II SAB/Gl 31/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Nowak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi M.H. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.

Pismem z 4 lutego 2026 r. M.H. (dalej "Skarżąca") wniosła osobistą skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej (dalej "Kolegium" lub "Organ") w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca podała, że do dnia dzisiejszego Kolegium nie rozpoznało jej wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Kolegium z 29 stycznia 2024 r. nr [...]. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że 9 kwietnia 2024 r. wpłynął wniosek Skarżącej z 9 kwietnia 2024 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Kolegium z 29 stycznia 2024 r. nr [...]. W dniu 24 kwietnia 2024 r. postanowieniem nr [...] Kolegium zawiesiło postępowanie administracyjne w sprawie z wniosku o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Kolegium z 29 stycznia 2024 r. do czasu wydania prawomocnego orzeczenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie skargi na ww. decyzję. Następnie 2 września 2025 r. postanowieniem nr [...] podjęło zawieszone postępowanie w sprawie. Pismami z 2 września 2025 r., 15 października 2025 r. oraz 15 listopada 2025 r. Kolegium wzywało Skarżącą do dokładnego wyjaśnienia jakie przesłanki oraz jakie okoliczności uzasadniają w jej opinii zastosowanie art. 156 k.p.a. Ostatnie wezwanie Skarżąca odebrała 3 grudnia 2025 r. i do 15 grudnia 2025 r. nie nadesłała wyjaśnień w wyznaczonym 7-dniowym terminie. W związku z upływem terminu wniosek Skarżącej z 9 kwietnia 2024 r. Organ pozostawił bez rozpoznania, o czym powiadomił Skarżącą pismem z 15 grudnia 2025 r. (doręczonym stronie 29 grudnia 2025 r.). Kolegium wskazało także, że czynności które podejmowało w sprawie mieszczą się w granicach terminów określonych przepisami prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a ww. przepisu. Stosownie natomiast do art. 149 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1 pkt 1-3). Jednocześnie sąd stwierdza czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). W rozpoznawanej sprawie skarga związana jest z pozostawieniem bez rozpoznania przez Kolegium wniosku Skarżącej z 9 kwietnia 2024 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Kolegium z 29 stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Jeśli organ administracji pozostawi podanie obywatela bez rozpoznania, ten ma prawo złożyć skargę do sądu na bezczynność tego organu (zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej NSA) z 3 września 2013 r., I OPS 2/13 - opubl. w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). Stosownie do art. 53 § 2b p.p.s.a. skarga została poprzedzona ponagleniem, a zatem jest dopuszczalna. Zaznaczyć trzeba, że skarga na bezczynność bądź przewlekłość jest dopuszczalna niezależnie od tego, czy organ wyższego stopnia rozpatrzy ponaglenie oraz niezależnie od tego, czy jego stanowisko będzie pozytywne lub negatywne (por. wyroki NSA z 13 października 2020 r., II OSK 71/20 oraz z 25 września 2018 r., II OSK 1659/18; postanowienie NSA z 25 maja 2018 r., II OSK 1210/18 - opubl. w CBOSA). Wskazać należy, że wniosek Skarżącej dotyczył stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium z 29 stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego. Od ww. decyzji Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej "WSA") w Gliwicach, który wyrokiem z 3 października 2024 r. o sygn. akt II SA/Gl 381/24 oddalił skargę. Wyrok ten jest prawomocny. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, wniosek Skarżącej z dnia 9 kwietnia 2024 r. został pozostawiony bez rozpoznania w związku z brakiem odpowiedzi Skarżącej na trzykrotnie skierowane do niej wezwania o sprecyzowanie żądania, tj. podanie na czym polega rażące naruszenie prawa zawarte w decyzji oraz jaką wadę zawiera decyzja, iż powoduje ona jej nieważność z mocy prawa. Stosownie do art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Złożenie wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie powoduje automatycznie wszczęcia takiego postępowania. Organ administracji publicznej zobligowany jest bowiem zbadać czy zachodzą przesłanki formalnoprawne, warunkujące jego dopuszczalność, co wynika z treści art. 157 § 2 w związku z art. 61a § 1 k.p.a. Podkreślić trzeba, że decyzja co do której Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie jej nieważności była przedmiotem kontroli sądowej. Wyrok WSA w Gliwicach z 3 października 2024 r. o sygn. akt II SA/Gl 381/24 oddalający skargę Skarżącej na decyzję Kolegium z 29 stycznia 2024 r. nr [...] oznacza, że sąd nie dopatrzył się żadnych podstaw do zakwestionowania zaskarżonej decyzji Kolegium. Badając skargę, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzygał w granicach danej sprawy, nie był jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wydając wyrok w sprawie II SA/Gl 381/24 sąd badał zaskarżoną decyzję z 29 stycznia 2024 r. pod kątem jej zgodności z prawem, w tym pod kątem przesłanek nieważności określonych w art. 156 k.p.a. Skoro sąd oddalił skargę to oznacza to, że nie znalazł żadnych podstaw do uchylenia czy stwierdzenia nieważności tej decyzji. Tym samym sąd potwierdził, że kontrolowania decyzja Kolegium z 29 stycznia 2024 r. nr [...] była niewadliwa również pod kątem wad kwalifikowanych, objętych art. 156 § 1 k.p.a. Żądanie wnioskodawcy stwierdzenia nieważności decyzji, od której oddalono skargę prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno być załatwione przez wydanie na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, jeżeli wniosek o uruchomienie tego trybu nadzwyczajnego opiera się na zarzutach, które stanowiły już przedmiot analizy sądu w wydanym wyroku (por. wyrok NSA z 14 listopada 2017 r., II OSK 2821/16, uchwała NSA z 7 grudnia 2009 r., I OPS 6/09, opubl. w CBOSA). Niedopuszczalna jest bowiem ponowna weryfikacja decyzji, dokonywana w trybie administracyjnym, jeżeli prawidłowość tego rozstrzygnięcia została wcześniej prawomocnie stwierdzona przez sąd administracyjny. Jak wskazuje się jednak w orzecznictwie możliwa jest sytuacja, w której występujący z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji wskaże okoliczności, jakie nie były objęte orzeczeniem sądu (na przykład fakt uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy inną decyzją ostateczną), albo zwróci uwagę na fakt oddalenia skargi z powodu braku legitymacji skarżącego. Uwarunkowany względami obiektywnymi brak wiedzy sądu o okolicznościach sprawy istotnych dla wyniku postępowania spowoduje, że poza zakresem kontroli sądowej objętej powagą rzeczy osądzonej znajdzie się to, na co powoła się wnoszący żądanie. W takim wypadku prawomocny wyrok oddalający skargę na decyzję nie byłby przeszkodą dla przeprowadzenia postępowania w celu merytorycznego rozpoznania żądania złożonego do organu administracji (por. uchwała NSA z 7 grudnia 2009 r., I OPS 6/09, opubl. w CBOSA). Wobec tego obowiązkiem organu jest wstępne zbadanie żądania wnioskującego o stwierdzenie nieważności decyzji - ze względu na wydany uprzednio wyrok sądu – pod kątem tego czy istnieje przeszkoda czyniąca rozpoznanie jego żądania niedopuszczalnym. Zgodnie z art. 63 § 2 k.p.a. podanie powinno zawierać, m.in. żądanie. Stosownie do art. 64 § 2 k.p.a. jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Stwierdzić także należy, że o tym jaka jest treść żądania strony w postępowaniu administracyjnym decyduje strona, a nie organ do którego żądanie zostało skierowane. Pismami z 2 września 2025 r., 15 października 2025 r. oraz 15 listopada 2025 r. Kolegium wzywało Skarżącą do dokładnego wyjaśnienia jakie przesłanki oraz jakie okoliczności uzasadniają w jej opinii zastosowanie art. 156 k.p.a. Ostatnie wezwanie Skarżąca odebrała 3 grudnia 2025 r. i do 15 grudnia 2025 r. nie nadesłała wyjaśnień w wyznaczonym 7-dniowym terminie. W związku z upływem terminu wniosek Skarżącej z 9 kwietnia 2024 r. Organ pozostawił bez rozpoznania, o czym powiadomił Skarżącą pismem z 15 grudnia 2025 r. (doręczonym stronie 29 grudnia 2025 r.). Zdaniem Sądu w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, z przyczyn podanych wyżej, działanie Organu było prawidłowe. Pozostawienie zaś podania bez rozpoznania jest formą zakończenia postępowania w sytuacji, gdy strona nie usunęła braków podania w terminie, mimo prawidłowego wezwania i pouczenia. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy stwierdzić zatem należy, że Organ nie dopuścił się bezczynności. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Wyjaśnić także należy, że skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Stosownie zaś do art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.