II SAB/Łd 11/26

Dnia 8 kwietnia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Olejniczak, Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Sędzia WSA Jarosław Czerw (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 kwietnia 2026 roku sprawy ze skargi W.U. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Burmistrza Miasta Łowicz w sprawie naruszenia stosunków wodnych oraz degradacji gruntu 1.zobowiązuje Burmistrza Miasta Łowicz do załatwienia wniosku skarżącej W.U. z 29 maja 2020 r. w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. odrzuca skargę w zakresie dotyczącym wniosku skarżącej w przedmiocie degradacji gruntu; 3. stwierdza, że Burmistrz Miasta Łowicz dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. wymierza Burmistrzowi Miasta Łowicz grzywnę w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 5. przyznaje skarżącej W.U. od Burmistrza Miasta Łowicz sumę pieniężną w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 6. oddala skargę w zakresie przewlekłego prowadzenia postępowania; 7. zasądza od Burmistrza Miasta Łowicz na rzecz skarżącej W.U. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. IB

Pismem opatrzonym datą 5 grudnia 2025 roku W.U. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynności i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Burmistrza Miasta Łowicza w zakresie: 1. postępowania administracyjnego w sprawie zakłócenia stosunków wodnych w obrębie działek nr [...] , [...] , [...] przy ulicy [...] j w Ł., graniczących z działkami skarżącej o nr ewidencyjnych [...] oraz [...] z obrębu [...] toczącego się od 29 maja 2020 roku do chwili obecnej; 2. braku wszczęcia formalnego postępowania administracyjnego dotyczącego degradacji działki skarżącej nr [...] wskutek wprowadzania na nią ścieków pochodzących z nieprawidłowo eksploatowanej oczyszczalni ścieków Zakładu Usług Komunalnych w Ł podległego Burmistrzowi Miasta Łowicza, a co za tym idzie nie rozpatrzenia ewentualnie nie przekazania według właściwości właściwemu organowi do chwili obecnej jej wniosku o przywrócenia nieruchomości do stanu pierwotnego i naprawienia wyrządzonej przez powyższe szkody majątkowej, do czego doszło wskutek nieprawidłowego uznania, że zgłoszone żądanie (sprawa) nie ma charakteru sprawy administracyjnej tylko cywilnej, o czym Burmistrz Miasta Łowicza nigdy nie poinformował skarżącej, tylko przez okres prawie 10 lat prowadził korespondencję w trybie administracyjnym, informując nawet skarżącą w swoim piśmie z dnia 22 grudnia 2023 r. nr SK.6214.1.2023.PG, że przywrócenie działki oznaczonej nr [...] skarżącej, obręb [...] do stanu pierwotnego zaplanowano na rok 2024 r., a następnie w konsekwencji podjęcia przez Radę Miejską w Łowiczu uchwały nr LXXXIX/627/2024 w dniu 24 kwietnia 2024r., w której uznano za zasadną skargę W.U. na działalność Burmistrza Miasta Łowicza w związku z jego bezczynnością i przewlekłością w załatwieniu jej sprawy dotyczącej degradacji działki wskutek działania oczyszczalni ścieków. O tym, że sprawa ma charakter cywilny (odszkodowawczy) skarżąca dowiedziała się dopiero z postanowienia SKO w Skierniewicach z dnia 14 lipca 2025 r., rozpatrującego jej ponaglenie, z którego treścią w tym zakresie się nie zgadza. Strona zarzuciła organowi, że prowadzi omawiane postępowania administracyjne niezgodnie z zasadą szybkiego działania organów administracji publicznej, wskazaną w art. 12 § 1 KPA, jak również z naruszeniem dalszych przepisów postępowania art. 35 § 1, 2, 3 KPA oraz art. 36 § 1 i 2 KPA. Wskazując na powyższe strona wniosła o: 1.zobowiązanie Burmistrza Miasta Łowicza do zakończenia postępowań z pkt 1 w I instancji w terminie 30 dni od uprawomocnienia się wyroku jaki zapadnie w sprawie niniejszej skargi i zwrotu akt administracyjnych, zaś co do sprawy z pkt 2 do wszczęcia i załatwienia sprawy w trybie administracyjnej ww. przedmiocie - na podstawie art. 148 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; 2. stwierdzenie w wyroku, iż Burmistrz Miasta Łowicza dopuścił się w omawianych sprawach zarówno przewlekłości w prowadzonym postępowaniu, jak i bezczynności w nim - na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ppsa; 3. orzeczenie przez Sąd, iż zarzucana przez skarżącą organowi I instancji przewlekłość i bezczynność w postępowaniu administracyjnym miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa - art. 149 § 1 pkt 1a ppsa; 4. przyznanie na rzecz skarżącej od Burmistrza Miasta Łowicza sumy pieniężnej w wysokości 10 000 zł (dziesięć tysięcy złotych) tytułem rekompensaty za naruszenie prawa do rozpoznania jej sprawy