II SA/Wr 908/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński Sędziowie: Sędzia WSA Marta Pawłowska (spr.) Asesor WSA Malwina Jaworska-Wołyniak Protokolant: asystent sędziego Michał Sikora po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 marca 2026 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 9 września 2025 r. nr SKO/OS-414/11/2025 w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów oddala skargę w całości.

Zaskarżoną decyzją z dnia 9 września 2025 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy (dalej jako SKO), po rozpoznaniu odwołania S. K. (dalej jako "skarżący") od decyzji Wójta Gminy L. z dnia 15 stycznia 2025 r., nakazującej (pkt 1) skarżącemu jako właścicielowi działki nr ew. [...] obręb B., gmina L., nr księgi wieczystej: [...], usunięcie z powyższej działki jako z terenu nieprzeznaczonego do składowania lub magazynowania odpadów, zgromadzonych tam odpadów, określonych zgodnie z rozporządzeniem Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. z 2020 r., poz. 10), tj.: Odpady o kodzie: 17 09 04 - zmieszane odpady z budowy, remontów i demontażu inne niż wymienione w 17 09 01, 17 09 02 i 17 09 03; Odpady o kodzie: 19 12 12 - inne odpady (w tym zmieszane substancje i przedmioty) z mechanicznej obróbki odpadów inne niż wymienione w 19 12 11 (frakcja nadsitowa); Odpady o kodzie: 16 01 03 - zużyte opony; Odpady o kodzie: 17 02 01 - drewno; Odpady o kodzie: 17 02 03 - tworzywa sztuczne; Odpady o kodzie: 17 03 80 - odpadowa papa; Odpady o kodzie: 17 06 05* - materiały budowlane zawierające azbest; w sposób określony w pkt. 2 decyzji i terminie określonym w pkt. 3 sentencji decyzji – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Z akt sprawy wynika, że w dniu 3 sierpnia 2022 r. do Wójta Gminy L. wpłynął wniosek prokuratora Prokuratury Rejonowej w L.(1) o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie nakazania skarżącemu jako posiadaczowi odpadów składowanych w miejscowości B., działka nr [...], usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że prokurator nadzoruje śledztwo prowadzone przeciwko skarżącemu o składowanie, co najmniej od 2012 roku, na wskazanej działce, wbrew przepisom ustawy o odpadach, odpadów budowalnych, komunalnych, gumowych, eternitu, azbestu, papy, pod warstwą ziemi. Do wniosku dołączono odpisy z akt sprawy karnej, w tym m.in. protokół przyjęcia zawiadomienia o przestępstwie, notatki urzędowe, protokół oględzin oraz dokumentację fotograficzną. Zawiadomieniem z dnia 11 sierpnia 2022 r. Wójt poinformował o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie nakazania posiadaczowi odpadów składowanych na działce nr [...] w B., ich usunięcie z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Pismem z dnia 16 września 2022 roku Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wystąpił do Wójta z pismem informującym o ustaleniach tego organu w przedmiotowej sprawie. Z wystąpienia WIOŚ wynika m.in., że Inspektorzy WIOŚ przeprowadzili w dniu 27 czerwca 2022 r. oględziny działki nr [...] w B. i stwierdzili gromadzenie na powierzchni około 1 hektara odpadów różnego rodzaju, m.in. rozdrobnionych odpadów komunalnych, elementów betonowych, opon samochodowych, kabli energetycznych izolowanych, w większości przykrytych świeżą warstwą ziemi. Wobec powyższego w dniu 5 lipca 2022 r. ponownie przeprowadzono oględziny, podczas których dokonano odkrywek i pobrano próbki do badań. Podczas odkrywek pracownicy WIOŚ stwierdzili głównie frakcję pod i nadsitową odpadów komunalnych, odpady budowalne i odpady niebezpieczne. Do pismo dołączono sprawozdanie z badań laboratoryjnych. Przesłuchany w dniu 24 stycznia 2023 r. skarżący wyjaśnił jedynie, ze jest właścicielem działki od 1995 lub 1996 roku, a w celu zabezpieczenia wejścia na jej teren osobom nieupoważnionym postawił tabliczki z napisem "teren prywatny", które jednak zostały rozkradzione. Na większość zadanych pytań strona odmówiła odpowiedzi w związku z art. 83 § 3 k.p.a., z uwagi na toczące się postępowanie karne. Wójt dwukrotnie zwracał się o udostępnienie opinii sporządzonej na potrzeby prowadzonego postępowania karnego, jednakże z uwagi na brak statusu strony organowi odmówiono udostępnienia tego dokumentu. Pismem z dnia 28 lutego 2023 r. skarżący wniósł o wystąpienie przez Wójta do Marszałka Województwa Dolnośląskiego, Lubuskiego, Wielkopolskiego oraz Opolskiego o przekazanie danych z BDO, dotyczących podmiotów które od 2014 do 2022 r. prowadziły działalność polegająca na wytwarzaniu, zbieraniu, przetwarzaniu odpadów o kodach wskazanych w opinii biegłego M. C., porównanie danych tych odpadów wskazanych z rejestrach z rzeczywistymi stanami magazynowymi tych podmiotów, wystąpienie do powiatowych inspektorów nadzoru budowalnego w województwie dolnośląskim o udostępnienie informacji o udzielonych pozwoleniach na budowę i zgłoszonych robotach budowalnych od 2014 do 2022 roku zawierających zdejmowanie azbestu, o sporządzenie przez biegłego M. C. opinii uzupełniającej oraz o przeprowadzenie uzupełniającego przesłuchania strony. Wnioski te zostały oddalone postanowieniem organu pierwszej instancji z dnia 13 kwietnia 2023 r., który wskazał, że strona nie przedstawiła jakiegokolwiek dowodu, że skarżący nie jest posiadaczem odpadów ujawnionych na należącej do niego działce, a wnioski dowodowe zmierzając wyłącznie do przedłużenia postępowania. Jednocześnie Wójt uwzględnił wniosek dowodowy strony o przeprowadzenie uzupełniającego przesłuchania skarżącego. W dniu 9 maja 2023 r. skarżący wyjaśnił, że na działkę już dziadek i ojciec skarżącego zwozili gruz, ziemię i glinę, bowiem nieruchomość stanowi teren zalewowy, bydło które było tam wypasane topiło się, zatem zachodziła konieczność utwardzenia terenu. Z akt sprawy wynika również, że w odpowiedzi na skierowane przez Wójta zapytanie ofertowe, opinię w prowadzonym postępowaniu administracyjnym sporządził M. C., którą złożył do akt sprawy w dniu 27 lipca 2023 roku. Z opinii tej wynika, że na przedmiotowej działce zalegają odpady o następujących kodach: a) 17 09 04 - zmieszane odpady z budowy, remontów i demontażu inne niż wymienione w 17 09 01, 17 09 02 i 17 09 03; b) 19 12 12 - inne odpady (w tym zmieszane substancje i przedmioty) z mechanicznej obróbki odpadów inne niż wymienione w 19 12 11 (frakcja nadsitowa). c) 16 01 03 - Zużyte opony; d) 17 02 01 - Drewno; e) 17 02 03 - Tworzywa sztuczne; f) 17 03 80 - Odpadowa