II SAB/Gl 124/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 marca 2023 r. sprawy ze skargi W. G. na bezczynność Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w przedmiocie rozpoznania zażalenia na postanowienie o odmowie wznowienia postępowania w kwestii potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę.

Pismem z dnia 9 lutego 2022 r. W. G. (dalej: "skarżący") złożył do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. wniosek (k. 123 akt administracyjnych), w którym powołał się na treść art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, dalej w skrócie: "k.p.a."). W jego uzasadnieniu podał, że otrzymał postanowienie o braku bezczynności organu i odwołał się do nowych dowodów dotyczących wcześniejszego jego wniosku z dnia 30 lipca 2921 r. o przyznanie mu statusu działacza opozycji antykomunistycznej. Zdaniem skarżącego w wyznaczonym terminie nie otrzymał wiadomości o postępowaniu w sprawie przywołanego wniosku. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. , otrzymawszy opisaną powyżej korespondencję, pismem z dnia 23 lutego 2022 r. skierowanym do skarżącego zwrócił się z zapytaniem, czy złożone przez skarżącego pismo z dnia 9 lutego 2022 r. stanowi wniosek o wznowienie postępowania, na podstawie art. 145 k.p.a., czy też skargę na bezczynność organu. W odpowiedzi za wezwanie skarżący złożył pismo z dnia 14 maja 2022 r., oznaczone jako "ponaglenie", w którym powołał się na treść art. 37 k.p.a. oraz pismo również z dnia 14 maja 2022 r., oznaczone jako "skarga" do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na bezczynność Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. (prezentata wpływu 23 maja 2022 r.). W uzasadnieniu skargi wskazał, że złożył wniosek o przyznanie statusu działacza opozycji antykomunistycznej, który został odebrany w dniu 15 kwietnia 2022 r. i w wyznaczonym terminie nie otrzymał decyzji, a ponaglenie nie doprowadziło do przyśpieszenia postępowania (skarga - strona druga). Organ, pismem z dnia 27 maja 2022 r., zwrócił się do skarżącego o jednoznaczne określenie, jaki jest charakter złożonego pisma, bowiem już wcześniej wniesione zostało zażalenie na postanowienie z dnia 23 marca 2022 r., nr [...] o odmowie wznowienia postępowania w przedmiocie zatwierdzenia skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej (k. 140 akt administracyjnych), oraz wyjaśnił, że wysłał akta administracyjne do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i wystąpił z prośbą o ich wypożyczenie. Skarżący nie udzielił odpowiedzi na pismo organu z dnia 27 maja 2022 r. W odpowiedzi na skargę z dnia 8 sierpnia 2022 r. organ opisał przebieg postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, które zakończone zostało decyzją odmowną z dnia 10 sierpnia 2016 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia 11 października 2016 r., na którą skarżący nie złożył skargi do sądu administracyjnego. Akcentował charakter prowadzonej później korespondencji związanej z nowym wnioskiem skarżącego z dnia 31 lipca 2021 r. o potwierdzenie tego samego statusu (k. 120 i 123 akt administracyjnych). Podał, że skarżący pismem z dnia 20 października 2021 r. wystąpił do organu z ponagleniem (prezentata wpływu - 27 października 2021 r., k. 112 akt administracyjnych), stąd też organ postanowieniem z dnia 4 listopada 2021 r., nr [...], stwierdził brak bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie skarżącego (k. 114 ), następnie postanowieniem z dnia 23 marca 2022 r. odmówił wznowienia postępowania w przedmiocie zatwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej. Mimo to, skarżący pismem z dnia 14 maja 2022 r. wystąpił ze skargą na bezczynność, która zdaniem organu dotyczy braku odpowiedzi na zażalenie z dnia 9 kwietnia 2022 r., złożone na przywołane postanowienie organu z dnia 23 marca 2022 r. W dniu 10 stycznia 2023 r., ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego za pośrednictwem upoważnionego aplikanta, przeglądał akta administracyjne (k. 23 i 24 akt sądowoadministracyjnych), następnie w dalszej kolejności został poinformowany o terminie posiedzenia niejawnego w trybie uproszczonym (k. 45). