II SAB/Bk 55/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Bartłomiejczuk (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Małgorzata Roleder, po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 września 2026 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. E. na bezczynność Prezydenta Miasta Białegostoku w przedmiocie wypłaty świadczenia pieniężnego w związku ze złożeniem wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały p o s t a n a w i a odrzucić skargę. ,

M. E. (dalej powoływana jako: "skarżąca"), pismem opatrzonym datą 24 marca 2025 r., wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku ze skargą na bezczynność Prezydenta Miasta Białegostoku w sprawie wypłaty świadczenia pieniężnego w kwocie 9933 zł przyznanego jej na podstawie decyzji Wojewody Podlaskiego nr OB-VL6152.307.2022.BJ z dnia 6 marca 2025r. Wyjaśniła, że w dniu 6 marca 2025r. Wojewoda Podlaski wydał decyzję o przyznaniu na rzecz małoletniego dziecka A.E. reprezentowanego przez matkę M. E. świadczenia pieniężnego w związku ze złożeniem wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały z powołaniem się na fakt posiadania Karty Polaka. Na mocy ww. decyzji organem właściwym do wypłaty świadczenia został wskazany Prezydent Miasta Białegostoku. W dniu 20 stycznia 2026r. skarżąca otrzymała informacje z Podlaskiego Urzędu Wojewódzkiego o wszczęciu postępowania w sprawie wygaszenia ww. decyzji o przyznaniu świadczenia pieniężnego. W związku z koniecznością zapoznania się z dokumentacją w sprawie, dokonała czynności przejrzenia dokumentacji w trakcie której ustaliła, że przedmiotowa decyzja o przyznaniu świadczenia zostanie wygaszona, z uwagi na nie podjęcie przyznanego świadczenia w określonym ustawowo terminie. Ustaliła też, że ww. decyzja została jej wysłana w dniu 10 marca 2025r., następnie w dniu 11 marca 2025r. zgodnie z adnotacją na kopercie, przesyłka została awizowana, a w dniu 19 marca 2025r. przesyłka awizowana została powtórnie. W dniu 26 marca 2025r. przesyłka została zwrócona nadawcy z adnotacją, iż nie podjęto jej w terminie. Brak odbioru w wyznaczonym terminie skutkował uprawomocnieniem się decyzji w dniu 10 kwietnia 2025r. po tzw. fikcji doręczenia. Skarżąca zakwestionowała doręczenie jej ww. decyzji (z uwagi na brak w jej skrzynce pocztowej awiza) i złożyła od niej odwołanie wraz z wyjaśnieniami. Wskazała, że decyzji z dnia 6 marca 2025r nie odebrała z uwagi na fakt że listonosz takiej przesyłki jej nie dostarczył, nie otrzymała też żadnej informacji z Poczty Polskiej S.A. o dostarczeniu takiej przesyłki (brak awiza w skrzynce adresata). W odpowiedzi na złożoną reklamację Poczta Polska w 3 lutego 2026r. wyjaśniła, iż nie jest możliwe ustalenie okoliczności związanych z niedostarczeniem przesyłki i jej awizacją. Skarżąca wskazała też, że decyzja po uprawomocnieniu się została przekazana do organu zobowiązanego do wypłaty świadczenia tj. Prezydenta Miasta Białymstoku który to, do wypłaty świadczenia wskazał Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Białymstoku, o czym nie miała ona wiedzy. Oświadczyła, że jednostka wskazana do wypłaty świadczenia MOPR w Białymstoku, ani wskazany w decyzji Prezydent Białegostoku nie poinformował jej o tym fakcie żadnym pismem, pomimo że posiadał jej adres do doręczeń elektronicznych (dowód - wysłana korespondencja z UM Białystok za pomocą e-doręczeń w sprawie podatku w dniu 29.06.2025r. i 30.12.2025r.), adres zamieszkania oraz numer telefonu. Oświadczyła, że informacje o jednostce organizacyjnej wskazanej przez Prezydenta Miasta Białegostoku do wypłaty świadczenia, podjęła z treści decyzji Wojewody Podlaskiego z 4 lutego 2026r. stwierdzającej wygaśnięcie decyzji z dnia 6 marca 2025r. Jednocześnie wskazuję, iż zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji z dnia 6 marca 2025r. strona w przypadku wyboru formy wypłaty bezgotówkowej zobowiązana była zgodnie z pkt. 3 pouczenia, do