w rozsądnym terminie naruszenia - na podstawie art. 149 § 2 ppsa; 5. zasądzenie na rzecz skarżącej od Burmistrza Miasta Łowicza zwrotu poniesionych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, jakie na skutek wniesienia niniejszej skargi poniosła skarżąca, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi strona w szczególności podniosła, że w dniu 29 maja 2020 roku wystąpiła do Burmistrza Miasta Łowicza o przeprowadzenie postępowania administracyjnego dotyczącego przyjmowania mas ziemnych i odpadów w obrębie działek nr [...] , [...] , [...] przy ulicy [...] w Ł., graniczących ze stanowiącymi jej własność działkami o nr ewidencyjnych [...] oraz [...] z obrębu [...] w Ł.. Wskutek powyższego doszło do naruszenia stosunków wodnych poprzez podniesienie gruntu na sąsiednich działkach skarżącej o numerach ewidencyjnych [...] , [...] i [...] poprzez nawiezienie mas ziemnych niewiadomego pochodzenia o niezbadanym składzie chemicznym oraz gruzu, co spowodowało zagrożenie zalania jej działek. Skarżąca w pismach z dnia 17 sierpnia 2020 r., 7 kwietnia 2022 r., 31 lipca 2023 r., 10 lutego 2024 r., 24 października 2024 r., 7 stycznia 2025 r. powołując się na regulacje Prawa wodnego wskazywała na nieuzasadniony brak zakończenia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie. Skarżąca podkreśliła, że Burmistrz Miasta Łowicza przez wiele lat nie podejmował żadnych czynności w celu załatwienia sprawy pomimo wielu wniosków skarżącej, która szczegółowo i obszernie w swoich pismach opisywała problem, którego domaga się załatwienia przez organ. Tymczasem Burmistrz Miasta Łowicza nie wykazywał woli załatwienia sprawy, częściej nie odpowiadał na pisma kierowane do niego, a podejmowane przez niego czynności miały charakter pozorny, a jeśli już były podejmowane jakiekolwiek działania, to były to czynności podejmowane w dużych odstępach czasowych z naruszeniem wszelkich terminów i zasad KPA. Strona zaakcentowała, że znamienne jest, iż przez okres ponad 5 lat od wszczęcia postępowania, przedmiot sprawy nie miał dla Burmistrza Miasta Łowicza charakteru zawiłego i skomplikowanego, aż do czasu rozpatrzenia ponaglenia skarżącej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach w dniu 14 lipca 2025 r. w sprawie KO 4113.155.2025, gdzie uznano, że Burmistrz dopuścił się bezczynności w sprawie wydania decyzji w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych oraz, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Tożsamą ocenę zaniechania wykonywania obowiązków przez Burmistrza Miasta Łowicza miała Rada Miejska Łowicza, która w uchwale Nr LXXXIX/627/2024 z dnia 24 kwietnia 2024 r. uznała za zasadną skargę W.U. na bezczynność Burmistrza w załatwieniu jej sprawy. Następnie skarżąca wskazała, że Burmistrz Miasta Łowicza pomimo zobowiązania go przez SKO do załatwienia sprawy w I instancji i wydania decyzji do dnia 31 sierpnia 2025 r., do chwili obecnej nie załatwił przedmiotowej sprawy, co potwierdza, że organ nadal pozostaje w bezczynności, a prowadzone postępowanie administracyjne przez ponad 5 lat było prowadzone przez organ w sposób rażąco przewlekły. Wszelkie informacje i dowody dotyczące zakłócenia stosunków wodnych na działkach skarżącej nr [...] i [...] , obręb [...] poprzez podwyższenie terenu masami ziemnymi niewiadomego pochodzenia na sąsiednich działkach o nr [...] , [...] , [...] zostały przedstawione już w piśmie kierowanym do Burmistrza Miasta Łowicza z dnia 17.08.2020 roku. Na wskazane pismo skarżąca nie otrzymała odpowiedzi, jak i na kolejne pisma dotyczące tej sprawy - z dnia: 07.04.2022 r., 31.07.2023 r., 10.02.2024 r., 24.10.2024 r., 07.01.2025 r., w których przedstawiono stanowisko i wnioski skarżącej w sprawie naruszenia stosunków wodnych na jej działkach nr [...] i [...] , obręb [...] . Burmistrz Miasta Łowicza w ogóle nie reagował, na informacje podawane przez skarżącą w trakcie prowadzenia sprawy, że w międzyczasie poprzez podwyższenie terenu na swoich działkach, właściciele działek nr [...] oraz [...] wykonali skarpę częściowo na działce skarżącej nr [...] narażając jej nieruchomość na dalsze zalewanie wodami opadowymi spływającymi ze skarpy zbudowanej z odpadów i mas ziemnych niewiadomego pochodzenia, a przez to doprowadzili i nadal doprowadzają do degradacji jej działki. Burmistrz nie wyjaśnił, że w toku prowadzonego postępowania na jakiej podstawie prawnej właściciele sąsiednich działek, skarpę umieścili na działce skarżącej, a nie wykonali jej na swoich działkach oraz nie wykonali instalacji dla wód opadowych na swoich działkach. Reasumując tę część skargi strona