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 259, w skrócie: "p.p.s.a.") oraz dotyczy bezczynności organu w prowadzeniu postępowania w sprawie nadania skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, w oparciu o przepisy ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 319, obecnie: Dz. U. z 2023 r. poz. 388, dalej: "ustawa"). W tym miejscu należy zaznaczyć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 8 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 1372/22 oddalił skargę złożoną przez skarżącego na postanowienie organu z dnia 8 sierpnia 2022 r., nr [...], wydane na podstawie art. 127 § 3, art. 138 § 1 pkt 1, art. 149 § 3, art. 148 § 2 i 2 oraz art. 150 § 1 k.p.a., którym zostało utrzymane w mocy postanowienie tego samego organu z dnia 23 marca 2022 r. o odmowie wznowienia postępowania w przedmiocie zatwierdzenia skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej. W rozważaniach dotyczących obecnie rozpatrywanej sprawy, Sąd, posłuży się stanem faktycznym przedstawionym we wskazanym powyżej wyroku, zważywszy na datę wniesienia skargi do Sądu za pośrednictwem organu, co miało miejsce w dniu 11 sierpnia 2022 r., oraz nadesłanie przez organ wspólnych akt administracyjnych (k. 5 akt sądowoadministracyjnych). Bezspornie w przypadku niepodjęcia przez organ prawnych form działania strona postępowania może zwalczać stan bezczynności bądź przewlekłego prowadzenia postępowania w drodze skargi na bezczynność, lub przewlekłe prowadzenie postępowania, w trybie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Zgodnie z art. 52 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, natomiast zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym w art. 36 § 1 k.p.a., stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia. W rozpoznawanej sprawie skarżący uczynił zadość temu obowiązkowi i wystosował do organu pismo z dnia 9 lutego 2022 r., w którym powołał się na treść art. 37 k.p.a., a w dalszej kolejności pismo z dnia 14 maja 2022 r., oznaczone jako "ponaglenie", oraz pismo również z dnia 14 maja 2022 r., oznaczone jako "skarga" do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na bezczynność Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. (prezentata wpływu do organu - 23 maja 2022 r.). W uzasadnieniu skargi wskazał, że złożył wniosek o przyznanie statusu działacza opozycji antykomunistycznej, który został odebrany przez organ w dniu 15 kwietnia 2022 r. i w wyznaczonym terminie nie otrzymał decyzji, a ponaglenie nie doprowadziło do przyśpieszenia postępowania (skarga - strona druga). Z tego powodu warunki formalne do skutecznego wniesienia skargi zostały spełnione. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, a także obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia. Z punktu widzenia sprawności postępowania znacząca jest zasada szybkości postępowania wyrażona w art. 12 k.p.a., a jej realizacja zagwarantowana została przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceniając charakter bezczynności lub przewlekłości nie można pominąć charakteru sprawy, jak i specyfiki trybu jej załatwienia (por. wyrok NSA z dnia 18 marca 2015 r. sygn. akt I OSK 585/15). Sąd musi przy tym wziąć pod uwagę m. in. występujące ewentualnie w sprawie przyczyny "usprawiedliwiające" bezczynność lub przewlekłość organu (por. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2014 r. sygn. akt II FSK 3614/13). Również w literaturze prawniczej akcentuje się, że sąd administracyjny powinien uwzględnić całość okoliczności indywidualnych sprawy (zob. M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, M. Grzywacz, Art. 149, w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2015, s. 616). Dokonana przez Sąd analiza akt administracyjnych prowadzi do wniosku, że już wcześniej toczyło się postępowanie administracyjne w przedmiocie przyznania skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, które zostało zakończone decyzją odmowną z dnia 10 sierpnia 2016 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia 11 października 2016 r., na którą skarżący nie złożył skargi do sądu administracyjnego. W konsekwencji, decyzja organu z dnia 11 października 2016 r. stała się ostateczna i prawomocna. Dodatkowo, skarżący domagał się stwierdzenia nieważności decyzji organu z dnia 10 sierpnia 2016 r. (por. decyzja organu z dnia 14 listopada 2017 r., nr [...], k. 83 akt administracyjnych). W dalszej kolejności organ postanowieniem z dnia 8 lutego 2018 r., nr [...], stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji organu z dnia 14 listopada 2017 r. (k. 91 akt administracyjnych). Skarżący pismem z dnia 20 października 2021 r. wystąpił do organu z ponagleniem (prezentata wpływu - 27 października 2021 r., k. 