026 r. (ostatni dzień terminu – tj. 22 luty 2026 r. przypadał w niedzielę, która jest dniem ustawowo wolnym od pracy). Jednak przed dniem wyrokowania w niniejszej sprawie pełna żądana informacja publiczna została skarżącemu udostępniona. Udzielenie odpowiedzi niepełnej, nieuwzględniającej żądanego sposobu udostępnienia oraz niewyposażonej w formę decyzji administracyjnej w zakresie ewentualnej odmowy, należy traktować jako bezczynność w części dotyczącej nieudostępnionej informacji. W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić, że organ nie unikał udzielenia wnioskowanej informacji, jednak pierwotnie odpowiedział na wniosek, udzielając informacji w sposób niepełny (w piśmie z 11 lutego 2026 r.), którą następnie, na skutek skargi na bezczynność, udostępnił w sposób prawidłowy pismem z 17 kwietnia 2026 r. Wobec udzielenia - przed wydaniem wyroku w niniejszej sprawie – pełnej odpowiedzi na wniosek z 8 lutego 2026 r. o udostępnienie informacji publicznej, Sąd nie miał podstaw, by zobowiązywać organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności. W tym zakresie postępowanie sądowe jako bezprzedmiotowe podlegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - o czym orzeczono w pkt III sentencji wyroku. Zważywszy na opisane wyżej okoliczności opóźnienia w udzieleniu odpowiedzi na wniosek, Sąd stwierdził, że choć dyrektor liceum dopuścił się bezczynności, to jednak bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa – o czym orzeczono w pkt I i II sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a p.p.s.a. Odpowiedź na wniosek została wprawdzie udzielona z przekroczeniem ustawowego terminu, jednak nie ulega wątpliwości, że organ nie zbył wniosku milczeniem i nie zignorował go, lecz pierwotnie udzielił informacji niepełnej, co skutkowało wniesieniem przez wnioskodawcę skargi do Sądu. Tymczasem rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnych wątpliwości w okolicznościach danej sprawy można stwierdzić, że w sposób oczywisty naruszono prawo. W przypadku przekroczenia przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy o tym, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, nie decyduje sam tylko przedmiot sprawy, ale wszystkie okoliczności z tym związane, w tym także czas trwania bezczynności. W niniejszej sprawie – w okolicznościach przedstawionych powyżej - brak jest podstaw do stwierdzenia, że bezczynność organu miała charakter rażący (por. wyrok NSA z 10 listopada 2021 r., II GSK 1973/21). O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł w punkcie IV sentencji wyroku, na podstawie art. 206 w zw. z art. 200 p.p.s.a. Zasadą wyrażoną w art. 200 p.p.s.a. jest, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (art. 205 § 2 p.p.s.a.). Sąd w niniejszej sprawie zastosował normę art. 206 p.p.s.a., zgodnie z którą sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części w szczególności, jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że sąd administracyjny, orzekając w zakresie kosztów postępowania, działa w sposób uznaniowy, dokonując na tle konkretnej sprawy oceny, czy występują w niej szczególnie uzasadnione względy uzasadniające odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów w całości lub w części. Należy przy tym podkreślić, że art. 206 p.p.s.a. nie konkretyzuje pojęcia "uzasadnionych przypadków", w których można odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, jedynie wymienia jeden z nich (świadczy o tym zawarte w przepisie sformułowanie "w szczególności"), dotyczący sytuacji, w której skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu, toteż ich kwalifikacja należy ostatecznie w każdej sprawie do sądu. Stosując powołany przepis, sąd musi zatem dokonać oceny opartej na uznaniu, kształtowanym własnym przekonaniem, poczuciem sprawiedliwości oraz analizą okoliczności rozpoznawanej sprawy. Sąd w niniejszej sprawie uznał, że uzasadnione jest zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania w części, tj. w zakresie poniesionych kosztów sądowych (uiszczonego wpisu od skargi w kwocie 100 zł oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł). Natomiast Sąd odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania w pozostałej części, tj. w zakresie kosztów zastępstwa prawnego przez radcę prawnego z uwagi na to, że przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi w Polsce zarejestrowano co najmniej kilkadziesiąt spraw ze skarg na bezczynność w udostępnianiu informacji publicznej, w których skarżący P. N. jest reprezentowany przez tego samego profesjonalnego pełnomocnika radcę prawnego A. D.. Skargi skierowano przeciwko różnym podmiotom w kraju, w tym przede wszystkim dyrektorom różnych szkół. W ocenie Sądu uprawniony jest wniosek, że udział profesjonalnego pełnomocnika w przedmiotowej sprawie nie był potrzebny, a w praktyce sprowadzał się do dostosowania do niniejszej sprawy przygotowanego pisma procesowego – skargi. Kolejna sprawa o bezczynność, chociażby z uwagi na swoją powtarzalność, nie należy do zawiłych, a orzecznictwo wypracowane na tle bezczynności w sprawach udostępnienia informacji publicznej przy tego rodzaju zapytaniach jest bogate i w znacznym stopniu utrwalone. Mając to na uwadze, Sąd uznał, że okoliczności rozpoznawanej sprawy, jednej z wielu podobnych spraw zainicjowanych przez skarżącego, sprzeciwiają się przyznaniu skarżącemu zwrotu kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, co mieści się w pojęciu szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 206 p.p.s.a., dlatego Sąd orzekł o kosztach postępowania jak w pkt IV sentencji wyroku.