podniosła, że w okresie od 29 maja 2020 r. do 5 grudnia 2025 r. organ nie załatwił sprawy w terminie wskazanym w art. 35 KPA, nie wskazywał na przestrzeni tylu lat nowych terminów załatwienia sprawy - zgodnie z art. 36 § 1 kpa - gdyż nie wydawał w tym okresie stosownych postanowień administracyjnych. Oględziny nieruchomości z udziałem stron, organ zdecydował się przeprowadzić dopiero po 5 latach od wszczęcia postępowania, a dokładnie dopiero po wydaniu postanowienia przez SKO rozpatrującego ponaglenie skarżącej, przy czym o terminie ich przeprowadzenia organ nie zawiadomił skarżącej z właściwym wyprzedzeniem, przez co nie mogła w nich uczestniczyć w oględzinach wyznaczonych na dzień 22 sierpnia 2025 r. o czym skarżąca dowiedziała się z pisma z dnia 12 sierpnia 2025 r., którego odbiór nastąpił w dniu 25 sierpnia 2025 r., a więc po dacie zaplanowanych oględzin. Przebieg prowadzonego postępowania w sprawie naruszenia stosunków wodnych jak wskazano wyżej skarżąca szczegółowo opisała w ponagleniu do SKO, które uznało jego zasadność. W świetle powyższego zarzutem słusznym jest zarzut niniejszej skargi, iż wskazywana przez skarżącą przewlekłość i bezczynność Burmistrza Miasta Łowicza w tym postępowaniu administracyjnym miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem skarżącej opieszałość organu administracyjnego w procedowaniu sprawy administracyjnej w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych przybrała dwie postacie bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania. Natomiast argumentując skargę w zakresie pkt 2 skargi strona wskazała, że nie zgadza się ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego co do charakteru tej sprawy. Strona wyjaśniła, że 5 listopada 2015 r. wystąpiła do Burmistrza Miasta Łowicza o zaprzestanie degradacji jej działki nr [...] , obręb [...] , do czego dochodziło wskutek systematycznego podtapiania jej gruntu (ww. działki) ściekami przez nieszczelny kanał, którym są odprowadzane ścieki z oczyszczalni ścieków Zakładu Usług Komunalnych w Ł.sąsiadującego z działką skarżącej, a który to zakład stanowi własność Miasta Łowicza. Od tej daty skarżąca domaga się od Burmistrza Miasta Łowicza do chwili obecnej zaprzestania dalszej degradacji jej działki poprzez dalsze podtapianie jej gruntu ściekami, oraz przywrócenia stanu pierwotnego nieruchomości, a nadto naprawienia szkody wynikającej z wprowadzenia ścieków na jej nieruchomość. Na przestrzeni 10 lat od złożenia ww. wniosku ani razu Burmistrz Miasta Łowicza nie wskazał skarżącej, ani jej nie poinformował, że charakter przedmiotowej sprawy zgłoszonego wniosku nie może zostać załatwiony w trybie administracyjnym, że jest to w ocenie Burmistrza sprawa cywilna (odszkodowawcza), a nadto nie przekazano jej informacji, że do jej załatwienia właściwy jest inny organ ani też ewentualnie nie przekazano jej wniosku/sprawy do załatwienia innemu właściwemu organowi administracji publicznej. Dopiero w dniu 2 lipca 2025 r. w odpowiedzi Burmistrza do SKO na wniesione ponaglenie skarżącej zawarto po raz pierwszy informację, że powyższa sprawa została uznana jako cywilna (odszkodowawcza) wskutek czego wobec złożonego wniosku z 2015 r. nie prowadzono postępowania administracyjnego, co kwestionuje skarżąca o tym poniżej. Powyższą ocenę za Burmistrzem bezzasadnie przyjęło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które w tej kwestii nie wydało merytorycznego rozstrzygnięcia w treści postanowienia z dnia 14 lipca 2025 r., a jedynie w treści uzasadnienia. Z powyższym poglądem skarżąca nie zgodziła się, bowiem wniosek skarżącej z 5 listopada 2015 r. powinien być rozpatrzony w trybie administracyjnym, bowiem z treści wniosku wyraźnie wynikało, że sprawa dotyczy niesprawnego urządzenia wodnego (kanału) z którego wydobywają się ścieki na działkę skarżącej. Po drugie treść wniosku wyraźnie wskazywała na niewłaściwą eksploatację kanału oczyszczalni ścieków oraz, że dochodzi do naruszenia pozwolenia wodnoprawnego wskutek zalewania nieruchomości skarżącej ściekami z sąsiadującej z jej działką oczyszczalni ścieków, a nadto, że W.U. wnosiła o wykonanie robót zabezpieczających dalsze podtapianie jej gruntu ściekami, które przenikały do gleby, a przez to do wód gruntowych. Dodatkowo wniosek skarżącej mógł poza rozpatrzeniem na podstawie przepisów Prawa wodnego (sprawa administracyjna), które reguluje również obowiązek usunięcia szkód wyrządzonych przez urządzenia wodne (art. 234-237 Prawa wodnego), również na gruncie Prawa budowlanego wskutek niesprawności oczyszczalni ścieków, która posiadała nieszczelne kanały przebiegające