II SAB/Kr 100/23

Kraków, dnia 18 lipca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: sędzia WSA Monika Niedźwiedź sędzia WSA Małgorzata Łoboz (spr.) asesor WSA Anna Kopeć po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym skargi A. K. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Wieliczce w zakresie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z 3 stycznia 2023 r. – postanawia – 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącej A. K. 100 zł (sto złotych) tytułem wpisu uiszczonego od skargi.

Przedmiotem skargi A. K. (dalej: skarżąca) jest bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Wieliczce w zakresie dostępu do informacji publicznej. W stanie faktycznym sprawy skarżąca wystąpiła do organu pismem z 3 stycznia 2023 r. (doręczonym organowi 4 stycznia 2023 r.) w trybie dostępu do informacji publicznej o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania: 1. Ile lat maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki osobno dla każdej: przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu haemophilus influenzae, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, odrze, śwince, różyczce oraz pneumokokom u osób szczepionych na terenie działania Państwa urzędu? 2. Czy Państwa urząd posiada listę osób dorosłych powyżej 19 roku życia uchylających się od szczepień i czy są one obarczone przymusem administracyjnym? Jaka to liczba za ostatnie 5 lat? Jeśli nie to dlaczego? 3. Według informacji od prof. I. P.-S. ogniska odry związane są z migracjami (chorują osoby narodowości romskiej, czeczeńskiej i ukraińskiej). Jakie są statystyki wykonanych u takich osób szczepień za ostatnie 5 lat na terenie działania Państwa urzędu? 4. Ile szczepień zostało odroczonych przez lekarzy w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu i kto ustala listę przeciwwskazań do szczepień w Polsce? Kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia? 5. Ile nałożono grzywien na lekarzy, którzy nie wywiązali się z ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu? 6. Ile dzieci i dorosłych do 19 roku życia zmarło do 4 tygodni od szczepienia na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat? 7. Ile odnotowano ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat? Jakie to były niepożądane odczyny poszczepienne? 8. Za ile z nich wypłacono odszkodowanie? 9. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania wyróżnia trzy rodzaje niepożądanych odczynów poszczepiennych: łagodne, poważne i ciężkie. Czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać te odczyny nie jest sprzeczne z art. 47 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego oraz do decydowania o swoim życiu osobistym? 10. W jaki sposób możemy ubiegać się o odszkodowanie za śmierć lub uszczerbek na zdrowiu na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia? 11. W jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem? Proszę wymienić konkretne badania, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności. 12. Czy prawdą jest, że Światowa Organizacja Zdrowia zaleca szczepienia ochronne? Czy zaleca przymuszanie do szczepień? Jeśli tak, to w jakiej formie? W odpowiedzi na powyższe pytania pismem z 6 marca 2023 r. (doręczonym skarżącej 17 marca 2023 r.) organ udzielił skarżącej odpowiedzi, wymieniając kolejne numery pytań i odnosząc się do nich (na pytanie 1 i 11 organ udzielił odpowiedzi wspólnej). Pismem z 22 marca 2023 r. (doręczonym organowi 24 marca 2023 r.) skarżąca wniosła skargę na bezczynność organu. Zarzuciła organowi nieudzielenie informacji w żądanym zakresie i wniosła o zobowiązanie organu do udzielenia żądanej informacji w terminie czternastu dni od doręczenia akt organowi, o orzeczenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o wymierzenie organowi grzywny, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca zaznaczyła, że odpowiedź na pismo fizycznie znalazła się w rękach skarżącej dopiero 16 marca 2023 r., organ nie udostępnił żądanej informacji i nie wydał decyzji odmownej, czym naruszył 14-dniowy termin określony w ustawie. Skarżąca powołała w treści skargi orzecznictwo sądowe dotyczące problematyki bezczynności organów. W odpowiedzi na skargę organ zaakcentował, że wniosek skarżącej stanowił nadużycie prawa do informacji publicznej. Organ wyjaśnił, że pracownik, któremu przydzielono udzielenie odpowiedzi na wniosek, uznał, że jest on już załatwiony, gdyż wcześniej wysyłał odpowiedzi na takie same pytania. Dopiero przy porządkowaniu dokumentów zorientował się w omyłce, poinformował przełożonego i przygotował pismo z odpowiedzią. Organ podkreślił, że udzielił skarżącej rzetelnej i wyczerpującej odpowiedzi, a skarga została złożona po otrzymaniu informacji, o którą skarżąca wnioskowała. W ocenie organu skarga powinna zatem podlegać odrzuceniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie miał na uwadze, co następuje. Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga w niniejszej sprawie podlegała odrzuceniu, ponieważ sprawa z wniosku skarżącej została załatwiona przed wniesieniem skargi. Zgodnie z art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259; dalej P.p.s.a.) sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r. (sygn. II OPS 5/19, orzeczenia.nsa.gov.pl) przesądzono, że "wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej, stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.". Poparciem tego stanowiska jest również uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 marca 2022 r. sygn. akt II OPS 1/21, w której NSA wskazał, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Sąd rozpatrujący sprawę w niniejszym składzie podziela powyższą wykładnię. W niniejszej sprawie wniosek skarżącej wpłynął do organu 4 stycznia 2023 r., zatem określony w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902) czternastodniowy termin na udzielenie skarżącej odpowiedzi upłynął 18 stycznia 2023 r. Bezsporne jest, że organ udzielił odpowiedzi po tym terminie, tj. pismem z 6 marca 2023 r. W przedmiotowym przypadku okolicznością kluczową jest jednak fakt, że skarga na bezczynność została wniesiona już po otrzymaniu przez skarżącą odpowiedzi organu. Jak wskazała skarżąca, odpowiedź organu z 6 marca 2023 r. otrzymała 16 marca 2023 r. Ze znajdującego się w aktach potwierdzenia odbioru wynika z kolei, że skarżąca otrzymała pismo organu dzień później, tj. 17 marca 2023 r. Powyższa nieścisłość nie przekreśla jednak niekwestionowanego wniesienia skargi już po otrzymaniu odpowiedzi. Skarga bowiem została nadana w placówce pocztowej 23 marca 2023 r. Jakkolwiek powołana wyżej uchwała NSA w sprawie bezczynności traktuje bezpośrednio o postępowaniu jurysdykcyjnym i o decyzji administracyjnej, przyjąć należy, że zaprezentowany w niej pogląd dotyczy także postępowań zmierzających do wydania innych niż decyzja aktów, czy też do podjęcia określonych czynności. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił bowiem, że pogląd "(...) sprowadzający się do dopuszczalności rozstrzygania spraw ze skarg na bezczynność w razie załatwienia sprawy administracyjnej przed wniesieniem skargi jest, w ocenie składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, nieprawidłowy z tego podstawowego powodu, że zakończenie postępowania, którego sposób prowadzenia jest skarżony, skutkuje ustaniem stanu podlegającego kontroli sądowej tj. stanu bezczynności". W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się zatem, że powyższa uchwała pozostaje wiążąca również dla sądu rozpoznającego skargę na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Zasadniczym celem wniesienia skargi na bezczynność organu jest doprowadzenie do usunięcia stanu bezczynności. Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej nie można mówić o bezczynności organu, gdy organ ten uwzględniając wniosek, udostępni informację publiczną w formie czynności materialno-technicznej, czy też załatwi wniosek w innej formie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 października 2021 r., III OSK 3789/21). Dostrzec trzeba, że we wniesionej skardze skarżąca – poza ogólnym stwierdzeniem, że organ nie udostępnił żądanej informacji – nie wskazuje na żadne właściwe niniejszej sprawie okoliczności, które przemawiałyby za tym, że tak było. Skarżąca nie kwestionuje otrzymania odpowiedzi, a wręcz przyznaje, że ją otrzymała. Nie podała również, na które konkretnie pytania organ nie udzielił informacji, a zatem w jakim zakresie organ był bezczynny. W odniesieniu do jedynych zagadnień, które skarżąca porusza w skardze ("zarejestrowanych powikłań poszczepiennych, ciężkiego NOP, przypadków śmiertelnych") i w stosunku do których wydaje się być nieukontentowana z odpowiedzi organu, należy stwierdzić, że organ w piśmie z 6 marca 2023 r. poinformował skarżącą, że nie posiada informacji o zgonach dzieci i dorosłych do 4 tygodni od szczepienia, a do organu nie wpłynęło takie zgłoszenie, natomiast w ciągu ostatnich 5 lat odnotowano trzy ciężkie przypadki niepożądanych odczynów poszczepiennych, w tym dwa po podaniu szczepionki przeciw COVID-19 i jeden po szczepieniu Błonica, Tężec, Krztusiec, Hib typu B, po czym organ opisał te powikłania. W odniesieniu do pozostałych pytań organ również bądź udzielił na nie odpowiedzi, bądź wskazał, że nie posiada żądanych informacji, a w przypadkach pytań 9 i 10 poinformował skarżącą, że żądana informacja nie jest informacją publiczną. Skarżąca otrzymała odpowiedź na wszystkie 12 pytań, zatem jej wniosek został załatwiony. Załatwienie wniosku skarżącej przed wniesieniem skargi rodzi zatem konieczność odrzucenia skargi, jako niedopuszczalnej (zob. postanowienie NSA z 10 listopada 2020 r. sygn. akt I OZ 879/20 oraz postanowienie NSA z 24 lutego 2021 r. sygn. akt III OZ 94/21). Z tych względów, Sąd zobligowany był orzec jak w sentencji postanowienia, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. O zwrocie wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł orzeczono w punkcie drugim postanowienia na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.. Zgodnie z tym przepisem sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.