II SAB/Lu 48/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor sądowy Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. Z. na bezczynność i przewlekłość postępowania Wojewody Lubelskiego w przedmiocie niezbędności wejścia na teren nieruchomości sąsiedniej p o s t a n a w i a odrzucić skargę.

Pismem z 6 marca 2023 r. A. Z. (skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność i przewlekłość postępowania Wojewody Lubelskiego w przedmiocie niezbędności wejścia na teren nieruchomości sąsiedniej. W jej uzasadnieniu opisała szczegółowo dotychczasowy przebieg postępowania, który jej zdaniem świadczy o bezczynności i przewlekłości postępowania organu. W odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, że uchylenie decyzji Starosty Janowskiego z 6 kwietnia 2022 r. było konieczne z uwagi na zmianę stanu własności działki na której teren domaga się wejścia skarżąca. Jednocześnie z treści skargi wynika, że Starosta Janowski ponownie orzekł w przedmiotowej sprawie. Pismem z 26 marca 2023 r. skarżąca wyjaśniła, że jej pismo z 6 marca 2023 r. jest jednocześnie ponagleniem na bezczynność i przewlekłe postępowanie prowadzone przez Wojewodę Lubelskiego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Stosownie do treści art. 52 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 – w skrócie "p.p.s.a."), skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Zasada ta ma również zastosowanie w sprawach, w których przedmiotem skargi jest przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ. Art. 53 § 2b p.p.s.a. stanowi bowiem, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W świetle art. 37 § 1 pkt 1 i § 2 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność). Ponaglenie zawiera uzasadnienie. Celem złożenia ponaglenia jest wyczerpanie środków zaskarżenia i umożliwienie załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym. Droga sądowa jest zatem dopuszczalna dopiero po wyczerpaniu możliwości załatwienia sprawy w trybie postępowania administracyjnego. Tym samym, złożenie skargi na bezczynność, czy też przewlekłość organu, jest możliwe dopiero po wniesieniu ponaglenia na niezałatwienie sprawy w trybie art. 37 k.p.a. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarga złożona w niniejszej sprawie dotyczącej bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania przez Wojewodę Lubelskiego, nie została poprzedzona złożeniem ponaglenia. Potwierdza to także stanowisko samej skarżącej wyrażone w piśmie z 26 marca 2023 r., w którym wskazał, że jej skarga (pismo z 6 marca 2023 r.) jest jednocześnie ponagleniem na bezczynność i przewlekłe postępowanie prowadzone przez Wojewodę Lubelskiego. Bezspornym zatem jest, że skarga i ponaglenie zostały złożone w tym samym dniu. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 20 stycznia 2022 r., w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto pogląd, że wniesienie ponaglenia i skargi w tym samym dniu lub po wniesieniu skargi, należy zakwalifikować jako niezgodne z art. 52 § 1 p.p.s.a. Wskazany przepis wyraźnie stanowi, że skargę można wnieść "po wyczerpaniu środków zaskarżenia" (por. np. postanowienia NSA z 18 czerwca 2015 r., I OSK 1579/15 i z 13 lipca 2016 r., I OSK 3044/15). Dopuszczenie możliwości jednoczesnego wnoszenia skargi na bezczynność i ponaglenia, podważałoby bowiem racjonalność ustawodawcy, który wprowadzając do k.p.a. instytucję ponaglenia wyposażył stronę w dodatkowy instrument mający na celu dyscyplinowanie organów administracji w zakresie sprawności i szybkości załatwienia sprawy. Nie może to być postrzegane wyłącznie jako środek warunkujący dopuszczalność wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Należy uwzględnić, że ratio legis wprowadzenia wymogu uprzedniego wyczerpania środka w postaci ponaglenia było zapewnienie kontroli terminowości w postępowaniu administracyjnym z jednoczesnym ograniczeniem obciążania sądu sprawami, które mogą być załatwione przez organy administracji. Oczywiście sposób załatwienia ponaglenia przez właściwy organ nie ma żadnego znaczenia dla oceny dopuszczalności skargi na bezczynność organu (tak: w postanowieniu z 20 stycznia 2022 r., II OSK 2772/21). Podzielając zaprezentowany podgląd tut. Sąd uznał, że skoro w niniejszej sprawie skarżąca przed wniesieniem skargi nie złożyła ponaglenia, to jej skarga podległa odrzuceniu jako niedopuszczalna na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. O powyższym Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.