przy granicy działki skarżącej. W świetle powyższego nie sposób podzielić poglądu Burmistrza Miasta Łowicza i SKO, że wniosek skarżącej nie nadawał się do rozpoznania w trybie administracyjnym. Burmistrz, jeśli uznawał wniosek za niewłaściwy, powinien wniosek i żądanie skarżącej przekazać do załatwienia innemu organowi w tym Powiatowemu inspektorowi nadzoru budowlanego ewentualnie organowi Wody Polskie. Dodatkowo należy zauważyć, że próba załatwienia tej sprawy przez Burmistrza Miasta Łowicza na przestrzeni 10 lat wskazywała, że traktuje tą sprawę jako administracyjną, czego wyrazem było również uwzględnienie skargi przez Radę Miejską Łowicza dotyczącą przewlekłości w załatwieniu sprawy zalewania działki skarżącej przez nieodpowiednie działania na terenie Oczyszczalni Miejskiej oraz degradację działki nr [...] stanowiącej własność skarżącej, do czego doszło poprzez brak odpowiedzi na pisma skarżącej lub przesyłanie jej odpowiedzi z uchybieniem terminów określonych w KPA. Powyższe w ocenie skarżącej świadczy, że organ pozostaje w dalszym ciągu w bezczynności w załatwieniu sprawy skarżącej z pkt 2 poprzez brak wszczęcia właściwego postępowania administracyjnego ewentualnie przekazania jej wniosku do rozpatrzenia właściwemu odpowiedniemu organowi administracji publicznej. W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta Łowicza wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że prowadzona od lat korespondencja ze skarżącą dotyczy kilku aspektów, w tym: - degradowania działki ozn. nr [...] , obręb [...] (stanowiącej własność osoby prywatnej), w wyniku nieprawidłowo prowadzonej eksploatacji przez oczyszczalnię ścieków przy ul. [...], prowadzoną przez Zakład Usług Komunalnych w Ł., - naruszenia stosunków wodnych w obrębie działek ozn. nr [...] , [...] i [...] (gdzie w roku 2024 r. zostały podzielone odpowiednio na nr [...], [...], [...], [...] [...], [...], [...] i [...] ), obręb [...] w Ł. przy ul. [...] , wszczętego na wniosek strony z dnia 29 maja 2020 r., - degradacji działki ozn. nr [...] , obręb [...] , przez Urząd Miejski w Łowiczu, poprzez wykopanie rowu o wymiarach 58m x 3m, z nasypami 58m x 17m, co daje ok. 1000 m2, według skarżącej. Organ nadto wskazał, że prowadzone jest postępowanie administracyjne w celu wydania stosownej decyzji administracyjnej, po wydaniu postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach (znak: KO.4113.155.2025 z dnia 14 Lipca 2025 r.), które ustaliło termin wydania decyzji przez Burmistrza Miasta Łowicza do dnia 31 sierpnia 2025 r., na podstawie ponaglenia Skarżącej z dnia 20 czerwca 2025 r. Sprawy nie załatwiono w ustalonym terminie. Pismem z dnia 11 grudnia 2025 r. poinformowano o niezałatwieniu w terminie sprawy, wskazując planowany termin zakończenia postępowania do dnia 1 czerwca 2026 r. Konieczność przedłużenia terminu załatwienia sprawy wynika ze szczególnie skomplikowanego charakteru sprawy i konieczności kontynuacji przeprowadzenia postępowania dowodowego. Do dnia 11 grudnia 2025 r. organ prowadzący postępowanie uzyskał ekspertyzę biegłego sądowego z zakresu geodezji. W toku prowadzonego postępowania odbyły się oględziny w terenie, w celu ustalenia stanu faktycznego, zebrania potrzebnych informacji czy dokumentów, o czym zawiadamiano strony postępowania. Zgodnie z zawiadomieniem z dnia 12 sierpnia 2025 r. poinformowano strony o przeprowadzeniu oględzin w dniu 22 sierpnia 2025 r. Ze względu na niepodjęcie w terminie w/w zawiadomienia przez wszystkie strony postępowania, w celu czynnego udziału każdej ze stron, wyznaczono ponowne oględziny na dzień 22 października 2025 r. (pismem z dnia 26 września 2025 r.). Ze względu na brak dostępu do nieruchomości położonej na działkach ozn. nr [...] , [...], [...] i [...], obręb [...] , w dniu 22 października 2025 r. (w tym przez geodetę - biegłego sądowego) wyznaczono kolejny termin przeprowadzenia oględzin. Pismem z dnia 31 października 2025 r. zawiadomiono strony postępowania o terminie oględzin planowanych na dzień 4 listopada 2025 r. Jak wskazano powyżej powołano geodetę - biegłego sądowego, który przeprowadził w dniu 4 listopada 2025 r. oględziny w terenie (z udziałem stron), przeanalizował zebrane informacje i przygotował stosowną ekspertyzę geodezyjną, stanowiącą dowód w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. W toku postępowania ustalono, iż w celu szczegółowego zbadania sprawy naruszenia stosunków wodnych, należy powołać hydrologa - biegłego sądowego. Powyższy fakt wynika również z oceny w/w geodety, który w swojej ekspertyzie geodezyjnej wskazał, iż precyzyjne określenie