II SAB/Go 151/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P sp. z o. o. na przewlekłość postępowania Starosty w przedmiocie wydania zezwolenia na przetwarzanie odpadów postanawia 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić stronie skarżącej P sp. z o. o. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem uiszczonego wpisu od skargi.

Pismem z dnia [...] listopada 2023 r. P sp. z o. o. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na przewlekłość postępowania Starosty w przedmiocie wydania zezwolenia na przetwarzanie odpadów. Podniosła, iż wnioskiem z dnia [...] lipca 2022 r. złożyła do organu wniosek o wydanie pozwolenia na przetwarzanie odpadów w procesie odzysku R10, tj. obróbkę odpadów na powierzchni ziemi przynoszącą korzyści dla rolnictwa lub poprawę stanu środowiska na nieruchomościach rolnych na terenie gminy, obejmujących obręby ewidencyjne: [...]. Wniosek dotyczył odpadów o kodzie 19 06 05, tj. cieczy z beztlenowego rozkładu odpadów zwierzęcych i roślinnych (tzw. poferment). Strona załączyła do wniosku wymagane prawem dokumenty, tj. oznaczenie miejsca przetwarzania odpadów, dowód uiszczenia opłaty skarbowej, zaświadczenie wraz z oświadczeniem o niekaralności, oświadczenia osób trzecich wyrażające zgodę na przeprowadzenie procesu R10 oraz sprawozdania z badań pofermentu. Strona skarżąca wskazała, że w związku z wszczętym postępowaniem organ wielokrotnie wzywał ją do uzupełnienia wniosku i przedstawienia dodatkowych informacji. Zdaniem strony, liczba i zakres żądanych w wezwaniach informacji, w sposób wątpliwy przyczyniły się do sprawnego załatwienia sprawy, a wręcz należałoby stwierdzić, że postępowanie celowo było prowadzone przez organ przewlekle. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2023 r. pozytywnie rozpoznał powyższy wniosek i wydał P sp. z o. o. zezwolenie na przetwarzanie odpadów w procesie odzysku R10, która z dniem 16 sierpnia 2023 r. uzyskała status ostateczności. Organ wniósł o odrzucenie skargi, a z ostrożności o oddalenie jej w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W tym miejscu należy wskazać na uchwałę składu siedmiu sędziów z dnia 7 marca 2022 r. sygn. akt II OPS 1/21, którą Naczelny Sąd Administracyjny usunął wątpliwości interpretacyjne dotyczące dopuszczalności skargi na przewlekłość organu w sytuacji, gdy postępowanie, w chwili wniesienia skargi, zostało zakończone. NSA jednoznacznie bowiem stwierdził, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Istota skargi na przewlekłe prowadzenie sprawy przez organ administracji publicznej polega bowiem na niejako przymuszeniu organu do jej merytorycznego załatwienia w terminach wynikających z przepisów prawa, poprzez wydanie stosownego orzeczenia sądowego. A zatem, po wydaniu decyzji kończącej postępowanie w danej instancji, tego typu skarga nie może odnieść takiego skutku, który już się ziścił. Wobec powyższego, skoro stan bezczynności lub przewlekłości kończy się wraz z załatwieniem sprawy przez organ, to oczywiste jest, że skarga nie może dotyczyć przedmiotu, który nie istnieje już w chwili jej wniesienia. Kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania, stan rzeczy musi być w dacie skargi aktualny, a nie historyczny (por. postanowienie WSA w Lublinie z dnia 21 lutego 2024 r., sygn. akt II SAB/Lu 15/24). Wobec powyższego skoro skarga na przewlekłe prowadzenie przez Starostę postępowania zainicjowanego wnioskiem strony skarżącej o wydanie pozwolenia na przetwarzanie odpadów została wniesiona dnia 21 listopada 2023 r., czyli już po ostatecznym zakończeniu postępowania administracyjnego decyzją Starosty z dnia [...] sierpnia 2023 r., to skarga ta podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Podkreślić trzeba, że ogólna moc wiążąca uchwał konkretnych i abstrakcyjnych nie pozwala na samodzielne rozstrzygnięcie przez jakikolwiek skład sądu administracyjnego sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjęcie wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec tego należy stwierdzić, że podjęcie uchwały abstrakcyjnej ma ten skutek, że wiąże ona sądy administracyjne, co wynika z art. 269 § 1 p.p.s.a., wedle którego jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Przepis ten nie pozwala zatem żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA z 27 listopada 2020 r., II GSK 3773/17; z 12 lutego 2019 r., I FSK 116/17, z 25 listopada 2022 r., I OSK 206/22). W orzecznictwie podkreśla się również, że dokonana w uchwale składu poszerzonego interpretacja przepisów prawa administracyjnego jest wiążąca zarówno dla zwykłych, jak i rozszerzonych składów orzekających. Skutkiem takiego związania jest to, że składowi sądu administracyjnego rozpoznającemu sprawę nie wolno samodzielnie przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z 8 listopada 2017 r., II OSK 378/16). W przedmiotowej sprawie Sąd orzekający podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w uchwale II OPS 1/21 i w związku z tym nie zachodzi podstawa do zastosowania art. 269 § 1 p.p.s.a. W konsekwencji orzeczono jak w punkcie 1 sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonego przez stronę skarżącą wpisu sądowego (punkt 2 sentencji) Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., w myśl którego sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.