papa; g) 17 06 05* - Materiały budowlane zawierające azbest. Jak kolejno wyjaśnił organ, biegły w wykonanej na zlecenie organu ekspertyzie z dnia 27 lipca 2023 r., dokonał ustaleń co do kategorii odpadów oraz odpowiadających im kodów odpadów na podstawie oględzin terenu z dnia 3 lipca 2023 r. (na działce nr [...]), po wykonaniu 13 otworów badawczych do wysokości występowania gruntu rodzimego lub wód gruntowych oraz analizie innych otworów badawczych wykonanych w południowej części działki. Z wykonanych odkrywek zostały zabezpieczone próbki do analiz, celem ustalenia składu chemicznego odpadów oraz ich prawidłowego zakwalifikowania. W trakcie oględzin biegły dokonał oznaczenia zdeponowanych odpadów zgodnie z rozporządzeniem Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. z 2020 r. poz. 10). W opinii uzupełniającej z dnia 23 lutego 2024 r., biegły podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w ekspertyzie z dnia 27 lipca 2023 r., podnosząc, że nie jest prawdziwe stanowisko forsowane przez stronę, że na działce znajduje się jedynie leganie zwieziony tam gruz pobudowalny. Biegły wyjaśnił, że w zasadzie w każdej pobranej próbce z każdego otworu badawczego stwierdzono obecność innych odpadów poremontowych i budowalnych, takich jak osłony kabli, kable, tworzywa sztuczne, tekstylia, opakowania, folie, domieszki drewna, elementy stalowe i metalowe. W ocenie biegłego jednoznacznie potwierdza to fakt, że odpady te nie zostały oczyszczone ani rozsortowane przed ich depozycją w terenie. Pismem z dnia 2 października 2023 r., - po zawiadomieniu przez organ o gotowości decyzyjnej i możliwości zapoznania się z aktami przed wydaniem decyzji – skarżący przedstawił na piśmie stanowisko sprawie oraz złożył wnioski dowodowe. W piśmie podniósł, ze jest jedynie właścicielem nieruchomości, na której inne podmioty zdeponowały odpady, natomiast nie jest ich posiadaczem. Wskazał, że równolegle do postępowania administracyjnego toczy się postępowanie karne, które pozwoli na ustalenie rzeczywistego sprawcy umieszczenia odpadów na działce skarżącego. W piśmie podniósł również, że D. M., świadek w postępowaniu karnym, który zainicjował oba postępowania, składa fałszywe zeznania, pomawia i oczernia skarżącego, bowiem są ze sobą skonfliktowani. Jednocześnie skarżący do pisma dołączył wydruki z protokołów rozprawy z postępowania karnego, w tym protokoły przesłuchania D. M. i podniósł, że wynika z nich, że sam D. M. wywoził śmieci na działkę skarżącego i zapoczątkował nielegalne zwożenie odpadów na działkę skarżącego. Strona wniosła o dopuszczenie dowodu z przesłanych protokołów przesłuchań świadków i jednoczesne uznanie, że posiadaczami odpadów, a zarazem podmiotami zobowiązanymi do ich usunięcia są D. M. i Gmina L., albowiem jak wynika z zeznań wskazanego świadka, także sołtys wsi wywiózł na tę nieruchomość odpady cmentarne. Skarżący zakwestionował także zastosowaną kwalifikację odpadów podnosząc, że przy prawidłowej kwalifikacji odpadów, tj. jako gruz i odpady poremontowe, byłyby tam one zdeponowane legalnie i ani D. M. ani Gmina L., nie byłyby zobowiązane do ich usunięcia. Pismem z dnia 5 sierpnia 2024 r. skarżący złożył do akt sprawy wyciąg z opinii biegłego M. C. (wnioski końcowe), sporządzonej na potrzeby postępowania karnego toczącego się przeciwko skarżącego o czyn z art. 183 § 1 k.k., na okoliczność, że ten sam biegły stwierdził występowanie czystego gruzu budowalnego na nieruchomości skarżącego, a zatem odmiennie zakwalifikował odpady niż uczynnił to w postępowaniu administracyjnym. Strona wniosła również o przesłuchanie świadka D. M. i umorzenie postępowania wobec skarżącego, a prowadzenie go w dalszym ciągu właśnie wobec D. M. i Gminy L. Wójt nie uwzględnił wniosku dowodowego w zakresie dowodu z dokumentu, przychylając się jednocześnie do wniosku w zakresie przesłuchania świadka. Świadek ten zeznał, że od około roku 2009, skarżący miał wiedzę o składowaniu na jego działce nielegalnie odpadów, brał za to pieniądze, zwoził tam również odpady należącym do niego sprzętem, zazwyczaj w soboty. Ponownie przesłuchany, w obecności pełnomocnika skarżącego, świadek nie odpowiadał na zadawane pytania. W takim stanie faktycznym, decyzją z dnia 15 stycznia 2025 r., nr NOS.IV.6236.5.2022.AR, Wójt Gminy L. nakazał skarżącemu jako posiadaczowi odpadów, usunięcie ich z opisanej działki, jako z terenu nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, określając zgromadzone odpady zgodnie z rozporządzeniem Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. z 2020 r., poz. 10), tj.: a) Odpady o kodzie: 17 09 04 - zmieszane odpady z budowy, remontów i demontażu inne niż wymienione w 17 09 01, 17 09 02 i 17 09 03; b) Odpady o kodzie: 19 12 12 - inne odpady (w tym zmieszane substancje i przedmioty) z mechanicznej obróbki odpadów inne niż wymienione w 19 12 11 (frakcja nadsitowa); c) Odpady o kodzie: 16 01 03 - zużyte opony; d) Odpady o kodzie: 17 02 01 - drewno; e) Odpady o kodzie: 17 02 03 - tworzywa sztuczne; f) Odpady o kodzie: 17 03 80 - odpadowa papa; g) Odpady o kodzie: 17 06 05* - materiały budowlane zawierające azbest. Wójt wskazał, że odpady wymienione w sentencji decyzji, w punktach a-g, skarżący zobowiązany jest przekazać do odzysku lub unieszkodliwienia podmiotom gospodarczym posiadającym zezwolenia właściwych organów na dalsze ich zagospodarowanie. Transport odpadów powinien odbywać się środkami transportu przystosowanymi do przewozu danego typu odpadów z zachowaniem zasad ochrony środowiska oraz czystości trasy przewozu, a także miejsc załadunku i rozładunku przedmiotowych odpadów. Termin wykonania decyzji organ pierwszej instancji ustalił na 6 miesięcy, licząc od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Utrzymując w mocy opisaną decyzję, po rozpoznaniu odwołania skarżącego, zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia 9 września 2025 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy, w pierwszej kolejności podniosło, że w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz. U z 2023 r., poz. 1587 z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą". Według art. 26 ust. 1 ustawy, posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. W myśl art. 26 ust. 2, z zastrzeżeniem art. 26a ustawy, w przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem przypadku, gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia decyzji związanej z gospodarką