II SAB/Go 28/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędzia WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 maja 2024 r. sprawy ze skargi T. T. na bezczynność Burmistrza Miasta [...] w przedmiocie zwrotu opłaty za udostępnienie danych z rejestrów mieszkańców oraz rejestru PESEL oddala skargę.

Przedmiotem skargi T. T. (dalej: skarżący) jest bezczynność Burmistrza Miasta [...] (dalej: organ) w sprawie zwrotu opłaty w wysokości 31 zł, uiszczonej w związku ze złożonym przez skarżącego do organu wnioskiem z dnia [...] r. o udostępnienie danych z rejestrów mieszkańców oraz rejestru PESEL. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. (dalej: Sąd) skarżący zarzucił organowi bezczynność w przedmiocie dokonania zwrotu "opłaty skarbowej". Działaniom organu zarzucił naruszenie: 1). art. 9 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz.U. z 2023 r., poz. 2111, dalej: u.o.s.), w zakresie w jakim przepis ten stanowi, iż opłata skarbowa od dokonania czynności urzędowej podlega zwrotowi, jeżeli mimo zapłacenia nie dokonano czynności urzędowej; 2). art 120 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm., dalej: o.p.) w całym zakresie; 3). art 121 o.p. w zakresie w jakim nakazuje organowi podatkowemu udzielenia niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem postępowania; 4). art. 125 o.p. w zakresie w jakim przepis ten nakazuje działać w sprawie wnikliwie i szybko. W związku z powyższym skarżący wniósł o stwierdzenie bezczynności organu, zobowiązanie organu do załatwienia wniosku (nie później niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku), zasądzenie kosztów postępowania oraz stwierdzenie, że organ dopuścił się rażącego naruszenia prawa. Uzasadniając skargę skarżący wyjaśnił, że w dniu [...] r. zwrócił się do organu z wnioskiem o zwrot opłaty skarbowej dokonanej za udostępnienie danych z rejestru mieszkańców. Organ odmówił udostępnienia tych danych, a zatem nie doszło do dokonania czynności urzędowej polegającej na udostępnieniu danych. Skarżący podał, że do dnia dzisiejszego nie otrzymał zwrotu zapłaconej opłaty skarbowej pomimo złożenia wniosku zgodnie z art. 9 u.o.s. W międzyczasie - jak wyjaśnił skarżący - otrzymał pocztą pismo niebędące decyzją, dotyczące wniosku, w którym organ stwierdził, iż nie należy się zwrot opłaty skarbowej. Jako uzasadnienie podał iż rozpatrzenie wniosku kosztowało go trochę pracy i opłata skarbowa poszła na pokrycie tej pracy. Pismem tym - w ocenie skarżącego - organ potwierdził, iż będzie pozostawał w bezczynności. Tymczasem zgodnie z art. 9 ust. 2 u.o.s. zwrot opłaty skarbowej następuje na wniosek. W sprawie wniosek taki został złożony. Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 zwrot należy się jeżeli pomimo zapłacenia opłaty skarbowej nie dokonano czynności urzędowej. W tej sprawie chodziło o czynność urzędową udostępnienia danych z rejestru PESEL, organ w istocie nie dokonał tej czynności urzędowej wydając decyzję odmowną. W dalszej części uzasadnienia skargi skarżący wskazał, że zgodnie z art. 2 § 1 pkt 3 o.p. ustawę stosuje się do opłaty skarbowej. Zgodnie z art. 120 o.p. organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa. W przedmiotowej sprawie organ stanął na stanowisku, iż nie musi zwracać opłaty skarbowej, ponieważ może ją zatrzymać z uwagi na prowadzone postępowanie w ramach udostępnienia danych z rejestru PESEL. Organ nie wskazał podstawy prawnej takiego działania, co oznacza, iż działa bezprawnie. Zgodnie natomiast z art. 121 o.p. organ powinien prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie, udzielać niezbędnych informacji i wyjaśnień. W ocenie skarżącego wyjaśnienia organu w kwestii zwrotu opłaty skarbowej, tj. że przepada ona na rzecz organu z uwagi na czynności przez niego podjęte, po pierwsze nie wskazano w tym przypadku. Nie wskazano przepisu prawa, z którego organ wywiódł taką możliwość. Po drugie takie wyjaśnienie jest rażące na tle art. 9 u.o.s. Takie działanie organu zdecydowanie nie wzbudza zaufania do organów podatkowych. Skarżący podkreślił, że zgodnie z art. 125 o.p. organ powinien działać wnikliwie i szybko, tymczasem do dnia dzisiejszego nie zwrócono skarżącemu pieniędzy. Skarżący wskazał także, że w sprawie zostało złożone ponaglenie, jednak Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: SKO), postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], uznało ponaglenie za nieuzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sprawowana przez sąd administracyjny, w myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) sprowadza się do badania zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 i 9 powyższej ustawy, przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być także brak działań administracji publicznej w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy nakładają na jej organy obowiązek załatwienia sprawy administracyjnej w określonym czasie i w określonej formie. Z treści przywołanych przepisów ustawy procesowej wynika, że zaskarżalna do sądu opieszałość organu administracji w procedowaniu może przybrać dwie postaci - bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 p.p.s.a.). Ponadto - w myśl art. 149 § 2 p.p.s.a. - sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 tej regulacji, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 powoływanego aktu lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w cytowanym art. 154 § 6. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd ją oddala. Zauważyć również należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W postępowaniu sądowym wszczętym skargą na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd nie bada zgodności z prawem określonego aktu lub czynności organu administracji, lecz poddaje kontroli ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie, a także ocenia, czy działania podejmowane przez organ administracji w trakcie prowadzonego postępowania zmierzały do jej merytorycznego załatwienia. Kognicja sądu administracyjnego ogranicza się zatem do badania, czy organ miał wynikający z przepisów prawa obowiązek wydania aktu lub podjęcia czynności i czy dokonał tego w terminie ustawowym, określonym zgodnie z art. 35 Kodeksu postępowania administracyjnego, ewentualnie przedłużonym na zasadach określonych w art. 36 tego aktu ewentualnie w innym, wynikającym z przepisów prawa materialnego, terminie, a także czy czynności organu podejmowane w ramach prowadzonego postępowania były zasadne i adekwatne do okoliczności sprawy. Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.), przy czym zgodnie z art. 52 § 2b przywoływanego aktu, skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Jak wynika z przedłożonych akt, w dniu [...] r. skarżący wniósł ponaglenie do SKO, a tym samym dopełnił obowiązku wynikającego z przepisów prawa do skutecznego wniesienia skargi na bezczynność organu administracji publicznej. Podkreślić ponownie należy, że z nielegalną postacią bezczynności organu mamy do czynienia wyłącznie wówczas gdy na organie z mocy obowiązujących regulacji publicznoprawnych ciąży prawny obowiązek wykorzystania kompetencji administracyjnych w postaci decyzji administracyjnej, postanowienia czy też innego rodzaju aktu lub czynności (art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a.). Innymi słowy, nie można przypisać organowi bezczynności, jeżeli w systemie prawa nie istnieje norma prawna nakazująca mu władcze ustosunkowanie się do żądań podmiotu administrowanego. W aktualnym stanie prawnym nie istnieje norma prawna obligująca organ do zwrotu opłaty za udostępnienie danych z rejestrów mieszkańców oraz rejestru PESEL. Takiej normy nie zawierają przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (obecnie Dz.U. z 2024 r., poz. 736) oraz regulacje wydane na jej podstawie w postaci rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie opłat za udostępnienie danych z rejestrów mieszkańców oraz rejestru PESEL (Dz.U. z 2017 r., poz. 2482), na postawie którego - a nie jak twierdzi skarżący na podstawie u.o.s. - pobiera się opłatę za udostępnienie danych jednostkowych z rejestru mieszkańców oraz rejestru PESEL (zgodnie z § 2 pkt 1 ww. rozporządzenia w wysokości 31 zł). Niesłusznie zatem skarżący zarzuca organowi bezczynność w rozpoznaniu jego wniosku o zwrot opłaty (w wysokości 31 zł), uiszczonej w związku ze złożonym wnioskiem o udostępnienie danych z rejestrów mieszkańców oraz rejestru PESEL, bowiem obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości jej zwrotu poprzez wydanie decyzji administracyjnej, postanowienia, innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej. W tej sytuacji, zarzuty skargi nie mogły zostać uznane za zasadne a w konsekwencji Sąd nie miał podstaw, aby na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. zobowiązywać organ do wydania w określonym terminie aktu lub do dokonania czynności. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. Skarga została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.