112 akt administracyjnych). Organ postanowieniem z dnia 4 listopada 2021 r., nr [...], stwierdził brak bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie skarżącego (k. 114 ). Z tego powodu skarżący prowadził korespondencję z organem, w tym między innymi pismem z dnia 9 lutego 2022 r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją organu z dnia 10 sierpnia 2016 r. o odmowie nadania mu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, w oparciu o przepisy ustawy, a także nawiązał do złożonego w dniu 30 lipca 2021 r. nowego wniosku o nadanie mu takiego statusu (k. 120 i 123 akt administracyjnych). W tym samym piśmie z dnia 9 lutego 2022 r. skarżący złożył wniosek, w którym powołał się na treść art. 37 k.p.a., a w jego uzasadnieniu podał, że otrzymał postanowienie o braku bezczynności organu i odwołał się do nowych dowodów dotyczących wcześniejszego jego wniosku z dnia 30 lipca 2021 r. o przyznanie mu statusu działacza opozycji antykomunistycznej. Jednakże, zdaniem skarżącego, w wyznaczonym terminie nie otrzymał wiadomości o postępowaniu w sprawie tego wniosku. W dalszej kolejności organ postanowieniem z dnia 23 marca 2022 r., nr [...], odmówił skarżącemu wznowienia postępowania w przedmiocie zatwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej. Pismem z dnia 28 marca 2022 r. skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie, w którym akcentował, że był represjonowany przez komunistyczne władze (k. 132 akt). W rezultacie rozpatrzenia zażalenia, po ponownym rozpoznaniu sprawy, organ postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2022 r., nr [...], działając na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 art. 149 § 3, art. 148 § 2 i 2 oraz art. 150 § 1 k.p.a., utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia 23 marca 2022 r. o odmowie wznowienia postępowania w przedmiocie zatwierdzenia skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej. W okresie od złożenia przez skarżącego powyższego zażalenia z dnia 28 marca 2022 r. do doręczenia postanowienia organu z dnia 8 sierpnia 2022 r. skarżący wniósł dwa pisma z dnia 14 maja 2022 r. o różnej treści (opisane szczegółowo na wstępie niniejszego uzasadnienia, k. 135 i 136 akt administracyjnych). W tym miejscu należy wyjaśnić, co należy rozumieć pod pojęciem bezczynności organu. Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. o bezczynności organu można mówić w sytuacji, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani też w terminie wskazanym w art. 36 § 1 k.p.a. Z powyższego wynika, że możliwość wniesienia skargi na bezczynność i przewlekłość postępowania jest w istocie czasowo ograniczona, a mianowicie skarga może zostać złożona jedynie w czasie trwania niepożądanego stanu bezczynności lub przewlekłości. Innymi słowy, można ją złożyć do czasu wydania decyzji, postanowienia czy załatwienia sprawy w inny prawem przewidziany sposób. Takie stanowisko prezentowane jest konsekwentnie w judykaturze (por. uchwała NSA z dnia 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19 i postanowienie NSA z dnia 2 września 2020 r. sygn. akt II OSK 3732/18). W dacie złożenia skargi toczyło się już jednak postępowanie związane ze złożeniem do organu przez skarżącego zażalenia na rozstrzygnięcie wniosku o wznowienia postępowania z dnia 9 lutego 2022 r., czyli postanowienie z dnia 23 marca 2022 r. o odmowie wznowienia postępowania w przedmiocie zatwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej, zakończonego decyzją odmowną z dnia 10 sierpnia 2016 r. Nie można zatem twierdzić, że organ był bezczynny. Zażalenie skarżącego zostało rozpatrzone i wydane zostało postanowienie z dnia 8 sierpnia 2022 r., od którego skarżący wniósł skargę, która nie została uwzględniona przywołanym już wcześniej wyrokiem Sądu z dnia 8 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 1372/22. Również charakter prowadzonej przez organ korespondencji związanej z nowym wnioskiem skarżącego z dnia 31 lipca 2021 r. o potwierdzenie tego samego statusu (k. 120 i 123 akt administracyjnych) nie daje podstaw do uznania, że prowadzone z inicjatywy skarżącego działania organu miały na celu ograniczenie przysługujących mu praw, czy też braku podjęcia czynności zmierzających do rozstrzygnięcia jego sprawy. W tym stanie sprawy z uwagi na omówione powyżej okoliczności stwierdzić należy, że organ nie dopuścił się bezczynności. Mając na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.