II SA/Wr 95/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II sprawy ze skargi O. Sp. z o.o. w G. na czynność Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego we W. z dnia 6 czerwca 2022 r., nr OX-DN.5105.123.2022/3 w przedmiocie odmowy sprzedaży nieruchomości w trybie bezprzetargowym i udzielenia bonifikaty oraz rozłożenia ceny na raty postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić skarżącej z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi.

Skargą z dnia z 19 I 2023 r. O. Sp. z. o. o. w G. (dalej jako "skarżąca") zakwestionowała czynność Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego we W. (dalej jako "organ") polegającą na nieuwzględnieniu w piśmie z 6 VI 2022 r. (OX-DN.5105.123.2022/30) wniosku skarżącej o sprzedaż nieruchomości położonej przy ulicy [...] nr [...] w B. (KW [...] w trybie bezprzetargowym, w konsekwencji ogłoszenia przetargu ustanego nieograniczonego na sprzedaż nieruchomości (nr [...]), pomimo spełnienia przez skarżącą ustawowych przesłanek do zakupu w tym trybie na podstawie art. 37 ust. 2 pkt 3 ustawy z 21 VIII 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1899, ze zm.), dalej jako "ugn". Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 34 ust. 1 pkt 1, art. 37 ust. 2 pkt 1 i 3 w związku z art. 68 ust. 1 pkt 2 ugn, poprzez ich niezastosowanie i dokonanie sprzedaży z pominięciem trybu bezprzetargowego. W odpowiedzi na skargę organ, wnosząc o odrzucenie skargi, wywiódł, że czynności związane ze sprzedażą nieruchomości z zasobu publicznego mają charakter czynności cywilnoprawnych i wobec tego nie mają charakteru sprawy administracyjnej. Organ podkreślił dodatkowo, że w sprawie uzyskał zgodę Prezesa Agencji Mienia Wojskowego na sprzedaż wspomnianej nieruchomości jedynie w trybie przetargu publicznego nieograniczonego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Wniesiona skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Wskazać trzeba, że stosownie do art. 3 ustawy z 30 VIII 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259), dalej jako "ppsa", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (§ 1). Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 VI 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 i 2185), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 VIII 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 i 2707), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 XI 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 813, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 VI 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 VIII 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (§ 2). Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 VI 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (§ 2a) oraz w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (§ 3). W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi jest czynność organu wyrażona pismem z 6 VI 2022 r. (OX-DN.5105.123.2022/3) informującym o odmowie sprzedaży nieruchomości w trybie bezprzetargowym i udzielenia bonifikaty oraz rozłożenia ceny na raty w związku z niespełnieniem przez skarżącą przesłanek dotyczących pierwszeństwa w nabyciu nieruchomości. Zaskarżona czynność nie mieści się w katalogu spraw wymienionych w powołanym wyżej art. 3 ppsa, objętych zakresem kognicji sądów administracyjnych, bowiem czynność ta nie stanowi ani decyzji, ani postanowienia, czy pozostałych aktów i czynności rozstrzygających o statusie podmiotów, które w stosunku administracyjnoprawnym występują w charakterze podmiotu administrowanego. Dla oceny, czy niniejsza sprawa podlega kognicji sądów administracyjnych istotne znaczenie ma wskazanie procedury, w jakiej następuje zbycie nieruchomości stanowiącej mienie Skarbu Państwa powierzone Agencji Mienia Wojskowego. Tryb zbywania nieruchomości należących do Skarbu Państwa, stosownie do treści art. 28 ust. 1 ugn, następuje w drodze przetargu lub w drodze bezprzetargowej. Zgodnie z art. 37 ust. 1 ugn, zasadą jest, że nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa są sprzedawane lub oddawane w użytkowanie wieczyste w drodze przetargu. Celem przetargu jest bowiem umożliwienie podmiotowi zainteresowanemu w zawarciu określonej umowy wyboru najkorzystniejszej dla niego oferty (ochrona interesu publicznego) spośród ofert zgłaszanych przez uczestników przetargu i zawarcia umowy z wybranym oferentem. Kodeksowa regulacja przetargu opiera się na zasadzie wolności kontraktowej (por. Z. Radwański: Prawa cywilne - część ogólna, C.H. Beck, Warszawa 2004, s. 302 i n.). Zauważyć trzeba, że ustawodawca jednocześnie w art. 37 ust. 2 i 3 ugn wymienił sytuacje, kiedy zbycie nieruchomości następuje bez przetargu. Wyliczenie zawarte w tych przepisach ma charakter taksatywny, a zatem poza przypadkami tam wymienionymi sprzedaż nieruchomości wymaga przetargu. W myśl art. 37 ust. 2 ugn, nieruchomość jest zbywana w drodze bezprzetargowej, jeżeli jest zbywana na rzecz osoby, której przysługuje pierwszeństwo w jej nabyciu, stosownie do art. 34 (pkt 1), bądź jest zbywana na rzecz osób, o których mowa w art. 68 ust. 1 pkt 2 (pkt 3). Z kolei stosowanie do art. 36 ugn, w przypadkach naruszenia przez właściwy organ albo ministra właściwego do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa w odniesieniu do nieruchomości, o których mowa w art. 57 ust. 1, oraz do nieruchomości ujętych w ewidencji, o której mowa w art. 60 ust. 2 pkt 1, przepisów art. 34 ust. 1-5 i 7 Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego ponoszą odpowiedzialność na zasadach ogólnych. Z powyższej regulacji wynika, że odpowiedzialność organu za wskazane przez skarżącą naruszenie przepisów, tj.: art. 34 ust. 1 pkt 1, art. 37 ust. 2 pkt 1 i 3 w związku z art. 68 ust. 1 pkt 2 ugn uregulowana została na zasadach ogólnych, tzn. na zasadach określonych w ustawie z 23 IV 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r. poz. 1360), dalej "kc". Wyklucza to możliwość dochodzenia przez sądem administracyjnym roszczeń dotyczących naruszenia prawa pierwszeństwa w nabyciu nieruchomości z zasobu publicznego. W przypadku bowiem ewentualnego naruszenia prawa pierwszeństwa podmiot publicznoprawny ponosi odpowiedzialność cywilnoprawną i wyłącznie w ramach dochodzenia odpowiedzialności cywilnoprawnej dopuszczalna jest ocena prawidłowości zastosowania przez właściwy organ art. 34 ugn. Tym samym wniesienie do sądu administracyjnego skargi na czynność organu polegającą na nieuwzględnieniu prawa pierwszeństwa skarżącej w nabyciu nieruchomości z zasobu Agencji Minia Wojskowego bez przetargu, tj. na pismo z 6 VI 2022 r. (OX-DN.5105.123.2022/30), było niedopuszczalne. Okoliczności te, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ppsa, obligowały Sąd do odrzucenia skargi. Z kolei podstawę zwrotu uiszczonego przez skarżącą wpisu sądowego od skargi stanowił art. 232 § 1 pkt 1 ppsa, zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego.