II SAB/Gl 180/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Asesor WSA Aneta Majowska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 lutego 2024 r. sprawy ze skargi P. B. (B.) na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. w przedmiocie zbadania legalności obiektu budowlanego oddala skargę.

Pismem z dnia 9 sierpnia 2023 r. P. B. złożył do tutejszego Sądu skargę na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. Wniósł również "o przyznanie zadośćuczynienia z tego powodu". W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 7 kwietnia 2016 r. złożył wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie budynku zlokalizowanego pod adresem [...] [...] Wnioskował o sprawdzenie zgodności z obowiązującymi przepisami w odniesieniu do: budynku wybudowanego w latach 90-tych ub. wieku, rozbudowy tego budynku, bezodpływowego zbiornika na ścieki i ubikacji suchej. Z treści skargi wynika, że dotyczy ona kwestii zbadania legalności wzniesienia budynku gospodarczego na działkach nr [...] i [...]. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie przedstawiając chronologię podejmowanych czynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przystępując do rozważań należy nade wszystko wyjaśnić co należy rozumieć pod pojęciem bezczynności organu oraz pod pojęciem przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. o bezczynności organu można mówić w sytuacji, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Z kolei, przewlekłość postępowania oznacza stan, w którym postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). To ustawowe rozumienie przedstawionych pojęć jest zbieżne z ich postrzeganiem w nauce prawa i postępowania administracyjnego oraz w judykaturze. Warunkiem formalnym wniesienia skargi na przewlekłość postępowania jest uprzednie złożenie ponaglenia przewidzianego w art. 37 § 1 k.p.a. W niniejszej sprawie Sąd uznał, że ponaglenie zostało skutecznie złożone. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.), sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a.: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Jak wynika z akt administracyjnych postępowanie w sprawie budynku gospodarczego na działkach [...] i [...] w L. zostało wszczęte przez organ z urzędu dnia 27 czerwca 2018 r. Zatem oceny prawidłowości prowadzenia postępowania przez PINB można dokonywać dopiero od tej daty. Postępowanie to zostało umorzone po około dwóch tygodniach, Rozstrzygnięcie organu I instancji zostało utrzymane decyzją Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. Dopiero tutejszy Sąd wyrokiem z dnia 10 maja 2019 r. (sygn. II SA/Gl 4/19) uchylił decyzje organów obu instancji. Zatem o biegu terminu do załatwienia sprawy można mówić po uprawomocnieniu się powyższego orzeczenia i zwrocie akt. Realizując wytyczne Sądu na inwestorkę został nałożony obowiązek przedłożenia projektu budowlanego zamiennego dnia 30 września 2019 r. Sporządzenie tego dokumentu wymaga określonego czasu. Decyzja powyższa nie ostała się w postępowaniu instancyjnym i została uchylona decyzją ŚWINB w K. dnia 25 lutego 2020 r. Zgodnie ze wskazaniami organu odwoławczego PINB wszczął postępowanie legalizacyjne na podstawie art. 48 ustawy Prawo Budowlane. Postanowieniem z dnia 25 marca zobowiązano inwestorkę do przedłożenia dokumentacji legalizacyjnej budynku, która to dokumentacja została przedłożona25 czerwca 2020 r. Została ustalona (dnia 3 sierpnia 2020 r.) opłata legalizacyjna. Jednakże postanowienie w tym przedmiocie zostało uchylone przez ŚWINB dnia 23 października 2020 r. Kolejne postanowienie PINB w tym zakresie zostało wydane w listopadzie 2020 r. Faktycznie można uznać, że w okresie od listopada 2020 r. do 11 marca 2021 r. organ nadzoru budowlanego nie podejmował żadnych czynności. Wynikało to z prośby inwestorki o "wstrzymanie" terminu opłaty legalizacyjnej, gdyż wystąpiła do Wojewody [...] o przyznanie stosownej ulgi. Gdy ta została przyznana w marcu 2023 r. została wydana przez organ decyzja z dnia 11 marca 2021 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego. Można tu rozważać, czy organ nie powinien zawiesić postępowania w sprawie. Decyzją z dnia 11 marca 2021 r. została uchylona decyzją Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 lipca 2021 r. Po tym orzeczeniu organ I instancji kontynuował postępowanie wyjaśniające, przy czym musiał wezwać projektanta do złożenia wyjaśnień co do treści projektu budowlanego zamiennego oraz konieczne było uzyskanie ekspertyzy technicznej w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Dnia 4 maja 2022 r. PINB wydał decyzję nr [...] zatwierdzającą ponownie projekt budowlany zamienny. Decyzja ta, utrzymana w mocy przez ŚWINB w K., pozostawała w obrocie prawnym do dnia 9 lutego 2023 r. kiedy to tutejszy Sąd wyrokiem w sprawie o sygnaturze II SA/Gl 1645/22 uchylił rozstrzygnięcia organów obu instancji. Zatem w powyższym okresie, aż do dnia zwrotu akt organowi II instancji nie można mówić o przewlekłości postępowania. Po kolejnym podjęciu postępowania organ powiadomił inwestorkę o możliwości przeprowadzenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego co finalnie doprowadziło do zobowiązania inwestorki (dnia 17 lipca 2023 r.) zobowiązania do przedłożenia odpowiedniej dokumentacji. Wreszcie decyzją z dnia 25 września 2023 r. zalegalizowano przedmiotowy budynek. Sąd ma świadomość, że z punktu widzenia skarżącego prowadzenie sprawy trwało bardzo długo. Postępowanie zostało skutecznie wszczęte w 2018 r. Ale w okresie do września 2023 r. zostało wydane wiele aktów administracyjnych oraz dwa orzeczenia sądowe o charakterze kasatoryjnym. Można tu oczywiście postawić tezę, że organ I instancji popełnił szereg błędów o charakterze i formalnym i materialnym To samo dotyczy również organu II instancji. Jednakże nie sposób zarzucić temu pierwszemu, że pozostawał w bezczynności, czy też podejmował działania pozorne, zmierzające do przeciągnięcia postępowania. Zaakcentować należy, że pod pojęciem przewlekłego prowadzenia postępowania rozumie się stan, w którym postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Uwzględnienia wymaga także, a może przede wszystkim, zasada szybkości postępowania wynikająca z art. 12 § 1 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.