odpadami. Zgodnie z art. 26 ust. 3a ustawy decyzję, o której mowa w ust. 2, wydaje się w stosunku do wszystkich posiadaczy odpadów odpowiedzialnych za gospodarowanie odpadami, o których mowa w ust. 1. Za wykonanie obowiązków wskazanych w decyzji posiadacze odpadów odpowiedzialni są solidarnie. Natomiast stosownie do art. 26 ust. 3b powołanej ustawy, jeżeli po wydaniu ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 2, właściwy organ stwierdzi, że za gospodarowanie odpadami odpowiedzialny jest również inny posiadacz odpadów, może wydać decyzję o nałożeniu obowiązku wykonania ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 2, przez tego posiadacza odpadów. Odpowiedzialność posiadaczy odpadów za wykonanie decyzji jest solidarna. Według art. 26 ust. 6 ustawy, w decyzji, o której mowa w ust. 2, określa się w szczególności: termin usunięcia odpadów (pkt 1); rodzaj odpadów (pkt 2); oraz sposób usunięcia odpadów (pkt 3). Jak dalej wywodziło Kolegium, z powyższych przepisów wynika, że do zastosowania środka nadzorczego w postaci decyzji nakazującej usunięcie odpadów wymagane jest ustalenie następujących okoliczności: - istnienia odpadów w rozumieniu ustawy, - składowania tych odpadów w miejscu nieprzeznaczonym do ich składowania i magazynowania, - podmiotu zobowiązanego do usunięcia nielegalnie składowanych odpadów (posiadacza odpadów). Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach, według którego stanowią one każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Przesłankę "pozbycia się" należy odnosić do uprzedniego posiadacza odpadu, co oznacza, że to jego wola i sposób postępowania ma wpływać na kwalifikację określonej rzeczy jako odpadu (por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 793/16). "Pozbycie się" rozumiane jest jako przekazanie przedmiotu innemu podmiotowi, który będzie ten przedmiot wykorzystywał w zasadniczo odmienny od pierwotnego sposób. Dodatkowo wskazać należy, iż z treści art. 26 ustawy o odpadach wynika ogólna zasada, według której odpady muszą być usuwane z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, niezależnie od stopnia uciążliwości bądź zagrożeń dla życia lub zdrowia ludzi oraz dla środowiska. Konsekwencją obowiązywania tej zasady ogólnej jest to, że posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania (art. 26 ust. 1 cyt. ustawy). Zasada ta jest bowiem konsekwencją obowiązywania domniemania wyrażonego w art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach. Według niego, posiadaczem odpadów jest wytwórca odpadów lub osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej będąca w posiadaniu odpadów. Domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 listopada 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 1192/16, postanowienie NSA z dnia 29 stycznia 2014 r., sygn. akt II OW 134/13). W wyniku przeprowadzonego z urzędu postępowania wyjaśniającego organ I instancji ustalił, iż na terenie działki oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...] obręb B., gmina L., składowane są niżej wymienione odpady o następujących kodach: 17 09 04 - zmieszane odpady z budowy, remontów i demontażu inne niż wymienione w 17 09 01, 17 09 02 i 17 09 03; 19 12 12 - inne odpady (w tym zmieszane substancje i przedmioty) z mechanicznej obróbki odpadów inne niż wymienione w 19 12 11 (frakcja nadsitowa); 16 01 03 - zużyte opony; 17 02 01 -drewno; 17 02 03 - tworzywa sztuczne; 17 03 80 - odpadowa papa; 17 06 05* - materiały budowlane zawierające azbest. Fakt zalegania wyżej opisanych odpadów potwierdza opinia z dnia 27 lipca 2023 r., opracowana przez biegłego sądowego z zakresu ochrony środowiska dr inż. M. C., na zlecenie organu I instancji wraz z pismem biegłego z dnia 23 lutego 2024 r., będącego odpowiedzią na zarzuty strony do treści opinii w zakresie niewłaściwej kwalifikacji odpadów. Zdaniem Kolegium, opinia ta jest przekonująca. Wynika z niej, że na terenie działki nr [...], zostały zeskładowane pod ziemią odpady, między innymi o kodzie 17 09 04, tj. zmieszane odpady z budowy, remontów i demontażu inne niż wymienione w 17 09 01, 17 09 02 i 17 09 03. Biegły dokonał odkrywek glebowych w celu zabezpieczenia próbek gleb oraz ewentualnych odpadów do analiz laboratoryjnych. Jak podniosło SKO, już zawarta w opinii i piśmie biegłego z dnia 23 lutego 2024 r. dokumentacja fotograficzna wykonanych otworów badawczych potwierdza fakt. że biegły w sposób prawidłowy zakwalifikował odpady pod kodem 17 09 04. Na wykonanych fotografiach otworów badawczych prima facie dostrzec można bowiem, że ujawnione odpady nie stanowią odpadów, które powinny zostać zaliczone do odpadów o kodach 17 01 01, 17 01 02 i 17 01 03 (czyste odpady w postaci gruzu betonowego, ceglanego, odpady materiałów ceramicznych). Na zdjęciach ujawniono mieszaninę gruzu i innych odpadów, takich jak osłony kabli, kable, elementy tworzyw sztucznych, tekstylia, opakowania, folie, które przykryte zostały grubą warstwą ziemi. Kolegium zauważyło, że okoliczność, iż odpady zostały zakopane, ukryte w ziemi, stoi w sprzeczności z twierdzeniami strony, jakby miała ona używać odpadów do wyrównywania terenu. Ponadto, biegły opisał szczegółowo sposób pobrania próbek do badań oraz przedstawił wyniki analiz laboratoryjnych, które nie zostały skutecznie podważone przez stronę. Przedmiotowa opinia czytelnie i logicznie przedstawia wnioski i konkluzje, co uprawniało uznanie jej za element materiału dowodowego, potwierdzającego fakt zalegania opisanych w niej odpadów na działce nr [...]. Dalej organ odwoławczy stwierdził, że działka nr [...], obręb B., gmina L., nie jest miejscem przeznaczonym do składowania, czy też magazynowania jakichkolwiek odpadów. Jak ustalił bowiem organ I instancji, zgodnie z uchwałą nr [...] Rady Gminy L. z dnia [...] kwietnia 2005 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszarów w gminie L., teren działki nr [...] w obrębie B. oznaczony jest jako "R" - tereny rolnicze. Ponadto, jak wynika z wyjaśnień strony złożonych przed organem I instancji w dniu 9 maja 2023 r., dla wyżej wym. nieruchomości Starosta L.(1) nie wydał decyzji zezwalającej na magazynowanie odpadów. Bezsporną okolicznością w przedmiotowej sprawie jest, iż właścicielem działki nr [...], obręb B., gmina L., jest S. K. