II SAB/Lu 2/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Maciej Gapski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 lutego 2024 r. sprawy ze skargi J. M. na bezczynność Starosty Lubelskiego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że Starosta Lubelski dopuścił się bezczynności w sprawie rozpatrzenia wniosku J. M. z dnia 19 listopada 2023 r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej; II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Starosty Lubelskiego do załatwienia wniosku wskazanego w pkt I; IV. zasądza od Starosty Lubelskiego na rzecz skarżącego J. M. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pismem z dnia 20 grudnia 2023 r. J. M. (dalej jako: skarżący), złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Starosty Lubelskiego (dalej jako: Starosta lub organ) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący zarzucił naruszenie art. 61 Konstytucji RP oraz art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902; dalej jako: u.d.i.p.), poprzez błędne zastosowanie polegające na nieudostępnieniu na wniosek skarżącego informacji publicznej, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub w centralnym repozytorium. Mając na uwadze tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia 19 listopada 2023 r. dotyczącego udostępnienia w formie elektronicznej projektu organizacji ruchu dla drogi powiatowej nr [...] oraz zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że dnia 19 listopada 2023 r. wystąpił do organu z wnioskiem o przesłanie elektronicznej wersji projektu organizacji ruchu dla drogi powiatowej nr [...]. Swoje żądanie wysłał na adres starostwo@powiat.lublin.pl opublikowany na stronie internetowej organu. W terminie określonym w art. 13 u.d.i.p. Starosta nie udostępnił żądanej informacji. Skarżący podkreślił równocześnie, że projekt organizacji ruchu stanowi informację publiczną, która powinna być udostępniona na wniosek. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o umorzenie postępowania z uwagi na udostępnienie skarżącemu żądanej przez niego informacji publicznej w dniu 22 grudnia 2023 r. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.). Zgodnie z powyższym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż Starosta Lubelski dopuścił się bezczynności w zakresie rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 19 listopada 2023 r. Należy na wstępie przypomnieć, że bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej będzie miała miejsce w sytuacji, w której podmiot ten w ustawowo określonym terminie nie podejmie w odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji żadnej z czynności określonych w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej, tj. nie udostępni informacji publicznej w formie czynności materialno-technicznej w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), nie wyda decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej albo o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.), nie powiadomi pisemnie wnioskodawcy o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i nie wskaże, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.). Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania Sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., który określa, że w tym przypadku sąd: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W sprawie bezsporne jest, że informacja żądana przez skarżącego ma charakter informacji publicznej, a Starosta jest podmiotem zobowiązanym do jej udostępnienia. Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. Informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Taki charakter bezsprzecznie mają informacje dotyczące organizacji ruchu drogowego na drogach publicznych, w tym projekt organizacji ruchu drogowego dla drogi powiatowej [...]. Wobec powyższego organ powinien był załatwić wniosek skarżącego w trybie i terminie przewidzianym w u.d.i.p. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.) w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Należy stwierdzić, że organ nie wywiązał się ze swego ustawowego obowiązku w powyższym terminie, gdyż udostępnił żądaną informację w formie elektronicznej dopiero w wyniku złożonej przez J. M. skargi w dniu 20 grudnia 2023 r. Ostateczne udostępnienie informacji nastąpiło w dniu 22 grudnia 2023 r., co świadczy o przekroczeniu ustawowego terminu i tym samym o bezczynności organy. Organ w odpowiedzi na skargę wyjaśnił, że po złożeniu skargi została przeszukana poczta elektroniczna, a wniosek z dnia 19 listopada 2023 r. został odnaleziony w folderze SPAM. Po dokonaniu tego ustalenia niezwłocznie udostępniono informację publiczną. Należy podnieść, że w świetle ugruntowanego stanowiska wyrażanego w orzecznictwie sądów administracyjnych, do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia w sprawach z zakresu dostępu do informacji publicznej także drogą elektroniczną (zob. postanowienia NSA z 10 września 2015 r., I OSK 1968/15 i z 3 listopada 2015 r., I OSK 1940/15). Uznaje się ponadto, że skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów (zob. postanowienie NSA z 5 listopada 2015 r.; wyrok NSA z 16 lutego 2016 r., I OSK 2186/14). Ryzyko nieodebrania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu, obciąża ten organ, a nie wnioskodawcę (postanowienie NSA z 18 listopada 2015 r. (I OSK 2897/15). Dlatego też właściwe jest uznanie, w realiach przedmiotowej sprawy, że nieudostępnienie skarżącemu informacji publicznej w terminie nastąpiło z winy organu i wynikało z niewłaściwego ustawienia filtrów antyspamowych poczty elektronicznej. Udostępnienie informacji po złożeniu skargi nie prowadzi natomiast do umorzenia postępowania zainicjowanego tym środkiem zaskarżenia, o co wnosił organ. Zdaniem Sądu, jakkolwiek organ dopuścił się bezczynności, to jednak z pewnością nie miała ona charakteru rażącego. Organ w odpowiedzi na skargę z dnia 20 grudnia 2023 r. niezwłocznie przekazał żądaną informację i wyjaśnił przyczyny zwłoki, a chociaż odpowiedź ta była spóźniona w świetle ustawy o dostępie do informacji publicznej, to jednak działaniu organu nie można przypisać znamion rażącego, a więc oczywistego i poważnego, naruszenia przepisów prawa. Nie bez znaczenia jest również fakt, że udostępnianie informacji publicznej, jakkolwiek istotne, nie jest jednak głównym zadaniem organu, a sądowi z urzędu znany jest fakt, że skarżący kieruje setki wniosków dotyczących organizacji ruchu drogowego do organów odpowiedzialnych za zarządzanie drogami publicznymi w całym kraju. Argumenty te uzasadniają rozstrzygnięcie zawarte w punkcie II sentencji wyroku. Rozpatrując skargę na bezczynność lub przewlekłość postępowania sąd bierze zasadniczo pod uwagę stan sprawy istniejący w dacie wniesienia skargi do sądu, jednakże w zakresie ewentualnego zobowiązania organu do załatwienia sprawy (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), sąd musi uwzględniać stan istniejący w dacie wyrokowania. Bezprzedmiotowe stało się zobowiązywanie organu do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 19 listopada 2023 r., biorąc pod uwagę wskazywany już wyżej fakt, że po wniesieniu skargi do sądu, organ udostępnił żądaną informację. W tej sytuacji Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącego (pkt III sentencji wyroku). O kosztach postępowania (pkt IV sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a., przyznając skarżącemu zwrot kosztów w kwocie, obejmującej uiszczony wpis od skargi, tj. 100 zł. Skarżący nie wykazał, aby poniósł inne koszty postępowania, podlegające zwrotowi.