II SAB/Gl 42/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi Gminy C. na bezczynność Marszałka Województwa Śląskiego w przedmiocie zezwolenia na wycięcie drzewa oddala skargę.

Pismem z dnia 19 marca 2021 r. skarżąca Gmina C. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Marszałka Województwa Śląskiego (dalej: organ) w zakresie postępowania administracyjnego w przedmiocie nierozpatrzenia wniosku dotyczącego usunięcia 1 sztuki drzewa rosnącego przy ulicy [...] w C., na terenie działki nr ewidencyjnej gruntów 1 obręb [...], stanowiącego współwłasność Gminy Miasto C. i Wspólnoty Mieszkaniowej. Skarżąca wniosła o: 1. zobowiązanie organu do niezwłocznego rozpatrzenia wniosku wyznaczając odpowiedni termin do jego załatwienia; 2. przeprowadzenie dowodu z dołączonych i stanowiących załącznik do sprawy dokumentów; 3. zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W uzasadnieniu w pierwszej kolejności skarżąca wskazała, że skargę poprzedziła wniesieniem, pismem z dna 30 grudnia 2020 r. – ponaglenia w trybie art. 37 Kodeksu postępowania administracyjnego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach za pośrednictwem organu. Postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach stwierdziło, że organ nie dopuścił się bezczynności w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Dalej skarżąca przedstawiła stan faktyczny sprawy wskazując m.in., że pismem z dnia 4 sierpnia 2020 r. Wspólnota Mieszkaniowa [...] przekazała do organu wniosek dot. usunięcia wspomnianego na wstępie drzewa, zlokalizowanego na działce stanowiącej współwłasność skarżącej i członków wspólnoty mieszkaniowej. Pismem z dnia 25 sierpnia 2020 r. organ przesłał powyższy wniosek Prezydentowi Miasta C., wskazując organ gminy jako właściwy do jego rozpatrzenia. Tymczasem zdaniem skarżącej to Marszałek Województwa władny jest wydać rozstrzygnięcie decyzyjne. Rozważając stan prawny towarzyszący postępowaniu w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew, skarżąca odwołała się do przepisów art. 83 - 90 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 55). W jej ocenie czynnikiem decydującym o właściwości organu jest własność nieruchomości, na której rosną drzewa lub krzewy objęte wnioskiem na ich usunięcie. Jeżeli właścicielem takiej posesji jest gmina, to organem właściwym do rozpatrzenia podania będzie starosta. W analogiczny sposób należy traktować również nieruchomości, których gmina jest współwłaścicielem. Skoro bowiem do współwłasności bez względu na wielkość udziałów stosujemy przepisy o własności, to bez względu na wielkość udziału gmina podlega wyłączeniu od załatwienia sprawy zgodnie z regułami wynikającymi z art. 90 ustawy o ochronie przyrody. Skarżąca w zakresie wątpliwości związanych z właściwością organów administracji w sprawie wydawania zezwoleń na usuwanie drzew i krzewów powołała się na uchwałę składu 7-iu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2003 r., sygn. akt OPS 1/03 (dotyczącą sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości będącej własnością miasta na prawach powiatu). Reasumując skarżąca podkreśliła, że w przedmiotowej sprawie gmina posiada własny interes prawny w postępowaniu. Dlatego też zapis art. 90 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody wskazuje na właściwość marszałka województwa do wydania w określonych sytuacjach decyzji wymienionych w art. 83-89 tej ustawy. Złożony w niniejszej sprawie wniosek Wspólnoty Mieszkaniowej z dnia 4 sierpnia 2020 r. został przekazany Marszałkowi Województwa Śląskiego, który jako organ właściwy w sprawie mógł zająć stosowne stanowisko. Organ nie rozpoznał przedmiotowego wniosku w ustawowym terminie określonym w art. 35 § 3, ani w art. 36 Kodeksu postępowania administracyjnego, mimo, iż przepisy merytoryczne ustawy o ochronie przyrody do tego zobowiązują. Zdaniem skarżącej ewentualna decyzja wydana przez prezydenta miasta byłaby dotknięta wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego). Wobec powyższego w ocenie skarżącej wniesienia skargi jest uzasadnione i celowe. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie względnie o oddalenie. Uznał, że skarga na bezczynność jest bezzasadna, ponieważ przedmiotowy wniosek został przekazany Prezydentowi Miasta C. w trybie art. 65 Kodeksu postępowania administracyjnego i to on obecnie prowadzi postępowanie w przedmiotowej sprawie. Dodatkowo organ wskazał, że art. 90 ustawy o ochronie przyrody ma zastosowanie jedynie jeżeli nieruchomość, na której rośnie drzewo w całości stanowi własność gminy. Współwłasność lub własność częściowa (własność tylko jednej z dwóch działek na której rośnie drzewo) nie zostały tam wymienione. W tej sytuacji organem właściwym do rozpatrzenia sprawy jest właściwy miejscowo prezydent miasta. Organ zakwestionował ponadto legitymację skargową Gminy zwracając uwagę, że inicjatorem i stroną postępowania jest Wspólnota Mieszkaniowa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie zauważyć przyjdzie, analizując argumentację obu stron postępowania, że w istocie doszło pomiędzy nimi do sporu o