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy odniósł się do ustaleń dowodowych organu pierwszej instancji i akceptując je w całości wyjaśnił, że treść zeznań D. M., zawartych w przedłożonym do akt sprawy protokole z rozprawy karnej [...], świadczyć może wyłącznie o tym. że przywołani: D. M. i sołtys B., jak również inne osoby, zwozili odpady na należącą do strony działkę nr [...], z zamiarem wyzbycia się ich posiadania. Co więcej, jak podkreśliło Kolegium, z przedmiotowych zeznań wynika, że skarżący godził się na deponowanie odpadów na swojej nieruchomości, przyjmując z tego tytułu opłaty. D. M. zeznał, że za możliwość wywiezienia odpadów na działkę skarżącego, zapłacił mu 50 zł od jednej przyczepy traktorowej odpadów. Ponadto, z zeznań tych wynika również, że skarżący wyrównywał hałdy odpadów oraz zakopywał je pod ziemią, przy użyciu ciężkiego sprzętu. W ocenie Kolegium, treść zeznań D. M., złożonych w dniu 9 maja 2023 r. w ramach postępowania karnego [...] świadczy o tym, że strona, dobrowolnie przyjmując odpady na swoją nieruchomość weszła w stan posiadania tych odpadów. Dalej Kolegium zauważyło, że strona składając wyjaśnienia w toku postępowania przed organem I instancji w dniu 9 maja 2023 r. oświadczyła, że nie wie czy i kto zwoził odpady na działkę nr [...], wyjaśniając przy tym, że odwiedzał przedmiotową nieruchomość, choć sporadycznie (wiosna/jesień). W ocenie Kolegium, skoro strona odwiedzała nieruchomość, należy przyjąć, że była zorientowana, iż na działce gromadzone są odpady. Jeżeli strona nie wyrażała zgody na deponowanie odpadów, powinna była podjąć w tym celu stosowne działania, w szczególności uniemożliwić wjazd na nieruchomość osobom trzecim, jak również zgłosić fakt nielegalnego gromadzenia odpadów organom ścigania. Tymczasem z akt sprawy wynika, że strona takich czynności nie podjęła. Kolegium podniosło także w uzasadnieniu decyzji, że w ramach prowadzonego postępowania organ I instancji, kierując się wyjaśnieniami i wnioskami S. K. oraz jego pełnomocnika, podejmował próby ustalenia kto zdeponował odpady zalegające na terenie działki. W tym celu organ I instancji w dniu 27 września 2024 r. przesłuchał w charakterze świadka D. M. Świadek zeznał, iż odpady na przedmiotowej działce gromadził S. K. i cyt. "brał za to pieniądze". Kolegium zwróciło uwagę, że pełnomocnik strony nie został prawidłowo zawiadomiony o terminie czynności przesłuchania świadka - zawiadomienie doręczone zostało pełnomocnikowi strony dopiero w po dacie przesłuchania świadka. Organ I instancji powtórzył zatem czynność dowodową przesłuchania, jednak świadek odmówił odpowiedzi na pytania i opuścił urząd. Pełnomocnik strony złożył wniosek o ponowne wezwanie świadka, w celu powtórzenia czynności przesłuchania. Organ I instancji, postanowieniem z dnia 15 stycznia 2025 r., nie uwzględnił przedmiotowego wniosku strony, uzasadniając, że brak jest podstaw do oceny przesłanek skorzystania przez świadka z prawa do odmowy odpowiedzi na pytania, na gruncie przepisu art. 83 § 2 k.p.a. Byłoby to, jak zauważył organ, w istocie pozbawieniem świadka przyznanej mu ochrony prawnej. W powyższym zakresie, mając na względzie treść protokołu z przesłuchania świadka, Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, a ponadto zauważyło, że w świetle treści zeznań dotychczas złożonych przez D. M., w tym zeznań złożonych w toku postępowania karnego, jak również jego postawy w czasie czynności w dniu 26 listopada 2024 r., kolejne wzywanie świadka w celu jego przesłuchania zmierzałoby wyłącznie do przedłużenia postępowania. W ocenie Kolegium zasadnie również nie uwzględniono składanych wniosków dowodowych o wystąpienie do marszałków województw, celem ustalenia podmiotów prowadzących działalność w zakresie wytwarzania charakterystycznych odpadów, zdeponowanych na działce strony. Kolegium podzieliło w tym zakresie stanowisko organu I instancji, zgodnie z którym przedmiotem zgłoszonych przez stronę wniosków dowodowych były okoliczności nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy, niezmierzające do obalenia domniemania prawnego, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy. SKO podkreśliło przy tym, że obalenie domniemania prawnego z art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o. może nastąpić tylko poprzez wykazanie, że odpadem faktycznie władał inny podmiot. Ciężar przeprowadzenia dowodu w celu obalenia domniemania z art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o. spoczywa na władającym powierzchnią ziemi. Nie można też ciężaru dowodowego obalenia domniemania przenosić na organ. Dalej Kolegium wyjaśniło, że ustawodawca w ustawie o odpadach zdefiniował, na potrzeby gospodarki odpadami, wyrażenie "posiadacza odpadów" jako wytwórcę odpadów (1) lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów (2); domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości (3). Z kolei przez wytwórcę odpadów rozumie się każdego, którego działalność lub bytowanie powoduje powstawanie odpadów (pierwotny wytwórca odpadów) (1), oraz każdego, kto przeprowadza wstępną obróbkę, mieszanie lub inne działania powodujące zmianę charakteru lub składu tych odpadów (2); wytwórcą odpadów powstających w wyniku świadczenia usług w zakresie budowy, rozbiórki, remontu obiektów, czyszczenia zbiorników lub urządzeń oraz sprzątania, konserwacji i napraw jest podmiot, który świadczy usługę, chyba że umowa o świadczenie usługi stanowi inaczej (3) (por. art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy). Wytwórca odpadów może być zatem pierwotny lub kolejny, a także jest nim podmiot świadczący określone w ustawie usługi. Kolegium również podniosło, że ustawa o odpadach nie zawiera definicji wyrażenia: "władający powierzchnią ziemi". Definicję tę zawiera ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2025 r., poz. 647, t.j.). Zgodnie z tym przepisem pod pojęciem władającego powierzchnią ziemi rozumie się właściciela nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne ujawniono inny podmiot władający gruntem - podmiot ujawniony jako władający (art. 3 pkt 44). Za zastosowaniem powyższej definicji na gruncie ustawy o odpadach przemawia wykładnia systemowa. Na zasadzie ww. domniemania prawnego odpowiada zatem za odpady władający powierzchnią ziemi. Dalej Kolegiom wywodziło, że obok "wytwórcy odpadów" oraz "władającego powierzchnią ziemi" ustawa za posiadacza odpadów uważa "kolejnego posiadacza odpadów" - osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, które same nie wytworzyły odpadów, ale są w ich posiadaniu. Chodzi o podmiot, który sam nie