II SAB/Ke 90/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Ziomek po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. S. na bezczynność Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pińczowie w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. przyznać od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata A. G. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

W dniu 25 lipca 2023 r. A. S. złożyła w Miejsko-Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej (MGOPS) w Pińczowie skierowaną do tut. Sądu skargę na bezczynność Dyrektora tego Ośrodka w przedmiocie zasiłku celowego. Wniosła o stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu podniesiono, że wnioskiem z 31 stycznia 2023 r. skarżąca wystąpiła do MGOPS w Pińczowie o przyznanie jej zasiłku celowego na: zasłonki, wyżywienie, środki czystości, drzwi, wiosenną odzież i buty. Przez 17 dni organ nie podejmował żadnych decyzji w sprawie, nie przeprowadzał żadnego postępowania wyjaśniającego. W dniu 16 lutego 2023 r. skarżąca wniosła ponaglenie na bezczynność Dyrektora MGOPS do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach. W rezultacie, 17 lutego 2023 r. wydana została decyzja co do przyznania skarżącej wnioskowanego zasiłku. W odpowiedzi na skargę Dyrektor MGOPS w Pińczowie wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od skarżącej kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że ustawowy, miesięczny termin na załatwienie sprawy z wniosku z 31 stycznia 2023 r. został zachowany, podobnie jak termin przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, wynikający z § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rodziny i Opieki Społecznej z dnia 8 kwietnia 20-21 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), dalej "Ppsa", sąd orzuca skargę, jeżeli wniesienie skargi jest niedopuszczalne z innych przyczyn niż wymienione w pkt. 1-5. Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3). W rozpoznawanej sprawie skarga została wniesiona do tut. Sądu już po zakończeniu postępowania w pierwszej instancji, toczącego się przed organem, któremu skarżąca zarzuciła bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania. Jak wynika z akt sprawy, postępowanie zainicjowane zostało wnioskiem skarżącej z 31 stycznia 2023 r. W dniu 17 lutego 2023 r. wydane zostały dwie decyzje znak: PS.PŚ.5012Zcb.1.2.2023 i PS.PŚ.5012Zcż.40.2023 przyznające skarżącej zasiłki celowe zgodnie z jej wnioskiem z 31 stycznia 2023 r. Stan faktyczny w niniejszej sprawie wygląda więc w ten sposób, że w dacie wniesienia do tut. Sądu skargi na bezczynność, tj. 25 lipca 2023 r., Dyrektor MGOPS w Pińczowie wydał już decyzje kończące postępowanie zainicjowane wnioskiem z 31 stycznia 2023 r. Taki stan sprawy uniemożliwia przeprowadzenie merytorycznej kontroli w zakresie zasadności złożonej skargi na bezczynność, skutkując jej odrzuceniem. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 Ppsa kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1). Kwestie związane z wniesieniem skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania były przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uchwale z 22 czerwca 2020 r., sygn. II OPS 5/19, NSA stwierdził, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 Ppsa. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że za niedopuszczalną należy uznać skargę na bezczynność wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego. Odmienne rozumowanie oznaczałoby, że środek ten zamiast w swoim celu zmierzać do likwidacji stanu bezczynności, powiązany byłby zasadniczo z celem wykraczającym poza zakres postępowania administracyjnego, a więc z dążeniem do uzyskania prejudykatu. Z uwagi na powyższe i w związku z tym, że postępowanie przed Dyrektorem MGOPS w Pińczowie z wniosku skarżącej z 31 stycznia 2023 r. zostało już zakończone w dniu wniesienia skargi na bezczynność decyzjami z 17 lutego 2023 r. skarga ta jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Pogląd zawarty w przywołanej uchwale NSA znajduje zastosowanie również w sprawach dotyczących bezczynności organu I instancji, w sytuacji, gdy w sprawie została wydana decyzja przez organ I instancji. Uchwała została wydana w sprawie dotyczącej postępowania organu odwoławczego, stąd w ich treści odniesienie do ostatecznej decyzji i ostatecznego zakończenia postępowania administracyjnego. Zarzut bezczynności może być jednakże skierowany zarówno do organu pierwszej, jak i drugiej instancji. Wydanie decyzji przez organ I instancji kończy postępowanie administracyjne prowadzone przez ten organ w taki sam sposób jak wydanie decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia przepisu art. 149 § 1 Ppsa, czyniąc niemożliwym zobowiązanie do wydania aktu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 Ppsa. O wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 § 1 Ppsa. Odnosząc się natomiast do wniosku organu o zasądzenie od skarżącej kosztów postępowania, wyjaśnić trzeba, że zgodnie z art. 199 Ppsa strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W przypadku uwzględnienia skargi, zwrot kosztów postępowania sądowego przysługuje od organu. W przepisach Ppsa brak jest natomiast podstaw do zwrotu kosztów postepowania na rzecz organu od skarżącego, co oznacza, że złożony wniosek w powyższym zakresie jest nieuzasadniony.