II SAB/Gl 28/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędzia WSA Andrzej Matan, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 maja 2021 r. sprawy ze skargi M. G. na bezczynność Prezydenta Miasta Z. w przedmiocie nakazania usunięcia odpadów oddala skargę.

Działając przez profesjonalnego pełnomocnika M. G. złożyła do tutejszego Sądu skargę na bezczynność Prezydenta Miasta Ż. w przedmiocie nakazania posiadaczowi odpadów usunięcia odpadów z miejsca przeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, tj. z terenu ul. [...] w Ż., podjętej po decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. ([...]) uchylającej decyzję Prezydenta Miasta Ż. z dnia [...] r. Skarżąca domaga się: - stwierdzenia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, - zobowiązania organu do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku, - wymierzenia organowi grzywny, ewentualnie ustalenie osób winnych naruszenia terminu załatwienia sprawy oraz powzięcie kroków mających na celu zapobieżenie naruszenia prawa w przyszłości, - zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazano, że decyzją z dnia [...] r. ([...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta Ż. z dnia [...] r. ([...]) i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Do dnia złożenia skargi sprawa nie została rozstrzygnięta a organ trzykrotnie wyznaczał nowy termin jej załatwienia zawiadomieniami z dnia 5 sierpnia 2020 r. z dnia 21 września 2020 r. i z dnia 28 października 2020 r. Jak stwierdziła skarżąca podane przez organ przyczyny nie są konkretne. Dlatego też dnia 13 października 2020 r. zostało złożone ponaglenie do organu wyższej instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia [...] r. uznało ponaglenie za nieuzasadnione. Prezydent Miasta Ż. pismem z dnia 19 stycznia 2021 r. organ, po raz czwarty, zawiadomił o niemożliwości załatwienia sprawy w terminie ze względu na konieczność zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie w sposób wyczerpujący. W tym samym piśmie organ wyznaczył termin załatwienia sprawy do dnia 12 marca 2021 r. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że sprawa dotyczy nielegalnego składowania odpadów z terenu przy ul. [...] w Ż., zgromadzonych na nieruchomości w mauzerach lub beczkach, na naczepach samochodowych. Podkreślił, że wiedzę w tym zakresie uzyskał w dniach 19 i 20 lutego 2019 r. z prokuratury. Pismem z dnia 21 lutego 2019 r. powiadomił właściciela nieruchomości o konieczności usunięcia odpadów. Postępowanie formalnie zostało wszczęte dnia 19 marca 2019 r. Zakończyło się ono wydaniem w dniu [...] r. decyzji nakazującej posiadaczowi odpadów usunięcie z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania tj. z terenu przy ul. [...] w Ż. odpadów, zgromadzonych na nieruchomości w mauzerach lub beczkach, na naczepach samochodowych. Na skutek odwołania strony postępowania sprawę rozpatrywało Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które decyzją z dnia [...] r. orzekło kasatoryjnie, ze względu na niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy, w tym podmiotu zobowiązanego. Jak podkreślił organ, począwszy od dnia otrzymania akt dnia 9 kwietnia 2020 r. podjął postępowanie wyjaśniające. Jest ono w sprawie bardzo utrudnione. Toczy się jednocześnie z postępowaniem karnym prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową w G. Jest ono "rozwojowe", w związku z czym pojawiają się coraz to nowe okoliczności sprawy. Nie bez znaczenia jest również korzystania z akt znajdujących się właśnie w prokuraturze. W toku postępowania organ napotykał liczne utrudnienia, w szczególności związane ze skutecznym doręczaniem pism stronom postępowania, a tym samym wydłużonym czasem oczekiwania na wyjaśnienia, dokumenty. Ponadto strony postępowania nie odpowiadały na wezwania do nich skierowane, lub unikały udzielenia odpowiedzi. Także zebranie kompletnego materiału dowodowego, zeznań itp. powodowało, iż postępowanie prowadzone jest dłużej niż w terminach określonych w art. 35 k.p.a. Jednocześnie podkreślono, że strony każdorazowo były zawiadamiane o braku możliwości załatwienia sprawy w terminie i o przyczynach tego faktu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, w myśl z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 - powoływanej jako: p.p.s.a.), sprowadza się do badania zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na badaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być także brak działań administracji publicznej w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy nakładają na jej organy obowiązek załatwienia sprawy administracyjnej w określonym czasie i w określonej formie. Z treści przywołanych przepisów ustawy procesowej wynika, że zaskarżalna do sądu opieszałość organu administracji w procedowaniu może przybrać dwie postaci - bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 p.p.s.a.). Ponadto - w myśl art. 149 § 2 p.p.s.a. - sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a a także przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd ją oddala (art. 151 p.p.s.a.). Zauważyć również należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W postępowaniu sądowym wszczętym skargą na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Kognicja sądu administracyjnego ogranicza się zatem do badania, czy organ miał wynikający z przepisów prawa obowiązek wydania aktu lub podjęcia czynności i czy dokonał tego w terminie ustawowym, określonym zgodnie z art. 35 k.p.a., ewentualnie przedłużonym przez organ na zasadach określonych w art. 36 k.p.a. lub w innym, wynikającym z przepisów prawa materialnego, terminie. Z treści art. 53 § 2b p.p.s.a. wynika, że wymogiem skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego omawianej skargi jest to, aby została ona poprzedzona ponagleniem skierowanym do właściwego organu. W rozpatrywanej sprawie ponaglenie zostało złożone przez skarżącą dnia 13 października 2020 r. Zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Jednocześnie w świetle art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Dotyczy to również opóźnień, które nastąpiły z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Rozstrzygana sprawa dotyczy bezczynności Prezydenta Miasta Ż.. Przepisy p.p.s.a. nie definiują tego pojęcia. W art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. ustawodawca wskazał z kolei, że o stanie bezczynności można mówić, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Powyższe pozwala przyjąć, że sądowa ocena stanu bezczynności ogranicza się do ustalenia, że sprawy nie załatwiono w terminie ustawowym albo wyznaczonym przez organ zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Innymi słowy, przedmiotem skargi na bezczynność jest wyłącznie ocena zachowania organu w postępowaniu administracyjnym przez pryzmat terminowości, a wniesienie skargi ukierunkowane jest na wymuszeniu na organie podjęcia wymaganej prawem czynności lub aktu. Bez znaczenia jest natomiast przyczyna niezałatwienia sprawy, w tym twierdzenia organu o usprawiedliwionej czy też nieusprawiedliwionej bierności. Bezczynność organu jest zatem wykluczona w sytuacji dochowania przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy, względnie jego sukcesywne przedłużanie z zachowaniem aktów staranności przewidzianych w art. 36 k.p.a. (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 4 marca 2021 r. sygn. IV SAB/Po 171/20 - za CBOSA). Ma rację skarżąca, że w sprawie nie dochowano terminów, o których mowa w art. 35 k.p.a. Prawdą jest również, że postępowanie przed organem I instancji trwa długo. Jednakże nie oznacza to, że jest on w sprawie bezczynny. Stosując się do dyspozycji art. 36 ust. 1 i 2 sukcesywnie powiadamiał on strony o tym, że sprawa nie może zostać załatwiona w terminie, wyznaczając Biorąc pod uwagę powyższe można stwierdzić, że Prezydent Miasta Ż. nie był w sprawie bezczynny. Świadczy o tym fakt, że sukcesywnie powiadamiał (zawiadomieniami z dnia 5 sierpnia 2020 r., z dnia 21 września 2020 r., z dnia 28 października 2020 r. i z dnia 19 stycznia 2021 r.). Zgodnie z informacją uzyskaną przez Sąd od organu, dnia 29 kwietnia 2021 r. zawiadomiono o możliwości zapoznania się przez strony z aktami sprawy. Wyznaczono również nowy termin załatwienia sprawy na dzień 15 czerwca 2021. Niezależnie od tego Sąd podkreśla, że wyznaczenie nowych terminów załatwienia sprawy znajduje uzasadnienie w jej okolicznościach. Postępowanie wyjaśniające dotyczące nielegalnego składowania odpadów z terenu przy ul. [...] jest wielowątkowe i bardzo skomplikowane. Organ zmuszony był podejmować szereg czynności procesowych. Bez wątpienia na opóźnienie w wydaniu rozstrzygnięcia ma prowadzone postępowanie karne i konieczność uzyskiwania od organów prokuratury istotnych dokumentów mogących mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.