II SAB/Gl 125/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 marca 2023 r. sprawy ze skargi W. G. na bezczynność Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w przedmiocie wykonania kserokopii akt administracyjnych oddala skargę.

Pismem z dnia 14 maja 2022 r. W.G. (dalej: "skarżący") złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na zaniechanie wykonania kserokopii akt administracyjnych oraz stwierdzenie w tym zakresie bezczynności Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie (prezentata wpływu 23 maja 2022 r.). W jej uzasadnieniu powołał się na list polecony z dnia 9 kwietnia 2022 r., w którym zwrócił się z prośbą o "zkserowanie wszystkich dokumentacji" w sprawie przyznania mu statusu osoby represjonowanej, który został odebrany w dniu 15 kwietnia 2022 r. oraz fakt, iż w wyznaczonym terminie tej dokumentacji nie otrzymał, a ponaglenie nie doprowadziło do przyśpieszenia postępowania, tym samym zdaniem skarżącego, organ narusza treść art. 73 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, dalej w skrócie: "k.p.a."). W odpowiedzi na skargę z dnia 8 sierpnia 2022 r. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie (dalej: "organ") wnioskował o jej odrzucenie skargi, bowiem skarżący w piśmie z dnia 9 kwietnia 2022 r. nie występował o kserokopie akt administracyjnych w sprawie przyznania mu statusu działacza opozycji antykomunistycznej, natomiast decyzją odmowną organu z dnia 10 sierpnia 2016 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia 11 października 2016 r., skarżącemu nie przyznano takiego statusu. W dniu 10 stycznia 2023 r., ustanowiony z urzędu pełnomocnik przeglądał akta administracyjne (k. 13 akt sądowoadministracyjnych). Pismem z dnia 16 stycznia 2023 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę i domagał się: stwierdzenia bezczynności organu, zasądzenia odszkodowania w kwocie nie mniejszej niż 5 000,- zł., przesłuchania skarżącego jako świadka, przyznania stosownych kosztów udzielonej pomocy prawnej, które przez skarżącego nie zostały uiszczone (k. 14). W dalszej kolejności pełnomocnik skarżącego został poinformowany o terminie posiedzenia niejawnego w trybie uproszczonym (k. 45). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 259, w skrócie: "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Skarżący domagał się stwierdzenia bezczynności organu w udostępnieniu kserokopii rozstrzygnięć dotyczących postępowania w sprawie nadania mu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, w oparciu o przepisy ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 319, obecnie: Dz. U. z 2023 r. poz. 388, dalej: "ustawa"). Odnosząc się do istoty bezczynności warto zaznaczyć, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jej identyfikacja łączy się z brakiem należytego zaangażowania organu w załatwieniu sprawy indywidualnej. Bezczynność postępowania obejmuje więc takie przypadki prowadzenia postępowania w sprawach indywidualnych jak wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, wykonywanie czynności pozornych powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, a przede wszystkim niezałatwienie sprawy poprzez wydanie decyzji, czy rozstrzygnięcia. W tym miejscu należy zaznaczyć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach: 1) postanowieniem z dnia 26 września 2022 r. sygn. akt II SAB/Gl 30/22 odrzucił skargę złożoną przez skarżącego na bezczynność organu w sprawie jego wniosku z dnia 31 lipca 2021 r. w przedmiocie zatwierdzenia skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej; 2) wyrokiem z dnia 8 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 1372/22 oddalił skargę złożoną przez skarżącego na postanowienie organu z dnia 8 sierpnia 2022r., nr [...], wydane na podstawie art. 127 § 3, art. 138 § 1 pkt 1, art. 149 § 3, art. 148 § 2 i 2 oraz art. 150 § 1 k.p.a., którym zostało utrzymane w mocy postanowienie tego samego organu z dnia 23 marca 2022 r. o odmowie wznowienia postępowania w przedmiocie zatwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej; 3) wyrokiem z dnia 17 marca 2023 r. sygn. akt II SAB 124/22 oddalił skargę złożoną przez skarżącego na bezczynność organu w zakresie rozpatrzenia zażalenia na postanowienie organu z dnia 23 marca 2022 r. o odmowie wznowienia postępowania w przedmiocie zatwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej. W rozważaniach dotyczących obecnie rozpatrywanej sprawy, Sąd, posłuży się stanem faktycznym przedstawionym we wskazanych powyżej wyrokach i postanowieniu, zważywszy na datę wniesienia skargi za pośrednictwem organu, co miało miejsce w dniu 11 sierpnia 2022 r., oraz nadesłanie przez organ wspólnych akt administracyjnych (k. 5 akt sądowoadministracyjnych). Nie ulega wątpliwości, że skarżący wielokrotnie kierował do organu pisma, których celem było nadanie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oraz poruszał w nich problemy związane nie tylko z przepisami ustawy, ale również wadliwością działania organu, w tym nie uwzględnianie składanych wniosków w zakresie ponownego rozpatrzenia jego sprawy, stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji i stosowania przepisów prawa procesowego. Po raz pierwszy skarżący domagał się kserokopii rozstrzygnięć administracyjnych na etapie złożenia wniosku o wznowienie postępowania, który wpłynął do organu w dniu 9 lutego 2022 r. Z tego powodu Sąd uznał, że w sprawie wyczerpane zostały środki zaskarżenia, które służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem w tej konkretnej sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 37 § 1 pkt 1 i § 3 pkt 2 k.p.a.). W ponagleniu z dnia 23 marca 2022 r. jako podstawę żądania skarżący wskazał przepisy k.p.a., zatem w tym trybie Sąd rozpoznał skargę na bezczynność, a nie w zakresie pozostałych wniosków skarżącego zawartych w przesłanej do organu korespondencji. Możliwość wniesienia skargi na bezczynność jest w istocie czasowo ograniczona, a mianowicie skarga może zostać złożona jedynie w czasie trwania niepożądanego stanu bezczynności. Innymi słowy, można ją złożyć do czasu wydania decyzji, postanowienia czy załatwienia sprawy w inny prawem przewidziany sposób. Takie stanowisko prezentowane jest konsekwentnie w judykaturze (por. uchwała NSA z dnia 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19 i postanowienie NSA z dnia 2 września 2020 r. sygn. akt II OSK 3732/18). Dokonana przez Sąd analiza akt administracyjnych prowadzi do wniosku, że rozstrzygnięcia znajdujące się w aktach administracyjnych były doręczane skarżącemu w sposób prawidłowy, co potwierdzają kolejne składane przez niego pisma i wnioski. Skarżący otrzymał decyzję odmowną z dnia 10 sierpnia 2016 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia 11 października 2016 r., na którą nie złożył skargi do sądu administracyjnego. W konsekwencji, decyzja organu z dnia 11 października 2016 r. stała się ostateczna i prawomocna. Z tego powodu skarżący prowadził korespondencję z organem, w tym między innymi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., pismem z dnia 9 lutego 2022 r. złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją organu z dnia 10 sierpnia 2016 r. o odmowie nadania mu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, w oparciu o przepisy ustawy, a także nawiązał do złożonego w dniu 30 lipca 2021 r. nowego wniosku o nadanie mu takiego statusu (k. 120 i 123 akt administracyjnych). W dalszej kolejności organ postanowieniem z dnia 23 marca 2022 r. odmówił skarżącemu wznowienia postępowania w przedmiocie zatwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej. Pismem z dnia 28 marca 2022 r. skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie (k. 132 akt) i w rezultacie jego rozpatrzenia organ postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2022 r., nr [...], działając na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 art. 149 § 3, art. 148 § 2 i 2 oraz art. 150 § 1 k.p.a., po ponownym rozpoznaniu sprawy, utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia 23 marca 2022 r. W okresie od złożenia zażalenia do doręczenia postanowienia organu z dnia 8 sierpnia 2022 r. skarżący wniósł dwa ponaglenia z dnia 14 maja 2022 r. o różnej treści, w których zaznaczył, że jego sprawa została wzbogacona o nowe dowody i powinna być rozpatrzona przez wydanie decyzji, jednak organ nie wywiązuje się z terminów określonych w k.p.a. oraz Konstytucji RP (k. 135 i 136 akt administracyjnych), oraz domagał się rozpatrzenia złożonego przez niego wniosku o przyznanie statusu działacza opozycji antykomunistycznej, odebranego przez organ w dniu 15 kwietnia 2022 r., akcentując, że w wyznaczonym terminie nie otrzymał decyzji, a ponaglenie nie doprowadziło do przyśpieszenia postępowania (por. treść skargi strona druga), a także nie kwestionował braku przesłania przez organ akt administracyjnych. Pismem z dnia 27 maja 2022 r. organ zwrócił się do skarżącego o jednoznaczne określenie, jaki jest charakter złożonego pisma, bowiem już wcześniej wniesione zostało zażalenie na postanowienie z dnia 23 marca 2022 r., nr [...] o odmowie wznowienia postępowania w przedmiocie zatwierdzenia skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej. Organ wyjaśnił przy tym, że nastąpiło wysłanie akt administracyjnych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z tego powodu wystąpił z prośbą o ich wypożyczenie (pismo z dnia 27 maja 2022 r., k. 140 akt administracyjnych). W rozpatrywanej sprawie skarżący błędnie zarzucił organowi bezczynność i powołał się ogólnie na treść art. 73 k.p.a. (pismo z dnia 14 maja 2022 r., k. 158 akt administracyjnych). Nie można zatem twierdzić, że organ był bezczynny, gdyż w dacie wniesienia skargi do Sądu postulaty i wnioski składane przez skarżącego zostały rozpatrzone oraz wydane zostały rozstrzygnięcia, które następnie stały się przedmiotem skarg do tut. Sądu. Również charakter prowadzonej przez organ korespondencji wykazuje, że był informowany, jak też doręczano mu rozstrzygnięcia, znajdujące się w aktach administracyjnych. Organ prowadził ze skarżącym obszerną korespondencję. W tej sytuacji, skarżący jako strona postępowania administracyjnego nie został pozbawiony możliwości domagania się kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, czemu służyć ma prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego, ale skutecznie z nich skorzystał. W doktrynie trafnie wskazuje się, że jedynie odmawiając wglądu w akta organ wydaje postanowienie, na które służy zażalenie (Adamiak/Borkowski w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2021, s. 508-509, nb 10, J. Malanowski w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2015, s. 408-410, nb 1, 6). Jednakże w rozpatrywanej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca, bowiem wydane rozstrzygnięcia administracyjne zostały skarżącemu doręczone. Z uwagi na omówione powyżej okoliczności, Sąd doszedł do przekonania, że organ nie dopuścił się bezczynności i nie pozostawał w zwłoce w niniejszej sprawie, dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.