wytworzył odpadów (w sposób pierwotny lub wtórny), ale faktycznie nimi włada. Pomiędzy jego zachowaniem, a odpadami musi wystąpić adekwatny związek przyczynowy wskazujący, że je posiada/włada nimi. Jak podniósł organ odwoławczy, wynikający z art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach bezwzględny obowiązek niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, którego zaniechanie skutkuje wydaniem decyzji administracyjnej, ma charakter publicznoprawny i stanowi realizację zasady bezpieczeństwa ekologicznego i ochrony środowiska wynikającej z art. 74 ust. ł i 2 Konstytucji. Końcowo Kolegium przytoczyło wybrane orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego potwierdzające, że obalenie domniemania prawnego z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o opadach może nastąpić tylko przez wykazanie, że odpadem faktycznie władał inny podmiot, przy czym ciężar przeprowadzenia dowodu w tym zakresie spoczywa na władającym powierzchnią ziemi. W ocenie Kolegium, skarżący nie przedstawił dowodów, że posiadaczem odpadów jest inny podmiot i nie obalił tym samym skutecznie domniemania z art. 3 ust. 1 pkt 9 ustawy o odpadach. Jak podkreślił organ, składane wnioski dowodowe sprowadzają się do wskazania jedynie okoliczności mogących świadczyć o tym, kto może posiadać wiedzę o pochodzeniu zalegających na działce nr [...] obręb B., gmina L., odpadach. Jednocześnie strona oczekuje od organu I instancji, tylko na podstawie ogólnych przypuszczeń, iż to organ będzie poszukiwał podmiotów odpowiedzialnych za zdeponowanie odpadów na terenie przedmiotowej działki. Tymczasem z ustawy wynika jasno, że ciężar obalenia domniemania spoczywa wyłącznie na posiadaczu odpadów, władającym nieruchomością. Z powyższych względów Kolegium jako słuszna oceniło zaskarżoną decyzję Wójta rozstrzygającą, że to skarżący, jako właściciel działki nr [...], obręb B., gmina L., jest posiadaczem zdeponowanych tam odpadów. W ocenie Kolegium, skarżący nie przedstawił żadnych dowodów, które wskazywałaby, że posiadaczem odpadów jest faktycznie inny podmiot. Tym samym nie zwolnił się z ciążącego na nim domniemania posiadacza odpadów. Nie godząc się tym rozstrzygnięciem skarżący wywiódł skargę do tutejszego Sądu domagając się jego uchylenia. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj: 1. art. 7 w związku z art. 77 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie istotnych dowodów w sprawie, o które wnioskowała strona, tj. zaniechanie wystąpienia do Marszałków województwa celem ustalenia podmiotów prowadzących działalność w zakresie wytwarzania charakterystycznych odpadów, zdeponowanych na działce strony, oraz zaniechanie poprawnego przesłuchania świadka D. M., który jest kluczowym świadkiem, zdolnym do składania fałszywych zeznań, zatajania prawdy i odmawiający brania udziału w czynnościach; 2. art. 83 § 1 3 k.p.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że denuncjator-świadek, D. M. w dniu 26 listopada 2024 r. miał prawo nie przystąpić w ogóle do składania zeznań, podczas gdy świadek ten jest kluczowym w sprawie, a w owym dniu nie tyle skorzystał z prawa odmowy odpowiedzi na pytania, co - zobaczywszy pełnomocnika Strony - stanął w drzwiach, obraził obecną przy przesłuchaniu urzędniczkę - Panią A. R. - i straszył urzędniczkę oraz obecnego przy czynności radcę prawnego (cyt.) nasłaniem prokuratury jeśli jeszcze raz będzie wezwany i nie przystąpił w ogóle do czynności przesłuchania, podczas gdy kpa nie przewiduje prawa świadka do takiego zachowania, a świadek winien zostać ukarany grzywną i przesłuchany ponownie; 3. art. 81 a k.p.a. poprzez poprzez bezkrytyczne uznanie prawidłowości sporządzonej opinii biegłego i niewyjaśnienie na korzyść Skarżącego rozbieżności w ustaleniach biegłego, podczas gdy biegły ten w dwóch różnych opiniach dotyczących tego samego stanu faktycznego kwalifikuje te same odpady w różny sposób (raz wskazując, że główny strumień odpadów stanowi odpady o kodzie 17 01 01,17 01 02,17 01 09, a więc gruz i ziemia, które mogą być na działce Skarżącego deponowane, a raz wskazując że są to zupełnie inne odpady, tj. odpady o kodzie 17 09 04); 4. art. 7 w związku z art. 77 k.p.a. poprzez braki w ustaleniach faktycznych oraz poczynienie istotnych błędów w ustaleniach faktycznych, polegających na: - uniemożliwieniu stronie pochodzenia części odpadów; - pominięciu informacji, że posiadaczem części odpadów jest Gmina L.; - pominięciu informacji, że posiadaczem pozostałych odpadów jest D. M.; - pominięciu, ze odpady o kodzie 17 01 01, 17 01 02 i 17 01 09 mogą być legalnie deponowane celem wyrównania terenu. W skardze zarzucono także naruszenie prawa materialnego, tj: 1. art. 26 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach poprzez wydanie decyzji wobec S. K., który nie jest posiadaczem odpadów innych niż gruz i ziemia zdeponowanych na jego działce, a są nimi: D. M. oraz Gmina L.; 2. art. 27 ust. 3 a contrario ustawy o odpadach poprzez pominięcie okoliczności prawnej, iż nawet jeśli skarżący wiedziałby o deponowaniu odpadów na jego działce, to nie był uprawniony do ich przyjęcia, stąd nie nastąpiło przeniesienie odpowiedzialności z Gminy L. i D. M. na skarżącego; 3. rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które posiadacz odpadów może przekazywać osobom fizycznym lub jednostkom organizacyjnym niebędącym przedsiębiorcami, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz.U. Nr 75, poz. 527) poprzez pominięcie, że w świetle ówczesnego Strona miała prawo zdeponować tę część odpadów, którą stanowi gruz i ziemia. Wskazując na te uchybienia strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji oraz o wskazanie organowi następujących wytycznych co do dalszego postępowania: obowiązku poprawnego przesłuchania świadka-denuncjatora D. M., obowiązku przeprowadzenia pozostałych dowodów zmierzających do wskazania rzeczywistego posiadacza odpadów innych niż gruz i ziemia, wyjaśnienie wątpliwości co do klasyfikacji odpadów gruzu i ziemi zgodnie z zasadą wskazaną w art. 81a § 1 kpa, tj. zakwalifikowania strumienia odpadów gruzu i ziemi jako odpadów o kodach 17 01 01,17 01 02 oraz 17 01 07. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej uchylenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie w dniu 26 marca 2026 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał stanowisko prezentowane w skardze wraz z jej zarzutami i podniósł, że spornych odpadów, pomimo wskazania w decyzji ich objętości jako 17 tysięcy ton, jest w rzeczywistości znacznie mniej. Ponadto, w dużej ilości jest to przesortowane gruz i ziemia, które skarżący mógł wykorzystać do utwardzenia podmokłego terenu działki. Nadto zauważył, że ze wskazanych strumieni odpadów można wyodrębnić takie, które, ze względu na ich skład, są odpadami (komunalnymi), które mogą pochodzić ze ściśle określonych źródeł, czego organ nie ustalił. Przeprowadzenie w tym zakresie czynności wyjaśniających pozwoliłoby organowi ustalić właściciela odpadów i obalić domniemanie ich posiadania przez skarżącego. Zdaniem pełnomocnika, nie jest proste zgromadzenie takich odpadów i nie powinno spotykać się z wielkimi komplikacjami ustalenie, jaki podmiot faktycznie odpady tam zgromadził. Według pełnomocnika, to nie skarżący powinien przedstawiać w postępowaniu administracyjnym dowody na swoją korzyść. Zobligowany do ustalenia stanu faktycznego sprawy jest organ administracyjny, który w tym zakresie powinien przeprowadzić wszechstronne postępowanie dowodowe, dążąc do wyjaśnienia wszelkich wątpliwości. Zaznacza, że na etapie postępowania odwoławczego wniósł w imieniu skarżącego wniosek dowodowy przy piśmie z 5 sierpnia 2024 r., dotyczący przeprowadzenia dowodu z dokumentów z postępowania karnego, m.in. z zeznań świadka D. M. oraz opinii biegłego zawierającej konkretne kody odpadów wymienione w rozporządzeniu. Organ odmówił przeprowadzenia tych dowodów pomimo tego, że mogły się one przyczynić do wyjaśnienia sprawy, w tym wynikała z nich sprzeczność pomiędzy opinią biegłego sporządzoną w postępowaniu administracyjnym, a opinią biegłego z postępowania karnego. Pełnomocnik zwraca również uwagę na uchybienia procesowe dotyczące przesłuchania świadka, do jakich doszło na etapie postępowania pierwszoinstacyjnego. Podkreślił nadto, że organ, rozpoznając sprawę, nie rozróżnił pojęć przetwarzania czy magazynowania odpadów od posiadania odpadów, które to jest pojęciem ustawowym, obiektywnym. Samo posiadanie, zdaniem pełnomocnika, nie jest "winą", organ powinien zaś, w ramach prawidłowo przeprowadzonego postępowania administracyjnego, udowodnić skarżącemu, że to on te odpady tam zgromadził. Na pytanie Sądu pełnomocnik wskazał, że postępowanie karne prowadzone wobec skarżącego za przestępstwo z art. 183 § 1 k.k. zostało prawomocnie zakończone skazaniem skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona przez Sąd przy uwzględnieniu kryteriów wynikających z przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (patrz art. 145 § 1 i § 2 w związku z art. 135 Dz.U. z 2026 poz. 146 dalej jako "p.p.s.a") wykazała, że zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących przepisów prawa procesowego i prawa materialnego w stopniu mający lub mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, dlatego skarga podlegała oddaleniu w całości. Materialnoprawną podstawą kwestionowanego rozstrzygnięcia jest przepis art. 26 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz.U z 2023 r., poz. 1587, dalej jako u.o.), Zgodnie z art. 26 ust. 1 tejże ustawy posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. W przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania z wyjątkiem, gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami (ust. 2). W decyzji organu gminy, o której mowa w ust. 2, określa się w szczególności: termin usunięcia odpadów, rodzaj odpadów i sposób usunięcia odpadów (ust. 6) Z przywołanych wyżej powyższych przepisów wynika, że do zastosowania środka nadzorczego w postaci decyzji nakazującej usunięcie odpadów wymagane jest ustalenie następujących okoliczności: 1/ istnienia odpadów w rozumieniu ustawy; 2/ składowania tych odpadów w miejscu nieprzeznaczonym do ich składowania i magazynowania; 3/ podmiotu zobowiązanego do usunięcia nielegalnie składowanych odpadów (posiadacza odpadów). W ocenie Sądu w kontrolowanej sprawie wszystkie te elementy zostały prawidłowo ustalone i udokumentowane przez organy administracji obu instancji. Istnienie odpadów oraz fakt, że zalegają one na działce należącej do skarżącego, dokładnie opisanej w wydanych w sprawie decyzjach oraz okoliczność, że nieruchomość ta nie jest miejscem do tego przeznaczonym, jest bezsporna. Skarżący również jej nie kwestionuje. Wszystkie zebrane w sprawie dowody, w tym włączone do materiału dowodowego sprawy przez organ pierwszej instancji protokoły z oględzin dokonanych przez inspektorów organu ochrony środowiska, pracowników organów ściągania, a także oględziny dokonane przez organ pierwszej instancji prowadzący postępowanie(postanowienie dowodowe Wójta Gminy L. z dnia 24 marca 2023 r.), i sporządzona w postępowaniu opinia biegłego, w sposób nie pozostawiający wątpliwości ujawniają fakt składowania na przedmiotowej nieruchomości znacznej ilości odpadów. W takiej sytuacji organy były zobligowane do nałożenia nakazu usunięcia odpadów składowanych w miejscu do tego nieprzeznaczonym, albowiem ziściły się przesłanki przewidziane w art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach. W niniejszej sprawie, wszczętej na skutek zawiadomień złożonych przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej w L.(1) oraz Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w L.(1), na podstawie wyżej wskazanych dowodów, organy ustaliły, że na działce tej zalegają, nawożone od 1014 roku, co najmniej za wiedzą skarżącego, odpady sklasyfikowane według różnych kodów wymienionych w sentencji decyzji, w ilości kilkunastu tysięcy ton. W ocenie Sądu ustalenie to dokonane zostało w sposób nie naruszający norm procesowych. W sprawie nie ma także sporu co do tego, że nieruchomość oznaczona jako działka nr ew. [...] obręb B., gmina L., nr księgi wieczystej: [...], nie stanowi miejsca przeznaczonego do składowania odpadów. Co prawda ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "miejsca nieprzeznaczonego do składowania lub magazynowania odpadów", ani nie określił czym jest składowanie odpadów, jednak w art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy o odpadach sformułowano definicję magazynowania odpadów, którym jest czasowe przechowywanie odpadów obejmujące: wstępne magazynowanie odpadów przez ich wytwórcę, tymczasowe magazynowanie odpadów przez prowadzącego zbieranie odpadów lub magazynowanie odpadów przez prowadzącego przetwarzanie odpadów. W odniesieniu do składowania odpadów można więc przyjąć, że jest to legalnie działająca instalacja (obiekt budowlany), mająca status składowiska odpadów, które z kolei zostało zdefiniowane w art. 3 ust. 1 pkt 25 ww. ustawy, jako obiekt budowalny przeznaczony do składowania odpadów (D. Danecka, W. Radecki, Ustawa o odpadach. Komentarz, LEX/el. 2020). W świetle powyższych uwag zasadne jest więc twierdzenie, że zarówno teren wskazanej działki nie stanowi miejsca przeznaczonego do składowania lub magazynowania odpadów. Okoliczność ta nie była podważana przez skarżących na etapie postępowania administracyjnego, jak też skargi. Skarżący twierdzi natomiast – niekonsekwentnie – z jednej strony, że nie nawoził na nieruchomość żadnych odpadów, wyrównywał jedynie teren ziemią rodzimą i czystym odpadem pobudowanym - gruzem, celem ewentualnego utwardzenia terenu, a z drugiej strony podnosi zarzut, że odpady jakie znalazły się na działce, nie zostały tam zdeponowane przez niego, a przez m.in. D. M., Gminę L. oraz nieustalone podmioty. Wobec tego skarżący zmierza do wykazania, że jest owszem posiadaczem części odpadów, ale tylko w zakresie w jakim stanowią one czysty odpad pobudowlany, jaki może zostać legalnie wykorzystany przez właściciela terenu do jego utwardzania, a z drugiej podnosi, że posiadaczami pozostałej części odpadów są świadek i Gmina L. i to na te podmioty powinien zostać nałożony nakaz ich usunięcia. W ocenie Sądu zarzuty te nie są jednak uzasadnione z kilku powodów. W pierwszej kolejności podkreślić należy, co słusznie wyjaśniały organy obu instancji w wydanych rozstrzygnięciach, celem szybkiego i efektywnego zakończenia postępowań prowadzonych w sprawie nielegalnego deponowania odpadów w miejscach do tego nieprzeznaczonych, wprowadzone zostało do porządku prawnego domniemanie z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, zgodnie z którym, władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Domniemanie to oczywiście może być obalone, ale wbrew twierdzeniom skargi, ciężar udowodnienia, że posiadaczem odpadów jest inny podmiot, ciąży na władającym nieruchomością. Przyjęcie odmiennej koncepcji otwierałoby drogę do mnożenia wniosków dowodowych i nadmiernego przeciągania postępowań administracyjnych w sytuacjach, gdy częstokroć kluczowe jest jak najszybsze zakończenie postępowania z uwagi na zagrożenie dla środowiska jakie tworzą nielegalne miejsca składowania odpadów. Sąd podkreśla, że w rozpoznawanej sprawie organy stwierdziły również zdeponowane na działce skarżącego odpady niebezpieczne (eternit, azbest), a organy ochrony środowiska wskazywały na realne zagrożenie skażenia wód powierzchniowych. Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów, że posiadaczem ujawnionych na jego działce odpadów jest inny podmiot. Odnośnie do twierdzeń świadka D. M., że sam, za opłatą uiszczoną skarżącemu, zwiózł przyczepę odpadów na działkę skarżącego, Sąd zwraca uwagę, że postanowieniem z dnia 15 lutego 2024 r. Wójt Gminy L. nie uwzględnił wniosku dowodowego w postaci wydruku z protokołu rozprawy w sprawie o sygnaturze akt [...] zawierającego wspomniane zeznanie świadka, zatem nie mógł oprzeć się na tym zeznaniu, skoro wyłączony został z materiału dowodowego sprawy. Niemniej wobec faktu, że w istocie dowód ten został szeroko omówiony w uzasadnieniach decyzji obu instancji oraz podniesiony został jako jeden z zarzutów skargi, Sąd wyjaśnia, że jeśli dać wiarę temu oświadczeniu, to oznacza ono wyłącznie, że skarżący przyjął za opłatą odpady od świadka i tym samym stał się ich posiadaczem, a zatem prawidłowo stał się adresatem nakazu ich usunięcia. Na marginesie jedynie Sąd wskazuje również, że skarżący konsekwentnie w toku całego postępowania administracyjnego oraz w skardze wskazuje na brak wiarygodności świadka, jego skłonności do konfabulacji i niemożności wiary w oświadczenia składane przez świadka, a jednak domaga się wydania decyzji w oparciu o złożone przez świadka oświadczenie, wydane zresztą – według skarżącego – wyłącznie z powodu konfliktu panującego pomiędzy świadkiem i oskarżonym w celu oczernienia skarżącego. Odnośnie do zarzutu w zakresie Gminy L. jako rzeczywistego posiadacza odpadów i właściwego adresata decyzji, Sąd wyjaśnia, że lektura protokołu wskazuje, że świadek zeznał w przedmiocie sołtysa, nie wójta, nie wiadomo zresztą o którym sołtysie wypowiedział się świadek, jakiej wsi, w protokole nie zostało zapisane ani nazwisko sołtysa, ani nazwa wsi którą reprezentuje, świadek nie został o to dopytany. Wyciągniecie z tego wniosku, że bliżej nieokreślony sołtys, reprezentował Gminę L. w procesie postępowania z odpadami komunalnymi i z tego powodu to Gmina powinna być adresatem decyzji nakazowej, jest wnioskiem zbyt daleko idącym i słusznie nie został on zaakceptowany przez organy orzekające w sprawie. Słusznie również organy nie uwzględniły wniosków dowodowych w zakresie ustalenia podmiotów prowadzących działalność wpisaną do BDO w pięciu województwach. Uwzględnienie tego wniosku w żaden sposób nie pozwoliłoby na ustalenie posiadacza odpadów zalegających na działce skarżącego. Nawet w przypadku ustalenia podmiotu, który w sposób nielegalny zwiózł część odpadów na działkę skarżącego (co nie nastąpiło w prowadzonym postępowaniu), a nie tylko że prowadził odpowiedni rodzaj działalności i jakie miał stany magazynowe w kolejnych latach, to jak słusznie zauważyło Kolegium – skarżący wskazał, że bywał w weekendy na nieruchomości, miał wiedzę o wjeżdżających na jego nieruchomość różnych podmiotach, zatem godził się co najmniej na deponowanie tam odpadów. W tym miejscu Sąd podnosi, że nie jest tak jak podnosi skarżący, że oczyszczony gruz pobudowlany mógł swobodnie, legalnie i bez ograniczeń zwozić na nieruchomość. Co do zasady gruz, nawet oczyszczony, pozostaje odpadem. Wykorzystanie go do wyrównania czy utwardzania terenu wymaga zasadniczo uzyskania stosowego pozwolenia lub zgłoszenia, czym skarżący również się nie wylegitymował. Okoliczność ta pozostaje jednak o tyle bez znaczenia w rozpoznawanym przypadku, że na nieruchomości skarżącego ujawnione odpady były odpadem budowalnym zanieczyszczonym, nie rozsortowanym, co jednoznacznie potwierdza dokumentacja zdjęciowa znajdująca się w aktach sprawy w tym, w opinii biegłego z dnia 27 lipca 2023 r. Skarżący zarzuca, że opinia ta sprzeczna jest w zakresie kwalifikacji odpadów z opinią tego samego biegłego sporządzoną w tym samym stanie faktycznym w postępowaniu karnym. Odnosząc się do tego