złożenia oświadczenia o wyborze tej formy wypłaty świadczenia. Strona nie złożyła takiego oświadczenia ponieważ nie miała nawet wiedzy że taka decyzja została wydana. Zdaniem strony w związku z brakiem takiego oświadczenia, wypłata winna nastąpić w formie gotówkowej w kasie Urzędu Miasta Białegostoku, lub w miejscu i terminie wskazanym przez MOPR w Białymstoku. Skarżąca stwierdziła, że w okolicznościach niniejszej sprawy wobec niewątpliwego obalenia domniemania doręczenia jej decyzji z zastosowaniem fikcji doręczenia oraz dotkliwości skutków doręczenia zastępczego, która skutkowała wygaśnięciem decyzji z końcem ostatniego miesiąca w danym roku, w którym świadczenie przyznano, na uwzględnienie zasługuje zarzut naruszenia art. 6 w zw. z art. 44 k.p.a. Końcowo skarżąca wskazała, że w dniu 9 lutego 2026r. złożyła ponaglenie do Prezydenta Miasta Białegostoku o wypłatę ww. świadczenia, a w dniu 25 marca 2026r drogą elektroniczną otrzymała odpowiedź, że wypłata przedmiotowego świadczenia na podstawie decyzji z dnia 6 marca 2025r. nie jest aktualnie możliwa albowiem Wojewoda Podlaski decyzją z dnia 4 lutego 2026r. stwierdził wygaśnięcie ww. decyzji. Poinformowała też, że od przedmiotowej decyzji w dniu 18 lutego 2026r. złożyła odwołanie do Ministra MSWiA. Konkludując skarżąca wskazała, że opieszałość i bezczynność organu zobowiązanego do wypłaty świadczenia spowodowała nieodwracalną szkodę, w postaci braku wypłaty świadczenia na rzecz jej małoletniego syna na zagospodarowanie, w związku z zezwoleniem na pobyt stały i powołaniem się na fakt posiadania Karty Polaka. Powołując się na powyższe okoliczności wniosła o: (1) stwierdzenie, że organ wskazany do wypłaty świadczenia pieniężnego dopuścił się bezczynności co doprowadziło do wygaszenia decyzji i braku wypłaty środków przyznanych decyzją z dnia 6 marca 2025r.; (2) nakazanie wypłaty skarżącej świadczenia pieniężnego przez wskazany w decyzji organ przyznanego ww. decyzją; (3). przyznanie skarżącej zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. kwoty 12.000 zł tytułem grzywny, co stanowi wartość utraconego świadczenia wraz z odsetkami oraz pomocy prawnej. Prezydent Miasta Białegostoku w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że Wojewoda Podlaski decyzją z dnia 6 marca 2025 r. przyznał małoletniemu A. E. reprezentowanemu przez matkę M.E. świadczenie pieniężne przeznaczone na częściowe pokrycie kosztów zagospodarowania i bieżącego utrzymania w RP wskazując Prezydenta Miasta Białegostoku jako organ właściwy do jego wypłaty. Przedmiotowa decyzja stała się ostateczna w dniu 10 kwietnia 2025r. Wskazał, że w dniu 15 kwietnia 2025 r. decyzja ta została przekazana do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Białymstoku celem wypłaty świadczenia. Środki pieniężne na realizację ww. decyzji zostały zabezpieczone do wypłaty. Do dnia 31 grudnia 2025 r. skarżąca, jako osoba reprezentująca małoletniego syna, nie zgłosiła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Białymstoku. Skarżąca nie złożyła też oświadczenia o wyborze formy wypłaty świadczenia (gotówką w kasie urzędu bądź bezgotówkowe w drodze przelewu na rachunek bankowy) zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji. Prezydent Miasta Białegostoku podkreślił jednocześnie, że nie jest organem prowadzącym sprawę, a został jedynie wskazany do wypłaty przyznanego przez Wojewodę Podlaskiego - świadczenia. MOPR w Białymstoku jako realizator wypłaty świadczenia nie posiadał jednak innych danych kontaktowych skarżącej (w tym numeru telefonu czy adresu do doręczeń elektronicznych) niż te zawarte w przekazanej do realizacji decyzji. Środki finansowe na wypłatę niniejszego świadczenia były zabezpieczone do wypłaty do dnia 31 grudnia 2025 r., jednakże skarżąca nie zgłosiła się po ich odbiór. W dniu 12 czerwca 2026r. organ dołączył do akt sprawy decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 maja 2026r. o utrzymaniu w mocy decyzji Wojewody Podlaskiego z dnia 4 lutego 2026r. o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji Wojewody Podlaskiego z 6 marca 2025r. o przyznaniu na rzecz małoletniego dziecka skarżącej świadczenia pieniężnego w związku ze złożeniem wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały z powołaniem się na fakt posiadania Karty Polaka. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skargę podlega odrzuceniu. Na wstępie wyjaśnić należy, że po złożeniu skargi sąd z urzędu bada w pierwszej kolejności jej dopuszczalność, ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do odrzucenia skargi, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej "p.p.s.a."). Dokonując takiej kontroli w ramach niniejszej sprawy sąd uznał, że skarga jest niedopuszczalna. Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Zgodnie z art. 3 § 2a p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz w sprawach sprzeciwów od postanowień, do których odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Ponadto zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza katalog skarg na określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. działania organów administracji publicznej, ich bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, ale tylko w przypadkach, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a. Katalog ten rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę sądu administracyjnego w sprawach nieprzewidzianych w art. 3 § 2 p.p.s.a. W tym miejscu wymaga też podkreślenia, że skarga na bezczynność lub przewlekłość organu jest pochodną skargi na określone formy działania organu, czyli jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje administracyjne, określone postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (por. postanowienia NSA: z 4 września 2012 r., sygn. akt II GSK 1324/12; z 17 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 1620/12 oraz z dnia 7 lipca 2010 r., sygn. akt II GSK 737/10, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Oznacza to, że dopuszczalność skargi na bezczynność lub przewlekłość organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy organ zwleka z wydaniem decyzji, postanowienia albo aktu lub dokonaniem czynności dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a sprawa ma charakter sprawy z zakresu administracji publicznej. W rozpatrywanej sprawie skargą do tut. sądu administracyjnego została objęta bezczynność Prezydenta Miasta Białegostoku w przedmiocie wypłaty świadczenia pieniężnego przyznanego małoletniemu dziecku skarżącej na mocy decyzji Wojewody Podlaskiego z 6 marca 2025r., wskazującej Prezydenta Białegostoku jako organ właściwy do wypłaty tego świadczenia. Świadczenie to zostało przyznane w związku ze złożeniem wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały z powołaniem się na fakt posiadania ważnej Karty Polaka. W tym miejscu przypomnieć należy, co wynika z dołączonych akt administracyjnych, że doręczenie ww. decyzji nastąpiło na adres korespondencyjny wskazany przez skarżącą w oświadczeniu złożonym w dniu 20 lutego 2025r. W dniu 20 stycznia 2026r. Wojewoda Podlaski wszczął postępowanie o stwierdzenie wygaśnięcia ww. decyzji. Następnie decyzją z dnia 4 lutego 2026r. Wojewoda stwierdził wygaśnięcie decyzji z dnia 6 marca 2025r. Organ wyjaśnił, że przekazał ww. kwotę Prezydentowi Białegostoku, wskazanemu jako organ właściwy do wypłaty, a pismem z dnia 31 stycznia 2026r. MOPR – działający w imieniu Prezenta Białegostoku poinformował Wojewodę, że skarżąca nie zgłosiła się w celu odbioru świadczenia. Środki te jako dotacja celowa w związku z jej niewykorzystaniem w danym roku budżetowym podlegały zatem zwrotowi do 31 stycznia następnego roku – zgodnie z art. 168 ust. 1 i 6 ustawy o finansach publicznych. Decyzją z 29 maja 2026r. MSWiA utrzymał w mocy decyzję Wojewody Podlaskiego z 4 lutego 2026r. W dniu 7 lutego 2026r. Skarżąca