II SAB/Go 58/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Piątek Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Asesor WSA Kamila Karwatowicz Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Komar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2023 r. sprawy ze skargi M. P. na przewlekłość postępowania Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w przedmiocie powierzenia obowiązków służbowych postanawia: odrzucić skargę.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2023 r. M.P., reprezentowany przez pełnomocnika profesjonalnego, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę decyzję Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej nr [...] z dnia [...] marca 2023 r. utrzymującą w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej nr [...] z dnia [...] grudnia 2022 r. w sprawie powierzenia skarżącemu na okres 6 miesięcy pełnienia obowiązków służbowych Zastępcy Naczelnika Wydziału Opercyjno, Kontrolno-Rozpoznawczego w Komendzie Powiatowej PSP. Podnosząc m.in. w ww. skardze, iż decyzja organu odwoławczego wydana została z naruszeniem art. 12 § 1 w zw. z art. 37 § 1 pkt 2 kpa na skutek prowadzenia sprawy "w sposób przewlekły bez wykazania należytej szybkości i wnikliwości mimo prostego charakteru sprawy", pełnomocnik - powołując się na dyspozycję art. 149 § 1 pkt 1 w zw. z art. 149 § 1a w zw. z "art. 149 § 2, 149 § 6 i § 7" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej p.p.s.a.) - wniósł o stwierdzenie przez Sąd, iż sprawa prowadzona była w sposób przewlekły, z rażącym naruszeniem prawa oraz o wymierzenie solidarnie organom obu instancji grzywny w wysokości 57.838 zł oraz o przyznanie od organu II instancji na rzecz skarżącego kwoty 28.918 zł. W uzasadnieniu skargi wskazane zostało, iż sprawa mimo nieskomplikowanego charakteru rozpoznawana była przez okres 2 miesięcy i 20 dni. Z uwagi na przewlekłość w prowadzeniu postępowania skarżący w dniu 24 lutego 2023 r. wystosował do Komendanta Głównego PSP ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] marca 2023 r. Komendant Główny PSP stwierdził, że organ rozpatrujący odwołanie dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, jednakże naruszenie to nie miało charakterurażącego. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2023 r. sprawa ze skargi M.P. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego PSP nr [...] z dnia [...] marca 2023 r. zarejestrowana została pod sygn. akt II SA/Go 293/23. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 22 maja 2023 r., wydanym na podstawie art. 57 § 3 p.p.s.a., z akt sprawy II SA/Go 293/23 wyłączono skargę M.P. na przewlekłe prowadzenie przez organ II instancji postępowania. Sprawa z wyłączonej skargi zarejestrowana została pod sygn. akt II SAB/Go 58/23. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu. Analizując w pierwszej kolejnościdopuszczalność wniesienia skargi, Sąd uwzględnił, iż zarzutyprzewlekłego prowadzenia przez Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej postępowania zainicjowanego odwołaniem z dnia [...] grudnia 2022 r. sformułowane zostały przez M.P. w skardze z dnia [...] kwietnia 2023 r. na decyzję tego organu z dnia [...] marca 2023 r., która wydana została już w rezultacie rozpoznania odwołania. Powyższe powoduje, iż w realiach niniejszej sprawy zachodzi przeszkoda w merytorycznym rozpoznaniu skargi przez sąd administracyjny w zakresie podejmowanego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. rozstrzygnięcia stwierdzającego, iż organ dopuścił się m.in. przewlekłego prowadzenia postępowania, skutkująca koniecznością odrzucenia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego, wniesionej po jego ostatecznym zakończeniu,na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Obowiązek odrzucenia takiej skargi wynika wprost z treści uchwał Naczelnego Sądu Administracyjnego podjętych w składzie siedmiu sędziów w dniu 22 czerwca 2020 r. (sygn. akt II OPS 5/19) oraz w dniu 7 marca 2022 r. (sygn. akt II OPS 1/21). W pierwszej z nich- mającej także odniesienie do skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania, które z woli ustawodawcy zostały łącznie z bezczynnością unormowane - rozstrzygnięto, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W jej uzasadnieniu podniesiono m.in., że zasadniczym celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej jest doprowadzenie do usunięcia stanu bezczynności, dlatego też za niedopuszczalną należy uznać skargę na bezczynność organu wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego. O tym, iż przyjęty w powołanej uchwale pogląd odnoszący się do skargi na bezczynność organu administracji pozostaje aktualny także wobec skargi wniesionej na przewlekłe prowadzenie przez organ administracji publicznejpostępowania, gdy skarga ta została wniesiona już po zakończeniu postępowania, którego się tyczy, wypowiedział się z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w drugiej z uchwał (sygn. akt II OPS 1/21), potwierdzając przy tym konieczność odrzucenia takiej skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Uzasadniając powyższe skład siedmiu sędziów NSA stwierdził, iż normatywna tożsamość reguł zaskarżania bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego uprawnia do uznania uchwały podjętej w sprawie o sygn. akt II OPS 5/19 jako adekwatnej także przy dokonywaniu oceny istnienia przedmiotu zaskarżenia w sprawie dotyczącej przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ. Ponadto podniesiono, że przewlekłość postępowania administracyjnego, jako stan faktyczny, nie jest stanem ciągłym, lecz ma swój kres w chwili rozstrzygnięcia sprawy przez organ. Po jej rozstrzygnięciu, nawet jeżeli nastąpiło ono po upływie terminu wyznaczonego w przepisach obowiązującego prawa, przewlekłość postępowania pozostaje stanem historycznym, czyli takim, który istniejąc w przeszłości, nie może być uznany w procedurze sądowoadministracyjnej za nadal podlegający ocenie w kontekście celu tej procedury, tj. przeciwdziałania opieszałości organu w wydaniu rozstrzygnięcia, skoro organ takie rozstrzygnięcie już wydał. W ocenie NSA treść art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., przewidującego uprawnienie do stwierdzenia dopuszczenia się przez organ przewlekłego prowadzenia postępowania, nie służy rozciągnięciu uprawnień orzeczniczych sądów administracyjnych poza granice istniejących stanów przewlekłego prowadzenia postępowania, tylko na możliwość uwzględnienia skargi w razie zaistnienia tej formy nieefektywnego działania organu administracji na etapie złożenia skargi. Rozciągnięcie zakresu zastosowania art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. na postępowanie administracyjne zakończone w chwili wniesienia skargi nie znajdowałoby uzasadnienia, ani ze względu na racje historyczne ustanowienia tej regulacji, ani literalną treść tego przepisu. Uwzględniając, iż w rozpoznawanej sprawie czynność złożenia przez M.P. skargi na przewlekłe prowadzenie przez Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej postępowania dokonana została już po ostatecznym zakończeniu postępowania administracyjnego zainicjowanego odwołaniem z dnia [...] grudnia 2022 r., w świetle powyższych uchwał skargę tę uznać należało za niedopuszczalną, co skutkuje koniecznością jej odrzucenia, o czym na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.