II SAB/Gl 102/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 września 2023 r. sprawy ze skargi S.K. na bezczynność Prezydenta Miasta C. w przedmiocie rozpoznania wniosku o nadpłatę 1) stwierdza, że Prezydent Miasta C. dopuścił się bezczynności; 2) stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3) umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Prezydenta Miasta C. do wydania aktu w określonym terminie; 4) zasądza od Prezydenta Miasta C. na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pismem złożonym dnia 22 grudnia 2021 r. S.K. (dalej: "Skarżący") wniósł skargę na bezczynność Prezydenta Miasta C. w sprawie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty z dnia 13 listopada 2020 r. W treści skargi sformułował wnioski o: 1) zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty w terminie 14 dni; 2) stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania. Skarżący wskazał, iż w dniu 13 listopada 2020 r. złożył za pośrednictwem platformy ePUAP wniosek o stwierdzenie i zwrot nadpłaty w wysokości 70,00 zł uiszczonej na rachunek Miejskiego Zarządu Dróg i Transportu w C.. Wobec bezczynności organu w dniu 15 marca 2021 r. wysłał za pomocą platformy ePUAP ponaglenie. Pomimo upływu ponad roku i złożenia ponaglenia, wniosek z 13 listopada 2020 r. nie został rozpatrzony. Zauważył także, że złożenie wniosku o stwierdzenie nadpłaty winno prowadzić do wszczęcia postępowania na podstawie art. 74a w zw. z art. 2 § 2 Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 ust. 4 p.p.s.a. oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu podał, iż sprawa miała charakter wielowątkowy, bowiem występował cały szereg pism i wniosków składanych przez Skarżącego - w tożsamym czasie i o podobnym charakterze, merytorycznie dotyczących tej samej sprawy. Złożenie wniosku o ponaglenie z dnia 21 grudnia 2021 r. oraz skargi na bezczynność dnia 22 grudnia 2021 r. potwierdza zdaniem organu możliwość pomyłki. Podkreślił, iż w sprawie doszło już do merytorycznego jej rozpoznania - decyzją z dnia 8 marca 2022 r. Ponadto zdaniem organu sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami została już prawomocnie rozstrzygnięta. W sprawie wypowiedział się już bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w postanowieniach z dnia 19 grudnia 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 1549/22 oraz z dnia 19 września 2022 r. sygn. akt II SO/Gl 8/22, co uzasadnia odrzucenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Stosownie do przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W pierwszej kolejności, w związku z wnioskiem zawartym w odpowiedzi na skargę, należy odnotować, iż w sprawie nie zachodziła przesłanka odrzucenia skargi z art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a., sprawa mająca za przedmiot bezczynność organu w niniejszej sprawie nie była uprzednio przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej. Zgodnie z brzmieniem art. 53 § 2b p.p.s.a. wymogiem skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest jej poprzedzenie ponagleniem skierowanym do właściwego organu. Z kolei zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność), 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). W niniejszej sprawie wymóg złożenia ponaglenia do właściwego organu został spełniony. Skarżący pismem z dnia 21 grudnia 2021 r. wniósł ponaglenie, skarga jest zatem dopuszczalna. Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W sprawach o przedmiocie objętym skargą uwzględnienia wymaga zasada szybkości postępowania, zawarta w treści art. 12 § 1 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy spoczywa na organach administracji publicznej prowadzących postępowanie w sprawie (art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.). Natomiast stosownie do regulacji art. 35 k.p.a., określającej terminy załatwiania spraw administracyjnych, organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki - art. 35 § 1 k.p.a., a załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania - art. 35 § 3 k.p.a. Ustawodawca przewidział przy tym ewentualną sytuację niezałatwienia sprawy w terminie, nakładając na organ administracji publicznej na mocy art. 36 § 1 k.p.a. obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, podania przyczyny zwłoki, wskazania nowego terminu załatwienia sprawy oraz pouczenia o prawie do wniesienia ponaglenia. Stwierdzenie bezczynności organu administracji publicznej może nastąpić po bezspornym ustaleniu, że organ ten nie załatwił sprawy w terminie. Przyczyny, z powodu których nastąpiło przekroczenie terminu załatwienia sprawy, są nieistotne dla stwierdzenia bezczynności