stanu faktycznego w zakresie zmian kierunku i natężenia odpływu wody wymaga wiedzy hydrologicznej. Ze względu na ograniczoną dostępność tego typu specjalistów były problemy z podjęciem współpracy. Jednak pod koniec 2025 r. udało się podjąć wiążące rozmowy z tego typu specjalistą. Aktualnie organ prowadzący postępowanie jest na etapie ustalania warunków zawarcia umowy. Dodatkowo organ wyjaśnił, że roszczenia związane z usypaniem skarpy częściowo na działce ozn. nr [...] , obręb [...] , poprzez podwyższenie działek ozn. nr [...] i [...] obręb [...] przez właścicieli tych działek nie są przedmiotem prowadzonego postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jak stanowi art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) (dalej p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a. Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a. Stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Sytuacja, o której stanowi powołany art. 119 pkt 4 p.p.s.a. zaistniała w rozpoznawanej sprawie, bowiem przedmiotem wniesionej skargi jest bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Burmistrza Miasta Łowicza. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a.: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.). W razie natomiast nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę - zgodnie z art. 151 p.p.s.a. Na wstępie należy podkreślić, że organy administracji publicznej zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a w szczególności, stosownie do art. 12 § 1 k.p.a., powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Realizacji tej zasady służy m.in. przepis art. 35 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej zobowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. W myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy, wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Dotyczy to również przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 k.p.a.). Warunkiem formalnym skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest wcześniejsze wyczerpanie środków zaskarżenia. Jak stanowi art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Spełnienie wymogu wyczerpania środków zaskarżenia następuje już w chwili złożenia ponaglenia w organie (por. postanowienie NSA z dnia 25 maja 2018 r., II OSK 1210/18, LEX nr 2520783, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). W kontrolowanej sprawie w dniu 7 lipca 2025 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach, wraz z aktami sprawy wpłynęło ponaglenie skarżącej z 20 czerwca 2025 r. na niezałatwienie przez Burmistrza Miasta Łowicz - w terminie określonym w k.p.a. – w sprawach dotyczących degradacji działki skarżącej nr [...] oraz zakłócenia stosunków wodnych. Tym samym należy przyjąć, że spełniony został warunek wynikający z art. 53 § 2b p.p.s.a. Zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (bezczynność) (pkt 1), lub gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość) (pkt 2). Z treści przywołanych przepisów należy wywieść, iż organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast postępowanie jest przewlekle prowadzone, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód. Bezczynność i przewlekłość są zatem pojęciami rozłącznymi, o oznacza, że w tej samej sprawie nie może występować zarówno bezczynność, jak i przewlekłość (por. uchwała NSA z 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19, ONSAiWSA 2020, nr 6, poz. 79). Celem kwestionowania bezczynności organu, podobnie jak i przewlekłości postępowania, jest przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienia sprawy. Cel ten jest jednak osiągany za pomocą odmiennej argumentacji. Strona, zarzucając organowi bezczynność ogranicza się do twierdzenia, że organ nie dochował terminu załatwienia sprawy (terminu określonego w art. 35 lub przepisach szczególnych ani terminu wskazanego zgodnie z art. 36 § 1). Strona, zarzucając przewlekłość zarzuca natomiast organowi, że jakkolwiek organ wyznaczał nowe terminy załatwienia sprawy (organ nie jest bezczynny), to postępowanie nie jest prowadzone w sposób sprawny i efektywny, w wyniku czego trwa ono dłużej, niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. O przewlekłym prowadzeniu postępowania w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. można mówić tylko wówczas, gdy jeszcze nie upłynął termin do wydania decyzji określony według przepisów wskazanych w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., a organ przy dołożeniu należytej staranności mógłby sprawę załatwić przed upływem tych terminów. Po ich upływie ocenie może