złożyła ponaglenie o niezwłoczne wypłacenie jej przyznanego świadczenia pieniężnego w kasie lub na konto, a w dniu 25 marca 2026r. złożyła skargę na bezczynność Prezydenta Białegostoku wskazując, że organ ten, pomimo posiadanej wiedzy o kontakcie do skarżącej – nie poinformował jej, o tym, że środki znajdują się kasie urzędu. Wniosła o stwierdzenie, że Prezydent Białegostoku dopuścił się bezczynności, co doprowadziło do wygaszenie decyzji i braku wypłaty środków przyznanych decyzją Wojewody z dnia 6 marca 2025r. Istota problemu w niniejszym sprawie sprowadza się zatem do ustalenia, czy organ, tj. Prezydent Białegostoku wskazany w decyzji Wojewody Podlaskiego z dnia 6 marca 2025r. jako organ właściwy do wypłaty świadczenia przyznanego ww. decyzją miał w ogóle obowiązek podjąć działanie w formie, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Bo przypomnieć raz jeszcze należy, że skarga na bezczynność organu przysługuje tylko wówczas, gdy organ zobowiązany jest załatwić sprawę administracyjną w jednej z form wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., a także w sprawach dotyczących innych niż określone w art. 3 § 2 pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego. W ocenie sądu kwestia wypłaty świadczenia pieniężnego przez organ wskazany w decyzji ma charakter techniczny stanowiąc wykonanie decyzji o przyznaniu takiego świadczenia. Sprowadza się bowiem do realizacji wypłaty w formie gotówkowej ww. świadczenia, a w formie bezgotówkowej tylko wówczas gdy strona złoży oświadczenie o wyborze takiej formy wypłaty. Sama wypłata przyznanego ww. decyzją z dnia 6 marca 2025r. – świadczenia pieniężnego nie jest zatem ani decyzją administracyjną, ani postanowieniem, ani nawet innym aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych dotyczących wprawdzie wypłaty świadczenia wychowawczego (ale wypłatę świadczenia pieniężnego w związku ze złożeniem wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały z powołaniem się na fakt posiadania Karty Polaka – należy traktować analogicznie) konsekwentnie przyjmuje się, że czynność wypłaty świadczenia nie jest czynnością, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a ani czynnością, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., w związku z czym jej niedokonanie przez organ nie może zostać uznane za bezczynność bądź przewlekłość w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 p.p.s.a. Konsekwencją powyższego jest to, że jej niedokonanie przez organ nie może zostać uznane za bezczynność bądź przewlekłość w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 p.p.s.a. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 czerwca 2025 r. I OSK 730/25, I OSK 731/25 i I OSK 732/25, wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Tak określony zakres zaskarżenia wyklucza możliwość oceny w niniejszym postępowaniu zgodności z prawem decyzji Wojewody Podlaskiego z dnia 4 lutego 2026 r. o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji o przyznaniu ww. świadczenia, a tym bardziej prawidłowości doręczenia decyzji Wojewody Podlaskiego z dnia 6 marca 2025r., czego oczekiwałaby skarżąca. Nadmienić przy tym należy, że decyzja Wojewody Podlaskiego z 4 lutego 2026r., jak wynika z informacji organu, została utrzymana w mocy decyzją MSWiA z 29 maja 2026r. Uwzględniając powyższe należy przyjąć, że skoro nie można zaskarżyć do sądu czynności technicznej jaką jest wypłata świadczenia pieniężnego w związku ze złożeniem wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały z powołaniem się na fakt posiadania ważnej Karty Polska, to tym samym niedopuszczalna jest również skarga na bezczynność w tym zakresie. Z tych względów sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 58 § 3 p.p.s.a. odrzucił skargę jako niepodlegającą kognicji sądów administracyjnych, o czym orzeczono w sentencji postanowienia. Anna Bartłomiejczuk Marta Czubkowska Małgorzata Roleder