organu. Zgodnie z poglądami wyrażonymi w orzecznictwie nie ma znaczenia czy organ administracji publicznej nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale nie załatwił sprawy w terminie (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2016 r. sygn. I OSK 2567/15, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2018 r. sygn. I OSK 2936/16). Przyczyny przekroczenia terminu załatwienia sprawy mogą mieć natomiast znaczenie przy ocenie, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa (A. Wróbel w: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Lex el. 2021). Analiza przeprowadzona w niniejszym postępowaniu, na skutek wniesionej skargi, prowadzi do wniosku, że w rozpoznawanej sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające stwierdzenie pozostawania organu w bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Sąd na podstawie akt administracyjnych przedłożonych do sprawy ustalił co następuje. W dniu 13 listopada 2020 r. skarżący złożył wniosek o stwierdzenie nadpłaty. Wobec braku czynności organu w dniu 21 grudnia 2021 r. złożył ponaglenie w sprawie, a następnie w dniu 22 grudnia 2021 r. skargę na bezczynność. Decyzją z dnia 8 lutego 2022 r. nr [...] organ odmówił stwierdzenia nadpłaty w kwocie 70,00 zł, na którą składała się kwota 50,00 zł tytułem opłaty dodatkowej za postój pojazdu w strefie płatnego parkowania w dniu 20 marca 2020 r. oraz kwota 11,60 zł tytułem kosztów upomnienia. Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie decyzją z dnia 16 sierpnia 2022 r. nr SKO.4105.347.2022 uchyliło zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w całości, stwierdziło nadpłatę w wysokości 8,40 zł oraz odmówiło stwierdzenia nadpłaty w wysokości 61,60 zł. Skarga na ww. decyzję organu odwoławczego została odrzucona postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 grudnia 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 1549/22. Postanowieniem z dnia 19 września 2022 r. sygn. akt II SO/Gl 8/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. wymierzył Prezydentowi Miasta C. grzywnę w wysokości 500,00 zł oraz zasądził od organu na rzecz Skarżącego 100,00 zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego. Jak wynika z powyższego, wniosek w sprawie wpłynął dnia 13 listopada 2020 r., natomiast organ wydał decyzję w dniu 8 lutego 2022 r. Organ nie uczynił także zadość obowiązkowi wynikającemu z treści art. 36 § 1 k.p.a., zaniechał bowiem zawiadomienia Strony o przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, jednocześnie nie zostały wypełnione pozostałe obowiązki w zakresie podania przyczyny zwłoki, wskazania nowego terminu załatwienia sprawy oraz pouczenia o prawie do wniesienia ponaglenia. Na gruncie rozpoznawanej sprawy Sąd nie miał zatem wątpliwości co do tego, że organ nie dotrzymał terminów załatwienia sprawy administracyjnej, naruszając tym zasady określone w art. 12 § 1 k.p.a. Dla uznania rażącego naruszenia prawa konieczne jest natomiast stwierdzenie, że bezczynność organu była pozbawiona jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia oraz bez żadnych wątpliwości w kontekście okoliczności danej sprawy można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. I OSK 675/12, z dnia 17 grudnia 2014 r. sygn. I OSK 2075/14). Takich okoliczności Sąd w sprawie się nie dopatrzył. Sąd nie znalazł również podstaw do działania z urzędu w oparciu o art. 149 § 2 p.p.s.a. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, analizując akta administracyjne sprawy, należało zgodzić się z organem co do wielowątkowości sprawy, która mogła wywołać, jak wskazał sam organ - omyłkę w tym zakresie. Stąd też Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku stwierdzając, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji wyroku). Na dzień orzekania przez tut. Sąd, organ rozpoznał sprawę wydając decyzję dnia 8 lutego 2022 r., która następnie podlegała kontroli w postepowaniu drugoinstancyjnym. W rezultacie obowiązek zobowiązania organu do rozpoznania sprawy w określonym terminie wynikający z treści art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stał się bezprzedmiotowy. Uzasadnione stało się umorzenie postępowania w tej części (pkt 3 sentencji wyroku). Na podstawie art. 205 § 1 w zw. z art. 200 p.p.s.a. Sąd przyznał od organu na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania w wysokości 100,00 zł, na które składa się uiszczona opłata sądowa (pkt 4 sentencji orzeczenia). Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na mocy art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 p.p.s.a., stosownie do którego sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.