podlegać jedynie stan bezczynności organu (por. postanowienie NSA z 4 grudnia 2019 r., II OSK 2317/19, LEX nr 2785840, CBOSA). Przenosząc powyższe na grunt kontrolowanej sprawy Sąd w pierwszej kolejności stwierdza, że skarga W.U. obejmuje dwa żądania: 1) stwierdzenie bezczynności i przewlekłości postępowania w sprawie zainicjowanej wnioskiem skarżącej z 29 maja 2020 r. w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych, 2) stwierdzenie bezczynności i przewlekłości postępowania w sprawie zainicjowanej wnioskiem skarżącej z 5 listopada 2015 r. w przedmiocie degradacji działki skarżącej nr [...] . Należy przypomnieć, że organ administracji, w myśl art. 104 § 1 k.p.a., załatwia sprawę przez wydanie decyzji (chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej), ale jedynie w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych (art. 1 § 1 pkt 1 k.p.a.). Zatem przedmiotem postępowania administracyjnego jest sprawa indywidualna, przez którą w doktrynie postępowania administracyjnego rozumie się m.in. "fakty i zdarzenia tworzące stan faktyczny sprawy oraz prawa i obowiązki, które na podstawie obowiązujących przepisów prawa administracyjnego mogą lub powinny być przyznane lub nałożone na osobę – adresata decyzji administracyjnej." (E. Bojanowski, Postępowanie administracyjne. Zarys wykładu, Warszawa 1999, s. 15). Sprawa administracyjna jest zatem efektem istnienia stosunku administracyjnoprawnego - takiej sytuacji prawnej, w której strona ma prawo żądać od organu administracyjnego skonkretyzowania jej indywidualnych uprawnień wynikających z prawa materialnego. Brak któregokolwiek z wyżej wymienionych elementów powoduje, że postępowanie nie może zakończyć się wydaniem orzeczenia rozstrzygającego sprawę merytorycznie (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 26 marca 1998 r., II SA 70/98, LEX 43205). W ocenie Sądu sprawa zainicjowana wnioskiem skarżącej z 29 maja 2020 r. w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych jest sprawą administracyjną, określoną w konkretnych przepisach materialnego prawa administracyjnego, rozstrzyganą w drodze decyzji administracyjnej. Jak stanowi bowiem art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 960 ze zm.) jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. Natomiast, w ocenie Sądu, sprawa zainicjowana wnioskiem skarżącej z 5 listopada 2015 r. w przedmiocie degradacji działki skarżącej nr [...] , z którego wynika żądanie naprawienia szkody na gruncie skarżącej nie jest sprawą administracyjną. W odniesieniu do naprawienia szkody na gruncie nie mają zastosowania przepisy prawa administracyjnego, mają zaś zastosowanie przepisy prawa cywilnego. Sprawa ta nie jest więc sprawą administracyjną, jest zaś sprawą cywilną. W okolicznościach sprawy brak jest przepisu prawa administracyjnego, który mógłby stanowić podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku skarżącej z 5 listopada 2015 r. w przedmiocie degradacji działki skarżącej nr [...] , z którego wynika żądanie naprawienia szkody na gruncie skarżącej. Zatem w przedmiotowym stanie faktycznym nie można mówić o bezczynności i przewlekłości organu administracji publicznej. Należy bowiem podkreślić, że skarga na bezczynność organu jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. W sytuacji gdy skarga dotyczy braku działania organu w sprawie w której podmiot indywidualny nie ma podstaw prawnych do żądania od organu podjęcia czynności uznać należy, że jest ona niedopuszczalna, gdyż nie mamy do czynienia z bezczynnością i przewlekłością organu (por. postanowienie WSA w Rzeszowie z 21 sierpnia 2012 r., II SAB/Rz 27/12, LEX nr 1224540, CBOSA). Skoro więc brak jest stosownej regulacji w sferze prawa publicznego dającej podstawę do działania organu w formie władczej, nie można tym samym mówić o bezczynności i przewlekłości organu objętej kontrolą Sądu. W tych okolicznościach, uznając, że sprawa zainicjowana wnioskiem skarżącej z 5 listopada 2015 r. w przedmiocie degradacji działki skarżącej nr [...] , z którego wynika żądanie naprawienia szkody na gruncie skarżącej nie podlega załatwieniu w drodze administracyjnej, skargę w zakresie dotyczącym wniosku skarżącej w przedmiocie degradacji gruntu należało odrzucić jako niedopuszczalną, w oparciu o art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Przenosząc rozważania na grunt kontrolowanej sprawy w zakresie sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącej z 29 maja 2020 r. w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych, należy stwierdzić, iż Burmistrz Miasta Łowicz nie dopuścił się przewlekłości, bowiem