zarzutu Sąd podnosi, że nie jest rolą organu administracji ani sądu administracyjnego, korygowanie czy wyjaśnianie wątpliwości w opinii sporządzonej w innym postępowaniu. We własnym prowadzonym postępowaniu organ wezwał biegłego do ustosunkowania się do zarzutów strony, a ten, w opinii uzupełniającej, w sposób rzetelny, rzeczowy i logiczny się do nich ustosunkował. W ocenie Sądu oba opracowania biegłego są prawidłowe i spełniają wszelkie wymagania stawiane takim dowodom. Tezę o zanieczyszczonym charakterze odpadów budowalnych potwierdzają – jak już wskazano – fotografie z miejsca dokonanych odkrywek. Sąd podnosi, że w 2023 roku, czyli w dacie sporządzania opinii na potrzeby niniejszego postępowania, odkrywek na nieruchomości skarżącego było kilkadziesiąt (uwzględniwszy odkrywki wykonanie przez inspektorów WIOŚ). Jak wskazał biegły i udokumentował fotografiami, w niemal każdej odkrywce ujawniono zanieczyszczone plastikiem i elementami sztucznymi odpady ). Stąd, za organami - Sąd ocenia przedstawioną w postępowaniu opinię jako rzetelną i dającą podstawę do formułowania nakazów zawartych w decyzji. Słusznie również w opinii Sąd Wójt nie uwzględnił wniosku dowodowego w zakresie zwrócenie się do organów nadzoru budowalnego z województwa DOLNOŚLĄSKIEGO o wskazanie wydanych pozwoleń na budowę i zgłoszeń robót budowalnych zawierających azbest z lat 2014 - 2022. Pomijając okoliczność, że organy nadzoru budowalnego nie są organem właściwym do wydawania takich pozwoleń czy przyjmowania zgłoszeń, więc nie mogłyby tych informacji przedstawić, nawet w przypadku zwrócenia się o nie do organów administracji architektoniczno – budowlanej, pozyskanie takich danych, w żaden sposób nie mogłoby doprowadzić do ustalenia posiadacza odpadów zdeponowanych na działce skarżącego. Podobnie jak w przypadku pozyskania danych z BDO, dowód taki nie zwolniłby skarżącego z odpowiedzialności. Zgodnie z postanowieniami art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach, obowiązek usunięcia odpadów kierowany jest do posiadacza odpadów. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 marca 2026 r., IIIOSK 1042/23 (internetowa baza orzeczeń sadów administracyjnych CBOSA) "Posiadanie jest kategorią faktyczną, a nie prawem. Posiadaczem rzeczy jest bowiem zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny), co wynika z art. 336 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2020 r., poz. 1740 ze zm., dalej: k.c.). Oczywiście posiadaczem odpadów jest przede wszystkim podmiot, który je wytwarza (wytwórca), ale stan ten istnieje tylko dopóki wytwórca włada tymi odpadami, a zatem dopóki je posiada. Nie jest natomiast tak, że w pierwszej kolejności do usunięcia odpadów jest zobowiązany wytwórca, a następie posiadacz w rozumieniu przepisów prawa cywilnego. W każdym bowiem przypadku zobowiązanym do usunięcia odpadów jest ich posiadacz. To posiadanie, jako stan faktyczny, ma przesądzające znaczenie dla ustalenia, kto jest zobowiązany do usunięcia odpadów na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach (lub decyzji wydanej na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach), a ustawa nie wprowadza żadnej hierarchii podmiotów odpowiedzialnych w tym zakresie. Celem regulacji prawnej z art. 26 ust. 1 i ust. 2 ustawy o odpadach jest przede wszystkim doprowadzenie do usunięcia zagrożenia dla środowiska przez usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Dlatego też ustawodawca przyjął domniemanie, że to władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów. Obalenie domniemania z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach musi polegać na wykazaniu, że pomimo władania powierzchnią ziemi, na której znajdują się odpady, ten władający nie jest posiadaczem odpadów, a zatem, że nie włada tymi odpadami". Nie ulega wątpliwości, że posiadaczem odpadów w rozpoznawanej sprawie jest skarżący, ponieważ znajdują się one na nieruchomości, której jest właścicielem. Nawet jeżeli inne podmioty, nawet wskazywane przez skarżącego są wytwórcą tych odpadów (co w sprawie nie zostało wykazane przez stronę) to nie są posiadaczem odpadów, ponieważ nie mają nad nimi żadnego władztwa. Dodatkowo Sąd zwraca uwagę, że według oświadczenie pełnomocnika złożonego na rozprawie, skarżący został prawomocnie skazany z art. 183 § 1 k.k. W toku postępowania administracyjnego strona konsekwentnie podnosiła, że ustalenia dokonane w postępowaniu karnym będą miały kluczowe znaczenie dla ustaleń w postępowaniu administracyjnym, bowiem pozwolą na ustalenia rzeczywistego posiadacza odpadów. Wnosiła nawet o zawieszenie postępowania administracyjnego do czasu zakończenia postępowania karnego (postanowienia Wójta Gminy L. z dnia 15 lutego 2024 r. o odmowie zawieszenia postępowania). Okoliczność prawomocnego skazania przez sądy dwóch instancji potwierdza w ocenie Sądu, prawidłowość ustaleń organów administracji. Końcowo Sąd wskazuje, że stosownie do treści art. 26 ust. 3b ustawy o odpadach jeżeli po wydaniu ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 2, właściwy organ stwierdzi, że za gospodarowanie odpadami odpowiedzialny jest również inny posiadacz odpadów, może wydać decyzję o nałożeniu obowiązku wykonania ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 2, przez tego posiadacza odpadów. Odpowiedzialność posiadaczy odpadów za wykonanie decyzji jest solidarna. W związku z powyższymi rozważaniami uznać należy, że organy kierując się wspomnianym domniemaniem z art. 3 ust. 1 pkt 19 in fine ustawy o odpadach, zasadnie wskazały na skarżącego - właściciela działki na której złożono odpady - jako na władającego powierzchnią ziemi, a w konsekwencji posiadacza odpadów zobowiązanego do ich usunięcia. W ocenie Sądu istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy fakty zostały należycie wyjaśnione, a nakaz usunięcia odpadów został zasadnie skierowany do strony skarżącej. Konkludując stwierdzić należy, że organy administracji w sposób prawidłowy poczyniły wszystkie relewantne ustalenia faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia także wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Organ II instancji odniósł się także do zarzutów odwołania szczegółowo wyjaśniając dlaczego nie mogły być uwzględnione i stanowisko to w ocenie Sądu nie budzi zastrzeżeń. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny działając zgodnie z art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.