właściwość. Jednakże skarżąca w sposób nie budzący wątpliwości przedmiotem swojej skargi uczyniła bezczynność organu, dając temu jednoznaczny wyraz w sformułowanych wnioskach oraz powołanej podstawie prawnej. To z kolei oznacza, że tak wyznaczone granice sprawy wiążą Sąd na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.). Nota bene ewentualna próba rozstrzygnięcia sporu o właściwość bądź też sporu kompetencyjnego w niniejszej sprawie przez tut. Sąd, stanowiłaby naruszenie przepisów o właściwości, albowiem kognicja wojewódzkich sądów administracyjnych nie rozciąga się na tego rodzaju sprawy (art. 15 § 1 pkt 4 powołanej ustawy). Przystępując do rozpoznania skargi na bezczynność organu polegającą na niezałatwieniu w terminie wniosku z dnia 4 sierpnia 2020 r. o wydanie zezwolenia na usunięcie przedmiotowego drzewa, należało rozważyć, czy skarżącej przysługiwała legitymacja skargowa w tej sprawie. Zgodnie bowiem z art. 50 § 1 wymienionej ustawy uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Oznacza to, że skuteczną skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ może wnieść tylko strona postępowania. Jeżeli bowiem skarga na bezczynność organu zostanie wniesiona przez osobę, która nie posiada przymiotu strony, to podlega oddaleniu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2005 r., sygn. akt OSK 1347/04 oraz z dnia 7 stycznia 2002 r., sygn. akt IV SAB 105/01). Na gruncie niniejszej sprawy stroną, która zainicjowała postępowanie w sprawie zezwolenia na usunięcie drzewa była Wspólnota Mieszkaniowa. Jak jednak wynika z niekwestionowanych twierdzeń skarżącej, jest ona współwłaścicielem nieruchomości, na której rośnie przeznaczone do usunięcia drzewo. To oznacza, że w postępowaniu o wydanie zezwolenia na usunięcie tego drzewa, przysługuje jej przymiot strony na zasadzie art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego. Z tego też powodu, w ocenie Sądu, skarżąca ma legitymację skargową do zaskarżenia bezczynności w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzewa z nieruchomości, której jest współwłaścicielem. Skarga na bezczynność Marszałka Województwa nie zasługiwała jednak na uwzględnienie, albowiem przed tym organem w dacie wniesienia skargi nie toczyło się postępowanie, w ramach którego skarżąca dopatruje się bezczynności. Poza sporem pozostaje bowiem okoliczność, że skierowany do organu wniosek Wspólnoty Mieszkaniowej z dnia 4 sierpnia 2020 r. inicjujący postępowanie w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzewa, został przez ten organ przekazany Prezydentowi Miasta C. w trybie art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie. Tak też się stało w niniejszej sprawie, co znalazło wyraz w piśmie organu z dnia 25 sierpnia 2020 r. Powyższe przekazanie należy uznać za skuteczne. Bez znaczenia dla sprawy pozostaje późniejsze kontestowanie swojej właściwości przez organ, któremu sprawa została przekazana, jak i przez skarżącą Gminę. Przepis art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego nie przewiduje konstrukcji "ponownego" przekazania wniosku. Organ, któremu przekazano podanie (wniosek) w trybie wymienionego powyżej przepisu, nie ma już takich kompetencji (obowiązku), jak organ, który przekazał mu podanie (sprawę) w oparciu o powyższy przepis. Organ, któremu przekazano podanie jest związany przekazaniem, gdyż istnieje domniemanie, że organ przekazujący prawidłowo ustalił organ właściwy. Podkreślić trzeba i to, że dla przekazania podania (wniosku) Kodeks postępowania administracyjnego nie wymaga wydania postanowienia. Przekazanie podania (wniosku) następuje w formie czynności materialnoprawnej i ma wyłącznie ten skutek, że organ administracji publicznej, któremu sprawa została przekazana ma obowiązek podjąć czynności w sprawie, o ile sam uznałby swoją właściwość (art. 19 Kodeksu postępowania administracyjnego), a w przeciwny przypadku obowiązany jest zainicjować przed właściwym organem lub sądem spór o właściwość lub spór kompetencyjny. Prezentowana obecnie przez skład orzekający wykładnia art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego była i jest utrwalona w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 2010 r., sygn. akt II OW 47/10; z dnia 2 marca 2012 r., sygn. akt II GW 15/11; z dnia 28 listopada 2019 r., sygn. akt II OW 116/19; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt II SAB/Gl 15/20). W świetle powyższego, skoro Marszałek Województwa Śląskiego uznał się za organ niewłaściwy do rozpatrzenia wniosku Wspólnoty Mieszkaniowej z dnia 20 kwietnia 2020 r. i przekazał ten wniosek do rozpatrzenia Prezydentowi Miasta C. w trybie art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, to nie można mu postawić zarzutu bezczynności na dzień złożenia skargi w niniejszej sprawie. Postępowanie toczy się obecnie przed Prezydentem Miasta C., a jeżeli ten organ uznaje, że nie jest właściwy w sprawie, to jego obowiązkiem jest zainicjowanie sporu w tym przedmiocie, o czym już była mowa. W tej sytuacji Sąd, działając na podstawie art. 151 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 tej ustawy.