niewątpliwie na dzień wniesienia skargi już upłynął termin na załatwienie sprawy, o którym mowa w art. 35 § 3 k.p.a., ponieważ od dnia wpłynięcia do organu wniosku skarżącej z 29 maja 2020 r., aż do czasu wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach postanowienia z 14 lipca 2025 r. organ nie podjął żadnych czynności procesowych, w szczególności zaś nie wyznaczył nowego terminu załatwienia sprawy w oparciu o art. 36 § 1 k.p.a. W kontrolowanej sprawie organ po wydaniu postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 14 lipca 2025 r., które ustaliło termin wydania decyzji przez Burmistrza Miasta Łowicz (do dnia 31 sierpnia 2025 r.), ustalił nowy termin załatwienia sprawy do dnia 15 grudnia 2025 r. (pismo z 29 sierpnia 2025 r.), a następnie kolejny termin – nowy termin załatwienia sprawy do dnia 1 czerwca 2026 r. (pismo z 11 grudnia 2025 r.). Powyższe przedłużenia terminu załatwienia sprawy przez organ należy uznać za nieskuteczne, bowiem przedłużeniu może ulec termin, który jeszcze nie upłynął. W wypadku, gdy termin zakończył bieg, nie ma już czego przedłużać, gdyż z bezskutecznym upływem terminu nastąpił już stan bezczynności. Dlatego też, zdaniem Sądu, w kontrolowanej sprawie należy ocenić, czy organ nie dopuścił się bezczynności w prowadzeniu postępowania, zaś skarga w zakresie przewlekłości zasługuje na oddalenie. Następnie przypomnieć należy, że bezczynność organu administracji występuje wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podejmuje żadnych czynności lub wprawdzie prowadzi postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub też nie podejmuje przewidzianej prawem czynności. Oceniając bezczynność organu w rozpoznawanej sprawie podkreślić należy, że postępowanie jest prowadzone już od ponad 5 lat (zainicjowane wnioskiem skarżącej z 29 maja 2020 r. w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych) i w dalszym ciągu nie została wydana przez organ I instancji decyzja merytoryczna, kończąca postępowanie w sprawie naruszenia stosunków wodnych. Jak już wskazano wyżej, od dnia wpłynięcia do organu wniosku skarżącej z 29 maja 2020 r., aż do czasu wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach postanowienia z 14 lipca 2025 r. organ nie podjął żadnych czynności procesowych, zaś w terminie wyznaczonym przez Kolegium (do 31 sierpnia 2025 r.) sprawy nie zakończył wydaniem decyzji i nadal tego nie zrobił. Po wydaniu przez Kolegium postanowienia z 14 lipca 2025 r. organ dwa razy przeprowadził oględziny w terenie (jak wynika z protokołów zalegających w aktach sprawy: 22 sierpnia 2025 r. i 22 października 2025 r.) oraz 10 października 2025 r. zlecił wykonanie ekspertyzy geodezyjnej, która wpłynęła do organu 13 listopada 2025 r. Organ nie podjął kolejnych czynności procesowych, poza skierowaniem do skarżącej pisma będącego odpowiedzią na jej pismo z 8 listopada 2025 r. oraz doręczeniem skarżącej kopii ekspertyzy geodezyjnej celem zapoznania się, a także zawiadomieniem o nowym terminie zakończenia sprawy do 1 czerwca 2026 roku (pisma z 11 grudnia 2025 r.). Uwzględniając powyższe, w odniesieniu do argumentacji zawartej w odpowiedzi na skargę, zaznaczenia wymaga, że usprawiedliwienie długotrwałego prowadzenia postępowania spowodowanego jego skomplikowanym charakterem, nie jest przekonujące. Skomplikowany charakter postępowania nie może wszakże stanowić usprawiedliwienia dla przekroczenia ustawowych terminów załatwienia sprawy. Rzeczą organu jest bowiem takie zorganizowanie pracy, aby możliwe było rozpatrzenie sprawy w terminach ustawowych, lub wyznaczonych przez organ nadrzędny bądź sąd. Zdaniem Sądu, zatem niewątpliwie Burmistrz Miasta Łowicz dopuścił się bezczynności w niniejszym postępowaniu. Długotrwałe prowadzenie postępowania, przy uwzględnieniu niepodejmowania jakichkolwiek czynności przez organ (w okresie do wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach postanowienia z 14 lipca 2025 r.), które nie miało racjonalnych podstaw, nie załatwienie sprawy w terminie określonym przez Kolegium (do 31 sierpnia 2025 r.), wyznaczanie przez organ kolejnych terminów załatwienia sprawy, powodują, iż przypisanie działaniom organu cechy oczywistego i rażącego naruszenia zasady szybkości i sprawności postępowania jest zasadne. Wobec tego uznać należy, że w przedmiotowej sprawie doszło do bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przypomnieć w tym miejscu należy, że rażące naruszenie prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa. Orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności lub przewlekłości winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. W celu ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Samo przekroczenie przez podmiot zobowiązany ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być szczególnie znaczące i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z 17 maja 2019 r., I OSK 2171/17, LEX nr 2689402, CBOSA). Taka sytuacja miała miejsce w kontrolowanej sprawie. Z powyższych względów Sąd, biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, przyznał skarżącej od organu sumę pieniężną, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych. Jest to, w ocenie Sądu, kwota, która w adekwatnym stopniu zadośćuczyni skarżącej bezczynność organu. Zaznaczyć przy tym trzeba, że suma pieniężna pełni przede wszystkim funkcję kompensacyjną. Przyznanie stronie od organu określonej sumy pieniężnej stanowi nie tyle sankcję dla organu za wadliwe prowadzenie postępowania, co rekompensatę dla strony za wszelkiego rodzaju dolegliwości i niedogodności, jakich doznała na skutek bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z 11 maja 2018 r., I OSK 2230/17, LEX nr 2504614, CBOSA). Z woli ustawodawcy przyznanie stronie skarżącej odpowiedniej sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., a więc w przypadku uwzględnienia jej skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, zależy od uznania sądu (może nastąpić z urzędu, bez wniosku strony) i ustawodawca nie przewidział w tym zakresie żadnych ograniczeń. Ustawodawca w ogóle nie wskazał, że suma pieniężna z art. 149 § 2 p.p.s.a. ma być przyznawana celem naprawienia poniesionej przez stronę szkody majątkowej bądź niemajątkowej, wprowadzając instytucję "sumy pieniężnej" jako całkowicie odrębną od występujących w kodeksie cywilnym "odszkodowania" i "zadośćuczynienia". W związku z tym przyznanie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. nie wyklucza możliwości dochodzenia przez stronę w postępowaniu cywilnym naprawienia szkody wynikłej z bezczynności organu lub przewlekłości prowadzonego postępowania. Dopiero w takim postępowaniu strona byłaby zobligowana do wykazania wystąpienia po jej stronie określonego uszczerbku majątkowego bądź niemajątkowego. W postępowaniu w przedmiocie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania nie ma miejsca na prowadzenie postępowania dowodowego co do zaistniałej szkody (por. wyrok NSA z 20 kwietnia 2021 r., III OSK 651/21, LEX nr 3170848, CBOSA). Sąd biorąc pod uwagę poczynione w sprawie ustalenia uznał za uzasadnione wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Zasadniczą przesłanką wymierzenia grzywny organowi w oparciu o powołany wyżej przepis jest upływ terminu do załatwienia sprawy oraz stwierdzona przez Sąd bezczynność z rażącym naruszeniem prawa. Należy w tym miejscu podkreślić, że sprawa zainicjowana wnioskiem skarżącej z 29 maja 2020 r. w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych toczy się od ponad 5 lat i w dalszym ciągu nie została wydana przez organ I instancji decyzja merytoryczna. Zdaniem Sądu ze względu na powyższe uzasadnione jest nałożenie na Burmistrza Miasta Łowicz grzywny w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych. Grzywna wymierzana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. ma na celu nie tylko przymuszenie, czy też dyscyplinowanie organów, ale celem jej jest także działanie o charakterze prewencyjnym, gdyż ma zapobiegać bezczynności lub opieszałości organów w załatwianiu spraw w przyszłości (por. wyrok NSA z 12 września 2024 r., I OSK 978/24, LEX nr 3763765, CBOSA). Wymierzając grzywnę w kwocie 2000 zł, Sąd wziął pod uwagę fakt, że bezczynność Burmistrza Miasta Łowicz musi spotkać się z napiętnowaniem tego zaniechania, tak aby nie miało ono miejsca w przyszłości. Mając na uwadze wszystkie wskazane powyżej okoliczności Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobowiązał Burmistrza Miasta Łowicz do załatwienia wniosku skarżącej z 29 maja 2020 r. w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Sąd odrzucił skargę w zakresie dotyczącym wniosku skarżącej w przedmiocie degradacji gruntu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Sąd uznał, że Burmistrz Miasta Łowicz dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a p.p.s.a. Sąd wymierzył Burmistrzowi Miasta Łowicz grzywnę orzekając na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd przyznał skarżącej od Burmistrza Miasta Łowicz sumę pieniężną, orzekając na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę w zakresie przewlekłego prowadzenia postępowania. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. IB