III SAB/Po 18/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Marzenna Kosewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 września 2023 r. sprawy ze skargi A. C. na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie przywrócenia drogi dojazdowej postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu kwotę 100 (sto) zł uiszczoną tytułem wpisu od skargi.

A. C. wniósł do Sądu skargę na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie przywrócenia przejezdności drogi dojazdowej (wewnętrznej) stanowiącej działki ew. nr [...] do działek stanowiących własność skarżącego o nr [...] położonych na terenie Gminy w obrębie [...]. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że o przywrócenie przejezdności wyżej wskazanej drogi dojazdowej (wewnętrznej) zwrócił się kilkakrotnie do Wójta Gminy (pismami z 26 sierpnia 2020 r., 13 lipca 2021 r. i 31 maja 2023 r.), ale pozostały one bezskuteczne. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy podniósł, że przywrócenie przejezdności drogi wewnętrznej może być przedmiotem postępowania cywilnego, a nie administracyjnego, stąd nie pozostaje on w bezczynności w tej sprawie. Skarżący uiścił wpis od skargi w wysokości 100 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), dalej: "p.p.s.a.", sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Odrzucenie skargi z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego nastąpi w szczególności, gdy skarga dotyczy aktu lub czynności nieobjętych zakresem właściwości sądów administracyjnych (art. 3 § 2 i 3 oraz art. 4 p.p.s.a.) lub gdy dotyczy sprawy wyłączonej z właściwości tych sądów (art. 5 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ten ostatni przepis dopuszcza zatem możliwość wniesienia skargi wyłącznie w sytuacjach, w których organy administracji publicznej pozostają w bezczynności przy rozpatrywaniu indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej, w których wszczęto postępowanie administracyjne. Skarga dotyczy bezczynności Wójta Gminy. Skarżący domaga się od organu przywrócenia przejezdności drogi dojazdowej (wewnętrznej) stanowiącej działki ew. nr [...] do działek stanowiących własność skarżącego o nr [...] położonych na terenie Gminy w obrębie [...]. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 645 ze zm.), dalej: "u.d.p.", drogi publiczne ze względu na funkcje w sieci drogowej dzielą się na następujące kategorie: 1) drogi krajowe; 2) drogi wojewódzkie; 3) drogi powiatowe; 4) drogi gminne. Drogi wewnętrzne zaś to zgodnie z art. 8 ust. 1 u.d.p. drogi niezaliczone do żadnej z kategorii dróg publicznych i niezlokalizowane w pasie drogowym takiej drogi. Stosownie do art. 8 ust. 2 u.d.p. budowa, przebudowa, remont, utrzymanie, ochrona i oznakowanie dróg wewnętrznych oraz zarządzanie nimi należy do zarządcy terenu, na którym jest zlokalizowana droga, a w przypadku jego braku - do właściciela tego terenu. Niesporne jest, że kontrolowana sprawa dotyczy drogi wewnętrznej i że położona jest ona na terenie stanowiącym własność Gminy. Niemniej jednak przepis art. 8 ust. 2 u.d.p. nie zobowiązuje właściciela terenu, na którym położona jest droga wewnętrzna (tu: Wójta Gminy), do wydania aktu administracyjnego albo podjęcia czynności w przedmiocie utrzymania czy ochrony drogi wewnętrznej, który to akt lub czynność mogłaby być zaskarżona do sądu administracyjnego. Korzystanie z dróg wewnętrznych podlega regulacji prawa cywilnego, w tym przepisom o ochronie prawa własności (por.: wyroki o sygn. akt I OSK 1423/10 i II SA/Kr 2223/99 - dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: "CBOSA"). Co więcej, w orzecznictwie zauważa się, że powyższe dotyczy nie tylko utrzymania dróg wewnętrznych, ale i dróg publicznych (por.: prawomocne postanowienie o sygn. akt III SAB/Gd 31/20 - dostępne w CBOSA). Taka inicjatywa należy do sfery zarządzania i konstytucyjnie gwarantowanej samodzielności jednostek samorządu terytorialnego, a nie do czynności nakazanych prawem. Konsekwentnie, skoro organ nie jest zobowiązany do wydania aktu lub podjęcia czynności w danym przedmiocie, nie można orzekać czy pozostaje w bezczynności w ich wydaniu lub podjęciu. Skarga została zatem wniesiona w sprawie niepodlegającej właściwości sądu administracyjnego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt 1 sentencji postanowienia. W pkt 2 sentencji postanowienia Sąd na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł o kosztach postępowania, zwracając skarżącemu kwotę w wysokości 100 zł uiszczoną tytułem wpisu od skargi.